Het is inmiddels bijna twee maanden geleden dat mijn boek ‘Shut up and Drive’ is uitgekomen. De reacties waren overweldigend en de verkoop is prima. Hoewel je van het schrijven van een boek zelden rijk wordt, waren de positieve reacties op dit persoonlijke boek zeer welkom. Het schrijven over mezelf was namelijk best spannend, ondanks mijn jarenlange ervaring als schrijver van columns, opinies, interviews, reportages en boeken over anderen.
De afgelopen tijd kreeg ik veel reacties, zowel openbaar via sociale media als privé via berichten. Hierbij een bloemlezing van enkele van deze reacties:
- "’t Is een boek dat heerlijk weg leest en waar je ingezogen wordt in het verhaal dat je hebt te vertellen."
- "Heb je boek al uit. Zo jammer."
- "Hartstikke leuk boek. Eerlijk verhaal. Respect voor de kwetsbaarheid die je deelt."
- "Bijna in één ruk uitgelezen. Prachtig om je belevenissen te lezen en ook Chicago een beetje te leren kennen. Mooi geschreven met leuke foto’s."
- "Ik heb jouw boek met veel plezier en bewondering gelezen. Die gedrevenheid van je zat er altijd al in, en dat had je nodig ook in ze Unaaitmesteeds."
- "Zo, ik heb je boek uit. Met heel veel plezier gelezen. Je schrijft heel prettig, je doet me aan Mart Smeets denken, qua stijl en observaties, de manier waarop je zelf aanwezig bent, onderdeel van je verhaal en object van zelfreflectie ineen."
- "I’ve just finished your book and enjoyed it very much. I was appalled by your working hours, I admire your energy and love the things you’ve experienced."
- "Je boek in één ruk uitgelezen dit weekend, erg leuk."
- "Ik heb het boek uit! Heb ervan genoten! Wat heb jij veel beleefd daar. Heel eerlijk opgeschreven ook."
- "Ik ben al bij hoofdstuk 44. Ik zeg je: dat is voor een bijna- nooit-lezer van boeken een heel dik compliment. Het leest als de brandweer!’ (..) ‘Uit!"
- "Boek eindelijk uit, maar heb genoten man."
- "Ik heb het boek uit en heb me er goed mee vermaakt!"
- "Ik vind het echt een mooi, vlot leesbaar en ook indrukwekkend boek met humor."
- "Leuk hoor, leest makkelijk weg. Ik hou wel van die zelfspot. Hardop gelachen bij het hoofdstuk poepen bij de buren."
- "Superleuk om te lezen. In vond het vermakelijk, informatief en zodanig geschreven dat je het er steeds weer even bijpakt. Handig doordat het korte verhalen zijn. Superknap en wat een talent om zo te kunnen schrijven."
- "De stijl past prima bij de inhoud, spreektaal op schrift. Amerikaans. Het levert een eerlijk, grappig en kleurrijk boek op. Dat lijkt makkelijk, maar iedereen die zelf schrijft weet dat dat een van de lastigste dingen is. De hoofdstukken lezen vlot weg en ik betrapte mezelf erop dat de corrector in mijn soms liever lezer wilde zijn."
- "Echte aanrader!! Ik had stiekem al wat gelezen, top."
- "In één adem uitgelezen."
- "Zeer vermakelijk geschreven en genoten van de verhalen. Dank! Vroeger liet ik gelezen boeken achter in de trein, zodat andere reizigers dat konden oppakken."
- "Een tevreden lezer."
- "Gistermiddag begonnen, vanmiddag uitgelezen. Heerlijk inkijkje in een totaal andere wereld!"
Naast de reacties op mijn boek, wil ik ook stilstaan bij andere aspecten van sport en journalistiek. Zo volgde ik de Formule 1, waar Max Verstappen de sport weer interessant maakte. Zijn aanvallende en gedurfde manier van sturen maakte de Formule 1 weer sexy om naar te kijken, zelfs voor een non-autorijder zoals ik. Als ik mijn rijbewijs moet laten zien, toon ik mijn Ov-jaarkaart.
Door de Formule 1 wekenlang te volgen, leer je veel. Hoe gaan bijvoorbeeld ploeggenoten om als beiden wereldkampioen kunnen worden? Hoe is hun intermenselijke relatie en wat zien wij daarvan? En hoe wordt dat uitgelegd? Wie heeft de leiding bij Mercedes, wie maakt uit wie er gaat winnen?
Ook kijk ik terug op de val van Lance Armstrong. Ik ben veertig jaar lang bedrogen geweest en vraag me nog steeds af hoe het mogelijk was dat hij zo lang en zo overtuigend heeft kunnen liegen. Zelfs de FBI kon in zijn eerste onderzoek niets bewijzen, maar zijn ploegmaats brachten hem ten val.
