Het Europees Parlement heeft op 21 oktober 2025 ingestemd met de modernisering van de Europese rijbewijsrichtlijn. Deze herziening, gebaseerd op artikel 91 VWEU, geeft de EU de bevoegdheid om regels over vervoer vast te stellen. De nieuwe richtlijn vervangt Richtlijn 2006/126/EG en Verordening (EU) nr. 383/2012 en vormt de eerste grote update van het EU-rijbewijsrecht sinds 2006. De tekst wacht nog op formele goedkeuring door de Raad van de EU.
Digitalisering van het Rijbewijs
De digitale component sluit aan bij de Verordening (EU) 2024/1183 inzake digitale identiteit (eIDAS 2.0). Deze verordening verplicht lidstaten om burgers toegang te geven tot een Europese Digitale Identiteitsportefeuille (EUDI Wallet) waarmee officiële documenten, zoals rijbewijzen, veilig digitaal kunnen worden opgeslagen en gebruikt. Zo wordt het rijbewijs onderdeel van één Europees systeem voor online identificatie en publieke dienstverlening. Daarnaast maakt de richtlijn de weg vrij voor de invoering van een digitaal rijbewijs, dat uiterlijk in 2030 beschikbaar moet zijn. Dit digitaal rijbewijs wordt de nieuwe norm, maar een fysieke variant blijft ook gewoon geldig.
Erkenning van Sancties in de Hele EU
Ook wordt het mogelijk om een EU-burger zijn rijbevoegdheid te ontzeggen in de hele Europese Unie. Dat kan wanneer een bestuurder een ernstige verkeersovertreding begaat, bijvoorbeeld rijden onder invloed of het veroorzaken van een ongeluk waarbij iemand overlijdt of gewond raakt. De automatische erkenning van sancties bouwt voort op de herziene CBE-richtlijn (2015/413), die de uitwisseling van gegevens over verkeersovertredingen tussen lidstaten regelt. Deze koppeling zorgt ervoor dat rijontzeggingen en schorsingen in één lidstaat ook in andere lidstaten worden erkend.
Strengere Regels voor Beginnende Bestuurders
Beginnende bestuurders worden ook geconfronteerd met strengere regels. Als zij minder dan twee jaar hun rijbewijs hebben, krijgen ze bijvoorbeeld hogere boetes voor rijden onder invloed en het niet dragen van de gordel. Sinds 2016, na een geslaagd experiment, konden 17-jarigen al hun rijbewijs halen. De tieners mogen tot hun 18de alleen de weg op met een coach die op hun begeleiderspas staat. Dat wordt nu in de hele EU ingevoerd.
Belangrijkste punten voor gemeenten en uitvoeringsorganisaties:
- Gemeenten moeten hun processen aanpassen aan het digitale rijbewijs en aan nieuwe Europese eisen voor identiteitsverificatie.
- De verplichte proeftijd biedt ruimte voor lokale preventie- en educatieprogramma’s.
- De automatische erkenning van sancties en intrekkingen versterkt de noodzaak tot gegevensuitwisseling tussen lokale handhavingsinstanties.
Rijbewijs B en Alternatieve Aandrijving
Een belangrijke doorbraak is dat de maximale toegestane massa voor voertuigen met een B-rijbewijs wordt verhoogd naar 4,250kg, mits het gaat om voertuigen met een alternatieve aandrijving zoals een elektrische bestelbus. Daarmee krijgt het Nederlandse gedoogbeleid eindelijk een formele juridische basis binnen de Europese regelgeving. Alternatief aangedreven voertuigen zijn onder andere elektrisch, waterstof, CNG, LNG en LPG. Hiervoor is een aanvullende training of toets van minimaal zeven uur verplicht. Er blijft onzekerheid bestaan over de precieze definitie van hybride voertuigen en de invulling van de aanvullende trainingen.
Lees ook: Europees rijbewijs geldig maken in België
Veranderingen in de Geldigheid en Medische Keuringen
Europese rijbewijzen voor motorvoertuigen zijn straks mogelijk vijftien jaar geldig en ook komt er een digitaal rijbewijs. Nederland moet nog beslissen of de geldigheid van de rijbewijzen in ons land verlengd wordt van 10 naar 15 jaar. Aspirant-bestuurders worden bij hun theorie-examen ook uitvoeriger getest op hun kennis van verkeersrisico's. Ook krijgen ze hun rijbewijs alleen na een medische keuring. De controle bestaat onder andere uit een check op hart- en vaatziektes en een ogentest. Die keuring gaat ook gelden voor bestuurders die hun rijbewijs willen verlengen. Het vrachtwagenrijbewijs blijft vijf jaar geldig. Lidstaten mogen deze termijn verkorten voor bestuurders van 65 jaar en ouder. Daarnaast worden de medische eisen aangescherpt: voortaan is een medische controle verplicht, inclusief een oogtest en een beoordeling van de hart- en vaatconditie.
Jongeren en het C-Rijbewijs
In Nederland kon het al, maar nu is er ook een Europese regeling die het mogelijk maakt om op 18-jarige leeftijd voor een C-rijbewijs te gaan. Een code-95 blijft uiteraard wel een voorwaarde. Tot heden was dat 21 jaar in Europa, maar deze maatregel biedt nu in alle lidstaten de mogelijkheid om vanuit de schoolbanken een opleiding tot beroepschauffeur te volgen. Naar verwachting gaat dit leiden tot een grotere instroom van jongeren in het beroep.
Implementatie en Verwachtingen
Op 15 mei 2025 stemde de Transportcommissie van het Europees Parlement in met de herziening van de vierde Europese Rijbewijsrichtlijn. De omzetting van de richtlijn naar nationale wetgeving zal naar verwachting vier jaar duren, met volledige inwerkingtreding rond 2029/2030. Sommige onderdelen mogen echter al binnen twee tot drie jaar in werking treden, afhankelijk van keuzes van individuele lidstaten. Nederland krijgt drie jaar de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving en nog een jaar extra voor de implementatie.
De nieuwe EU-rijbewijsregels tonen hoe verkeersveiligheid en digitalisering samenkomen in één Europese mobiliteitsagenda. De kaders worden in Brussel vastgesteld, maar de uitvoering ligt bij gemeenten, provincies en uitvoeringsorganisaties.
MOVE dashboard data verkeersveiligheid -ENG
Lees ook: Nieuw rijbewijs nodig? Lees dit!
Lees ook: Alles over je rijbewijs