De Audi-vestiging in Brussel, waar momenteel de Q8 e-tron wordt geproduceerd, verkeert in zwaar weer door de dalende vraag naar elektrische voertuigen en de veroudering van het huidige model.
Audi Q8 e-tron
Herstructurering en Banenverlies
Audi heeft al aangekondigd dat de productie van de opvolger van de Q8 e-tron zal worden verplaatst naar Mexico om kosten te besparen. Deze ontwikkeling heeft geleid tot een herstructureringsplan waarbij 1.510 van de 3.000 banen in 2024 worden geschrapt, gevolgd door nog eens 1.110 in 2025. Dit zou het personeelsbestand in Vorst terugbrengen tot slechts 380 werknemers, wat doet vermoeden dat een sluiting van de fabriek nabij is.
Slechte vooruitzichten in België: er zouden ongeveer 3.600 banen verloren kunnen gaan als de kleinste productielocatie van Audi in Europa haar poorten sluit. Audi bouwt daar alleen de Q8 e-Tron. De vraag naar dit elektrische luxemodel is echter sterk gedaald.
Begin juli kondigde Audi een grote sanering van haar Belgische fabriek aan. Aanstaande oktober moet al meer dan de helft (1.510 werknemers) van het personeel vertrekken. In het voorjaar van 2025 zullen nog eens 1.110 banen sneuvelen. Dit betekent dat er vanaf mei volgend jaar nog maar 300 mensen op de loonlijst van Audi zullen staan in Vorst.
Lees ook: Complete gids voor Audi naafdoppen
De sluiting treft ongeveer 3.000 werknemers, van wie sommigen een ontslagvergoeding ontvangen die afhankelijk is van hun anciënniteit. Voor ongeveer 200 werknemers is er een SWT-regeling, beter bekend als brugpensioen. Naast de directe banen bij Audi Brussels verdwijnen ook zo’n 1.000 banen bij toeleveranciers, wat de impact op de Belgische werkgelegenheid verder vergroot.
ACV-CSC METEA stelt Audi Brussels te koop. Eerder dit jaar kondigde de dochter van de Volkwagengroep de sluiting aan. Maar liefst 2.910 mensen zien daarmee hun job op de helling komen, net als honderden werknemers bij de onderaannemers van de autofabrikant die op dezelfde site werken, en vaak vanonder dezelfde Volkswagenvlag meegekomen zijn.
Vandaag bevinden de werknemers van Audi Vorst zich in dezelfde situatie als de werknemers van Renault Vilvoorde 27 jaar geleden. Ruim 3.000 werknemers van Audi, onderdeel van Volkswagen Group, weten niet wat de toekomst voor hen brengt, wanneer de laatste auto van de band is gegaan.
Audi Vorst krijgt definitief geen nieuw model of onderdelen toegewezen. 3.000 werknemers bij Audi vrezen voor hun baan. Net zoals nog eens honderden interim-werkers en ruim 1.200 werknemers bij toeleveranciers.
Er gebeurt nu ook vrij weinig. Als men bij Imperial Logistics aan de slag gaat en onderdelen gaan leveren, kan de Audi-fabriek in Brussel ook weer aan de gang. Daar schroeft men op dit moment de Audi Q8 e-tron en Audi Q8 e-tron Sportback in elkaar.
Lees ook: Voordelen tweedehands Audi
Sinds de aankondiging van de sanering van de Audi fabriek nabij Brussel, begin juli, zijn geen auto’s meer van de band gerold in Vorst. De directie had preventief de geplande zomervakantie al met 2 weken vervroegd. Inmiddels is dit verlof afgelopen, maar de werknemers hebben te horen gekregen dat zij (nog) niet in de fabriek verwacht worden. Het is de vraag wanneer de productie van d Q8 e-Tron weer wordt opgestart.