Lees ook: Van zingen naar auto's: De carrière van Mart Hoogkamer.
Onze interviews waren gevechten met woorden, maar blijkbaar vertrouwde hij me. Al in 1992 had de Amerikaanse ploegleider Jim Ocowicz me aan Lance voorgesteld: Mart, I want you to meet the next great cyclist. En Lance, this is a very important journalist.
Na zijn ziekte ben ik een keer of drie bij hem thuis geweest. Mijn vrouw was daarbij. Dan zei hij tegen haar: Karen, how can you love this guy? Dat was zijn humor.
Ik wist dat hij de boel belazerde, maar ik kon het niet bewijzen. Nog steeds voel ik me gepakt door Armstrong. Ik ben een apparaat geweest in zijn propaganda-industrie. Als je weet wat sommigen naar binnen hebben gewerkt, daarmee kan je een olifant op een kabel over Niagara Falls sturen. Als ik mijn leven als sportjournalist onder één noemer zou moeten samenvatten, is het: naïef. Ik ben 40 jaar lang bedrogen geweest.
Andries Lamain over wielrennen en commentaar geven
Wielercommentator Andries Lamain vertelt over zijn passie voor wielrennen en zijn rol als commentator bij de NOS. Hij studeerde aan de School voor Journalistiek in Utrecht en begon in 2019 bij Eurosport, waar hij wielrennen en darts versloeg. Sinds april 2023 is Lamain te horen als wielercommentator bij de NOS.
Lamain begrijpt de agressie die wielrenners soms oproepen niet. Hij rijdt juist in zijn eentje of met één of twee vrienden, wat socialer is naar de rest van het verkeer dan in een grote groep rijden en overal voorrang eisen.
Lees ook: Nieuw rijbewijs nodig? Lees dit!
Het interessante aan wielrennen is dat het geen statische sport is. Het vindt niet plaats in een stadion of op een geijkte plek. Het is altijd in beweging. Dat is ook de aantrekkingskracht. Maar zoals bij elke sport: als je zelf zo’n pakje aantrekt, dan spiegel je je toch een beetje aan de ‘echte’ renners, aan de profs. Bij wielrennen komt dat ineens samen in het publieke leven, op de openbare weg. Als je in een groep fietst, dan ontstaat er denk ik toch een soort dynamiek van pelotonnetje spelen, Tour de Franceje spelen.
Lamain herinnert zich zijn eerste actieve jaar in de Tour, waar hij Radio Tour de France deed en ook ter plekke was, als een roes. Toen ze klaar waren in Nice stonden een paar dagen later alweer de Olympische Spelen van Parijs op het programma. Meteen daarna ging hij door naar de Tour de France Femmes. Die twee maanden voelde hij zich wel behoorlijk geleefd.
Bij de NOS werkt het vaak zo dat je als commentator begint op de radio en je steeds meer doorstroomt naar tv, maar voor Lamain is dat precies andersom geweest. Het waren ook wel grote schoenen om in te stappen (wielercommentator Gio Lippens ging met pensioen, red.). Eigenlijk was het voor iedereen een vraagteken hoe hij het zou doen. Ook voor hemzelf.
Lamain hoopt de kijker en luisteraar de liefde voor de sport en de ambiance, de beleving mee te geven. Hij begrijpt heel goed dat mensen wielrennen zoiets vinden als kijken naar groeiend gras. En toch hoopt hij een bepaalde begeestering over te brengen.
Wat Lamain enorm intrigeerde was dat hele circus, die hele karavaan eromheen. Er was zo veel reuring. Die reclamekaravaan vond hij al fascinerend. En daarna het peloton dat in een flits van tien seconden voorbij raast. Gevoelsmatig is hij, toen het peloton voorbijreed, bij iemand achterop gesprongen en nooit meer afgestapt. Hij vrat alles. Hij wilde de kranten lezen en had uit de reclamekaravaan zo’n grote landkaart van Frankrijk gekregen waar de route van dat jaar op stond. Die heeft hij nog.
Lees ook: Alles over je rijbewijs
De eerste Tour die Lamain volledig volgde was de Tour van 1998, de Tour du Dopage. Dat komt niet helemaal binnen als je acht, negen jaar oud bent. Hij heeft achteraf pas begrepen wat voor periode dat is geweest.
Toen Operación Puerto aan het licht kwam in 2006 (een Spaanse dopingzaak waar meer dan tweehonderd atleten bij betrokken waren, red.), begon Lamain net journalistiek te studeren. Vanuit nieuwsgierigheid werd hij gedreven door vragen als: hoe zit het in elkaar? Wat drijft een mens dat hij tot zoiets in staat is? En waarom zou je dat doen? Die vragen doen niets af aan zijn kijkplezier.
