Deelname aan het gemotoriseerde verkeer vereist dat verkeersdeelnemers aan bepaalde eisen voldoen. Deze eisen zijn opgesteld om de verkeersveiligheid te waarborgen en het risico op verkeersongevallen te minimaliseren. De conditie van de bestuurder van een motorrijtuig is hierbij een belangrijk aspect.
Dit artikel behandelt de rijbewijsvereisten voor personen met een licht verstandelijke beperking in Nederland. Hierbij wordt gekeken naar de medische keuringen, rijtesten en andere relevante aspecten die van invloed zijn op de rijgeschiktheid.
De Nederlandse wetgeving stelt dat de geschiktheid van een persoon om een motorrijtuig te besturen wordt beoordeeld aan de hand van een geneeskundig verslag en, indien nodig, een specialistisch rapport. Dit is van belang als één van de vragen op de Eigen verklaring bevestigend is beantwoord.
Indien een aanvrager op de Eigen verklaring aangeeft een aandoening te hebben die de rijvaardigheid kan beïnvloeden, kan hij of zij door de behandelend arts worden verwezen naar het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR).
Met ingang van 1 januari 2024 wordt de medische keuring goedkoper en is de juistheid van het tarief bovendien makkelijker te controleren.
Lees ook: Wat betekenen autoverlichtingssymbolen?
De Medische Keuring
Vast staat dat je door het CBR zult worden verwezen naar een onafhankelijk medisch specialist (in het geval van autisme een psychiater) voor een medische keuring. Soms beslist de medisch specialist dat je ook nog een extra rijtest moet doen. Dit is iets anders dan een rij-examen. Het CBR heeft voor de rijtest een uitvoerig protocol.
Na afloop van de medische keuring (of na de eventuele extra rijtest) zal het CBR je wel of niet rijgeschikt verklaren. Word je rijgeschikt verklaard, dan hoef je sinds mei 2013 in principe geen periodieke herkeuringen meer te ondergaan. Het CBR kan in het geval van twijfel echter wel nog altijd besluiten om je slechts tijdelijk rijgeschikt te verklaren, voor een periode van drie tot vijf jaar. Na die periode zal je opnieuw worden gekeurd.
Als het goed is krijg je dan binnen vier weken bericht van het CBR over de vervolgstappen. Heb je na vier weken nog geen reactie, dan kan je contact opnemen met de klantenservice van het CBR via telefoonnummer 088 2277700.
Personen met een licht verstandelijke beperking die een rijbewijs willen halen, worden beoordeeld op verschillende aspecten van hun functioneren.
Specifieke Aandoeningen en Rijgeschiktheid
Verschillende aandoeningen kunnen invloed hebben op de rijgeschiktheid. Hieronder worden enkele belangrijke aandoeningen en de bijbehorende eisen besproken.
Lees ook: Complete Review: Volkswagen Polo Licht en Zicht Pakket
Visus
Voor de beoordeling van de visus gelden specifieke eisen. Een rapport van een door het CBR aangewezen oogarts is vereist.
- Gezichtsscherpte: Voor rijbewijzen van groep 1 moet de gezichtsscherpte ten minste 0.5 bedragen.
- Gezichtsveld: Het gezichtsveld dient zich links en rechts minstens 50 graden uit te strekken en minstens 20 graden naar boven en beneden te zijn.
Personen die een bioptisch telescoopsysteem gebruiken, kunnen onder bepaalde voorwaarden geschikt worden verklaard. De donkeradaptatie dient min of meer ongestoord te zijn.
Toegankelijk stemmen voor mensen met een visuele beperking
Diabetes Mellitus
Personen met hypo-unawareness zijn ongeschikt voor alle rijbewijzen. Personen met herhaaldelijke ernstige hypoglykemieën zijn ongeschikt.
In specifieke gevallen kunnen personen met diabetes toch geschikt worden verklaard:
- Bij aanvragen voor groep 1 is een deskundige op het gebied van de praktische geschiktheid van het CBR vereist. Het CBR heeft voor de rijtest een uitvoerig protocol.
- Bij aanvragen voor groep 2 is een specialistisch rapport vereist.
Hart- en Vaataandoeningen
Bij hart- en vaataandoeningen wordt, afhankelijk van het type aandoening, rekening gehouden met de ernst van de aandoening. De classificatie van de New York Heart Association (NYHA) wordt hierbij gevolgd.
Lees ook: Wat houdt het Licht en Zicht Pakket in?
In het algemeen gelden de volgende richtlijnen:
- Voor lichte aandoeningen is een aantekening van de keurend arts doorgaans voldoende.
- Voor ernstigere aandoeningen is een specialistisch rapport vereist.
Na een myocardinfarct is iemand in eerste instantie ongeschikt. Na een bepaalde periode kan iemand weer geschikt worden verklaard, afhankelijk van het klachtenpatroon en van de prognose.
Neurologische Aandoeningen
Bij neurologische aandoeningen, zoals epilepsie, gelden specifieke eisen. Bij de beoordeling van epilepsie wordt gekeken naar de frequentie van de aanvallen en of er behandeling plaatsvindt met anti-epileptische medicatie.