Toen in juli duidelijk werd dat er volgend jaar een einde komt aan de autoproductie van Audi in België, hield de overkoepelende Volkswagen Groep de deur op een kier voor een toekomst annex doorstart als batterij- of onderdelenfabriek. Maar de vakbonden hebben daar niet veel vertrouwen in. de Audi fabriek nabij Brussel ligt te ver van de resterende productielocaties van de Volkswagen Groep om een efficiënte leverancier te kunnen zijn.
Zoals gezegd bouwt Audi in Vorst alleen de Q8 e-Tron. De vraag naar dat deze grote elektrische SUV is echter ingestort en er zijn geen signalen dat de verkopen weer zullen aantrekken.
Net als veel andere Europese merken, verkoopt Audi veel te weinig elektrische auto’s. Daarom is het voor de Duitse fabrikant niet langer rendabel om de fabriek in Vorst bij Brussel open te houden.
Mogelijke Overname door Chinese Fabrikanten
Ondanks deze sombere vooruitzichten is er nog hoop voor de toekomst van de fabriek. Het Brusselse investeringsagentschap hub.brussels is in gesprek met de Chinese autobouwers Geely en Nio, die mogelijk geïnteresseerd zijn in een overname van de fabriek. Deze interesse is mede aangewakkerd door de invoering van hoge Europese invoerheffingen op elektrische voertuigen uit China.
Lees ook: Occasion Audi A1 Automaat Kopen
Door deze heffingen overwegen Chinese fabrikanten om productiecapaciteit in Europa op te bouwen om zo de extra kosten te omzeilen. Andere Chinese merken, zoals Leapmotor en BYD, hebben al plannen aangekondigd om fabrieken in Europa te openen, terwijl Chery een voormalige Nissan-fabriek in Spanje heeft overgenomen. De Audi-fabriek in Brussel zou voor deze fabrikanten aantrekkelijk kunnen zijn vanwege de bestaande infrastructuur en het opgeleide personeel dat gespecialiseerd is in de productie van elektrische voertuigen.
Hiermee lijkt het erop dat de Audi-fabriek in Brussel en VDL Nedcar eenzelfde lot zijn beschoren. Nu liggen beide fabrieken hemelsbreed niet eens zo heel erg ver uit elkaar. In beide gevallen zijn de operationele kosten simpelweg te hoog.
Het jonge Chinese EV-merk Nio wil graag meer auto’s in Europa verkopen, maar loopt momenteel tegen een (voorlopige) importheffing van 21 procent aan. De Europese Commissie heeft die extra heffing opgelegd omdat Chinese autofabrikanten te veel staatssteun zouden krijgen, wat concurrentievervalsend zou werken. Om dergelijke strafheffingen te omzeilen, willen Chinese fabrikanten graag in Europa produceren. Zo is BYD bezig met een fabriek in Hongarije en wil Leapmotor zijn modellen in Polen van de band laten lopen.
Er zou in de voorbije weken ook een delegatie van Nio in Vorst op bezoek zijn geweest.
Nio-topman: 'Waarom zouden wij wel kunnen wat Audi niet kan?' Volgens De Tijd vroeg Li zich bij de lancering van de Onvo L60 hardop af: “Waarom zou Nio zich de fabriek in Brussel kunnen veroorloven als Audi dat niet kan?” Verder liet de topman zich ontvallen dat Nio erg voorzichtig is met investeringen in vastgoed. Voor zover het bedrijf dat doet, ligt de prioriteit bij de accuwisselstations waarvan Nio-klanten gebruik kunnen maken.
De enige hoop die er na het afhaken van Nio nog rest, is gevestigd op D’Ieteren Automotive, de Belgische importeur van de Volkswagen-merken. D’Ieteren zou overwegen om ongeveer een derde deel van het fabriekscomplex te gebruiken om er tweedehands auto’s klaar te stomen voor de verkoop. Dat laat het bedrijf nu nog over aan een andere partij. Mocht dit scenario doorgang vinden, dan zouden ongeveer 500 van de 2500 fabriekswerknemers hun baan kunnen behouden.