Oud-wielrenner Peter Winnen zei eens dat de wielersport altijd een ratrace zal blijven tussen enerzijds de wetenschap en aan de andere kant de controle-instanties, waarbij de wetenschap altijd zal voorlopen op de controleurs. Dat is een gedachte waar je eigenlijk niet mee kan leven, als je er bij stil zou staan. En dus moet je jezelf inprenten dat datgene wat je ziet, dat je daar nooit je hand voor in het vuur kunt steken. Maar verder dan dat wil ik ook niet gaan. Het tempert je enthousiasme niet als Mathieu van der Poel straks voor de vierde keer de Ronde van Vlaanderen wint?
Lamain noemt Mart Smeets en Erik Breukink als voorbeelden. Hij was vatbaar voor het romantische beeld dat Smeets creëerde, de verhalen eromheen. Hij was een enorm vakman, ongeëvenaard in wat hij deed.
In april 2023 begon Lamain als freelancer bij de NOS, een maand nadat er een bom was ontploft na een publicatie in de Volkskrant, dat schreef over misstanden bij Studio Sport. Hij merkte dat veel mensen hem op het hart drukten dat het allemaal niet zo erg is als werd gezegd. Kwaliteit staat hoog in het vaandel bij NOS Sport. De topsportcultuur die daar intern heerst, dat spreekt hem enorm aan. Hij vindt dat het altijd het streven moet zijn dat je je werk op je allerbest doet.
Lamain heeft niet veel gemerkt van racisme, seksisme en haantjescultuur. Wat hij wel heeft gemerkt is dat NOS’ers trotse mensen zijn. Veel van zijn collega’s zijn trots op wat ze doen en trots op het merk NOS. Die vonden het ook moeilijk dat er zo’n eenzijdig schrikbeeld werd geschetst. Maar ja, het was inderdaad een bom die gedropt werd.
De Ronde van Vlaanderen verslaat Lamain dit jaar vanuit de studio in Hilversum. Hij heeft voor Eurosport bijna vijf jaar in een hokje gezeten. Dan deed hij verslag van de Ronde van Langkawi of de Ronde van San Juan in Argentinië, inclusief tijdverschil en een webcam op de finish.
Mart Smeets heeft veel truien. Niet over beginnen als u hem ooit mocht tegenkomen, want hij wil het er niet over hebben. Popmuziek in de breedste zin van het woord of sport, daar weet hij ook hele geschiedenissen van. Zie daar gespreksonderwerpen van de man uit Haarlem die nooit zijn rijbewijs behoefde en dus een groot treinreiziger werd. Tijdens zijn ’tafelprogramma’ op de late avond tijdens de Tour de France reed zijn vrouw hem van uitzendplek naar uitzendplek. Mart is deze maand nog een keer voor Studio Sport in de weer als verslaggever basketbal tijdens de Spelen in Rio. Hij was en is en blijft een van de beste sportverslaggevers die ons land kent. Hij kan er zeer goed over vertellen. Zijn college bij DWDD vorig jaar deed hij uit het hoofd en dat in een taal die je niet vaak meer hoort bij de jonge generatie. In 1988 waren er Olympische Winterspelen in Calgary, Canada. Mart deed natuurlijk het schaatsen. Harmen Siezen en ik zaten in Hilversum te presenteren. We hadden een dure verbinding met Mart. Ik heb geen verstand van techniek , maar het was tegen ‘hoge kosten’ mogelijk dat ik Mart kon zien en hij mij. Op een avond meldde hij zich voor het eerst met een schaatsloting. Hij was daarbij zeer groot in beeld, gehuld in een forse trui. De volgende avond deed hij gewoon weer zijn werk, maar nu hield hij mìj tegen bij het afsluiten van zijn tekst. En wat er toen gebeurde… De camera zoomde uit.
Tabel: Vergelijking van Mart Smeets en Andries Lamain als sportcommentatoren
| Kenmerk | Mart Smeets | Andries Lamain |
|---|---|---|
| Ervaring | Zeer ervaren, decennia in de sportjournalistiek | Relatief jong, maar snel opkomend in het vak |
| Stijl | Romantisch, verhalend, met veel anekdotes | Enthousiast, analytisch, met oog voor detail |
| Sporten | Breed, van schaatsen tot basketbal | Voornamelijk wielrennen |
| Achtergrond | Geen rijbewijs, reist met OV | Heeft rijbewijs, maar geeft voorkeur aan fietsen in kleine groepen |