Personen die vijf jaar aanvalsvrij zijn, ongeacht anti-epileptische medicatie, kunnen onder bepaalde voorwaarden geschikt worden verklaard.
Bij multiple sclerose moeten strenge eisen worden gesteld. Er kan gedacht worden aan een beperking tot privé-gebruik.
Na een hersenbloeding moeten strenge eisen worden gesteld. Er kan gedacht worden aan een beperking tot privé-gebruik.
Psychiatrische Aandoeningen
Een voorgeschiedenis van psychiatrische problematiek kan van invloed zijn op de rijgeschiktheid. Hierbij wordt gekeken naar de aard van de aandoening, het ziekte-inzicht en de therapietrouw van de betrokkene.
Psychotische episoden maken de betrokkene ongeschikt voor elk rijbewijs. Mensen met ernstige waanstoornissen zijn ongeschikt voor alle rijbewijzen. Bij stemmingsstoornissen, zoals depressie, hoeven mensen met een stabiele stemming en voldoende ziekte-inzicht in beginsel niet ongeschikt te zijn.
Bij dementie is een specialistisch rapport vereist. Het rapport moet informatie bevatten over de ernst van de dementie.
Geneesmiddelen
Het gebruik van geneesmiddelen kan de rijvaardigheid negatief beïnvloeden. Van rijgevaarlijke geneesmiddelen zijn de categorieën I tot en met III bekend. Het probleem voor de geschiktheid vormt dan het middel zelf.
Personen die behandeld worden met geneesmiddelen die een negatieve invloed hebben op de rijvaardigheid (categorie III) zijn ongeschikt. Personen die geneesmiddelen gebruiken met een matige of geringe invloed op de rijvaardigheid (categorie I en II), kunnen geschikt worden verklaard.
De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) zet zich al jaren actief in voor de afschaffing van de rijgeschiktheidskeuring voor mensen met autisme.
Stemmen met een beperking
Iedereen moet gebruik kunnen maken van het kiesrecht. Stembureaus moeten daarom toegankelijk zijn voor mensen met een beperking.
Kunt u door een lichamelijke beperking niet zelfstandig stemmen? Dan kunt u, met toestemming van het stembureau, hulp krijgen in het stemhokje. Bijvoorbeeld als u slechtziend of blind bent, of uw armen niet kunt gebruiken. Of als u de ziekte van Parkinson heeft. U kunt zelf iemand meenemen om u te helpen.
In alle stembureaus hangt een extra grote kandidatenlijst. Daarnaast ligt er een leesloep, die de tekst op het stembiljet vergroot.
Hoe werkt het stemmen met behulp van een stemmal? Geef in het stemlokaal bij een stembureaulid aan dat u wilt stemmen met een stemmal. Weet u nog niet op welke lijst of welke kandidaat u wilt stemmen? De soundbox heeft een hoofdtelefoon, maar u kunt ook uw eigen hoofdtelefoon gebruiken. De soundbox leest vervolgens alle partijen voor. Druk bij de partij van uw keuze op OK. De OK-knop bevindt zich helemaal aan de rechterkant van de soundbox. Vervolgens leest de soundbox alle kandidaten voor van de partij van uw keuze. Kies de juiste kandidaat en druk weer op de ‘OK’-knop. Heeft u zich vergist en wilt u een andere partij of een andere kandidaat kiezen? Met de knop ‘terug’ gaat u een stap terug in het menu.
Onthoud het nummer van de lijst en het nummer van de kandidaat van uw keuze. Deze heeft u nodig om hierna het juiste rondje in te kunnen kleuren met behulp van de stemmal. De soundbox zal uw keuze niet onthouden of vastleggen.
Dan is het tijd om het juiste rondje in te kleuren op het stembiljet. Zoek eerst de partij van uw keuze. Van links naar rechts vindt u alle partijen. Zoek vervolgens de kandidaat van uw keuze. Van boven naar beneden vindt u alle kandidaten die bij die partij horen. Zoek het nummer van de juiste kandidaat. Deze kunt u herkennen door middel van rondjes. Heeft u de partij en de kandidaat van uw keuze gevonden? Zet dan uw potlood in het gaatje en beweeg deze een paar keer goed heen en weer.
Haal het ingevulde stembiljet uit de mal. Dit doet u door de bovenkant van de mal aan de voorkant een beetje op te tillen. Heeft u de soundbox gebruikt? Druk dan een paar keer op de ‘terug’-knop helemaal links op de soundbox. U kunt nu richting de stembus gaan.
In sommige gemeenten zijn bijeenkomsten waar u vóór de verkiezing kunt oefenen met stemmen. Wilt u meedoen aan zo’n bijeenkomst? Heeft u een algemene volmacht om voor iemand met een verstandelijke beperking te handelen? Deze volmacht geldt niet voor verkiezingen. Wel kan de kiezer met een verstandelijke beperking u machtigen om voor hem of haar te stemmen. Dit kan met de stempas of met een machtigingsformulier. De persoon die niet kan stemmen, moet dit uit zichzelf aan u vragen.