Hoewel er nog geen concrete plannen zijn bevestigd, zou de toekomst van de Audi-fabriek wel eens in Chinese handen kunnen liggen als de gesprekken tussen hub.brussels en de geïnteresseerde partijen succesvol verlopen.
Dark factory in China: is dit ook bij ons de fabriek van de toekomst?
De Wet Renault en de Positie van de Toeleveranciers
Toen de 3.000 werknemers van Renault Vilvoorde in 1997 uit het niets en brutaal te horen kregen dat de autofabriek zou sluiten en hun baan in rook zagen opgaan, bepaalde de regering dat het zo niet verder kon. De Wet Renault was geboren. Die regelt de procedure bij collectieve ontslagen, met de bedoeling is om ontslagen zoveel mogelijk te beperken en om werknemers in dat geval alsnog een ‘sociaal plan’ te bieden met onder meer ontslagvergoedingen en outplacement-begeleiding.
‘Maar de Wet Renault voorkomt in het beste geval maar 11 procent van de aangekondigde collectieve ontslagen’, weet Geneviève Laforêt van het ACV.
‘Bij Audi Vorst worden de werknemers van de toeleveranciers volledig genegeerd’, legt jurist bij het ACV Alexis Fellahi uit. ‘Zij zijn op geen enkele manier betrokken bij het informatie- en overlegproces. Nochtans werkt het personeel van de toeleveranciers op dezelfde site en aan dezelfde band als het Audi-personeel. Meer nog, tot 2017 waren zij werknemers van AutoVision, een onderdeel van de Volkswagen Group zelf.
‘Daarna besliste de bedrijfsleiding om het werk aan aparte bedrijven uit te besteden’, legt Jamal El Yakoubi uit, ACV-verantwoordelijke voor de toeleveranciers. ‘Zo had het bedrijf geen verantwoordelijkheid meer voor die werknemers. Het ACV eist dan ook aanpassingen die de Wet Renault een ‘Audi-update’ geven, gaat Fellahi voort. ‘De situatie bij Audi maakt de problemen met de positie van de toeleveranciers extra urgent. We willen dat bedrijven hun medecontractanten tijdig op de hoogte brengen als zij negatieve gevolgen kunnen ondervinden.
Solidariteit en Investeringen in de Industrie
De Amerikaanse vakbondsleider Shawn Fain herkent de strijd van alle werknemers bij Audi Vorst. Een jaar geleden gingen de werknemers van de Amerikaanse autofabrikanten General Motors, Ford en Stellantis in staking. Na enkele moeilijke jaren leefde de Amerikaanse auto-industrie weer op, maar daar hadden de werknemers niets van teruggezien. Zelfs tijdens de torenhoge inflatie bleven hun lonen gelijk. Daar beloofde de nieuwe voorzitter van de grote autovakbond United Auto Workers (UAW), Shawn Fain, verandering in te brengen.
FAIN ¬ ‘Volkswagen Group (het bedrijf boven Audi, red.) hoeft deze fabriek niet te sluiten. Ze hebben nog steeds een bedrijfswinst van meer dan 20 miljard euro. De hele Europese auto-industrie deelt in de klappen.
‘De problemen bij Audi zijn symptoom van de hele Europese industrie die sterk onder druk staat. ACV-CSC METEA roept de Europese Unie op om flink in onze industrie te blijven investeren, zoals een rapport van Mario Draghi, voormalig voorzitter van de Europese Centrale Bank, onlangs voorstelde.
Historie en Oorzaken van de Sluiting
De fabriek in Vorst heeft een rijke historie die teruggaat tot 1948, toen Pierre D'Ieteren er de eerste steen legde voor een Studebaker-assemblage. Later schakelde de fabriek over op iconische modellen zoals de Volkswagen Kever, de VW Passat en later de Audi A3 en de Q8 e-tron. De site overleefde in 2006 ternauwernood een dreigende sluiting, mede dankzij bemiddeling van Roland D'Ieteren. Toch bleek deze redding slechts tijdelijk.
Waarom sluit Audi Brussels?
De sluiting is te wijten aan verschillende factoren. De fabriek had een relatief compacte locatie zonder uitbreidingsmogelijkheden en werd structureel afhankelijk van één enkel model. Daarnaast heeft de overstap naar elektrische voertuigen de dynamiek van de markt veranderd. Hoewel Audi Brussels als eerste Audi-fabriek elektrische modellen produceerde, bleek de productie van de Q8 e-tron onvoldoende rendabel. De fabriek werd bovendien geconfronteerd met hoge loonkosten en logistieke uitdagingen, wat de productiekosten opdreef.
Er is nog geen concrete invulling voor de 54 hectare grote site. Het Brusselse agentschap Finance & Invest.brussels onderzoekt mogelijke nieuwe industriële activiteiten, met een voorbeeld aan de reconversie van Ford Genk, waar na de sluiting nieuwe economische activiteiten ontstonden.
Met de sluiting van Audi Brussels blijft Volvo Gent als enige personenwagenfabriek in België over. De sector staat al jaren onder druk door de hoge loonkosten en de verplaatsing van productie naar goedkopere landen.
Theoretisch zijn er 3 scenario’s voor de fabriek in Vorst: 1) ‘in de mottenballen’ leggen in de hoop dat er zich alsnog een nieuwe productie-order van Audi of van een ander lid van de Volkswagen Groep-familie aandient, 2) verkoop van de fabriek en 3) sluiting. De eerste optie wordt door bijna niemand serieus genomen.
Audi wil echter alleen onderhandelen “met serieuze industriële bedrijven”. Aan die kwalificatie voldoen de genoemde investeerders blijkbaar niet.
Tussen de overnamekandidaten lijkt geen andere autofabrikant te zitten. Audi wil niet reageren op vragen over het verkoop-scenario, verwijzend naar de vertrouwelijkheid die de Belgische wet-Renault vereist.
Die procedure moeten bedrijven bij onze zuiderburen volgen wanneer zij plannen hebben voor een massaontslag. Vakbonden zijn evenwel geërgerd dat Audi de lippen stijf op elkaar houdt. Zij zouden graag informatie krijgen over de identiteit van de mogelijke overnamekandidaten en hoeveel banen die eventueel zouden kunnen redden.
Naast de wereldwijde vertraging van de groei van de verkoop van elektrische auto’s, heeft de Q8 e-Tron vooral last van interne concurrentie van de veel modernere, krachtigere én goedkopere Q6 e-Tron. In 2023 zijn er in Vorst meer dan 53.000 exemplaren van de grote elektrische SUV geproduceerd. Dit jaar zullen dat hooguit 20.000 à 25.000 exemplaren zijn.
Dat Nio de Audi-fabriek zou willen overnemen, klinkt dus niet onlogisch. Maar als je Nio’s Europese verkoopcijfers erbij pakt, slaat zo’n overname helemaal nergens op. In 2024 verkocht het Chinese merk hier 1777 auto’s. Op jaarbasis zou Nio dan uitkomen op een Europees verkoopcijfer van 2666 stuks. Vergelijk dat eens met de capaciteit van de Belgische Audi-fabriek in Vorst bij Brussel. Daar liepen in 2023 ruim 53.000 auto’s van de band. Maar daarmee krijgt Audi het financiële plaatje niet rond. In 2010 - toen de Audi A1 er werd gemaakt - ging dat stukken beter. Maar toen verlieten dan ook bijna 135.000 auto’s de fabriekshallen.
Nio verkoopt veel te weinig auto's in Europa. Dus wat heeft een fabrikant die vooralsnog niet meer dan een dikke 2500 auto’s wegzet, te zoeken in een fabriek met een vijftigvoudige capaciteit? Om er 10 auto’s per dag te bouwen? Zelfs als Nio erin zou slagen zijn Europese verkoop de komende jaren te verviervoudigen, draait zo’n fabriek nog dik onder zijn kunnen.
Nio Onvo L60