Naar schatting een half tot één miljoen Nederlanders hebben wel een rijbewijs, maar maken hier geen gebruik van. Mensen met rijangst zijn bang om auto te rijden. Ze zitten met een zeer gespannen of angstig gevoel achter het stuur, of vermijden autorijden helemaal. Vrouwen hebben vaker last van rijangst dan mannen. Wanneer je last hebt van rijangst, kan er sprake zijn van een specifieke fobie. Rijangst kan ook samengaan met een paniekstoornis.
Rijangst kan zich uiten in specifieke situaties, zoals op de snelweg, filerijden, rijden door tunnels, of rijden langs het water. In deze gevallen rijd je vaak nog wel auto, maar vermijd je de situatie waar je bang voor bent. Rijangst kan zich ook algemeen voordoen: de angst is dan niet gebonden aan een specifieke situatie.
Oorzaken van Rijangst
Rijangst kan verschillende oorzaken hebben. Misschien heb je ooit iets heftigs meegemaakt terwijl je bij iemand in de auto zat. Een ernstige aanrijding kan heel veel impact hebben. Ook een bijna-ongeluk, waarbij het gelukkig op het nippertje goed afliep, kan ervoor zorgen dat je niet staat te springen om aan rijles te beginnen. Voordat je (opnieuw) een poging doet om je rijbewijs te halen is het belangrijk om erachter te komen waarom je rijangst hebt.
Sommige mensen hebben hier alleen last van bij bepaalde situaties. Ze durven bijvoorbeeld wel in de bebouwde kom te rijden maar gaan voor geen goud de snelweg op. Of ze vinden het doodeng om langs het water te rijden. Andere angsten die vaak voorkomen zijn de angst voor drukke verkeerssituaties, rijden in tunnels of parkeergarages, inparkeren of het rijden op onbekende routes of in een onbekende auto. En dan zijn er mensen die autorijden sowieso een nachtmerrie vinden. Ze zitten al met het zweet in hun handen nog voordat de sleutel in het contactslot is omgedraaid.
Rijangst kan in je karakter zitten. Sommige mensen vinden het idee van autorijden gewoon heel onbehaaglijk.
Lees ook: Rijbewijs niet ontvangen, wel rijden?
Specifieke Oorzaken Uitgelicht
- Te weinig rijden: Je hebt bijvoorbeeld je rijbewijs gehaald en nooit meer gereden. Hierdoor word je onzeker op de weg. Hoe langer je niet rijdt, hoe erger de rijangst wordt.
- Negatieve ervaringen tijdens rijlessen: Dit kan bijvoorbeeld komen door een gevaarlijke situatie of door een onaardige rijinstructeur.
- Angst hebben voor controleverlies: De mensen die dit hebben zijn bang de controle over het stuur kwijt te raken. Dit kan komen doordat ze niet zelfverzekerd zijn achter het stuur of doordat ze bang zijn voor andere weggebruikers.
- Rijangst door perfectionisme: Sommige mensen willen alles perfect doen in de auto. Hierdoor zetten ze erg hoge druk op zichzelf.
- Rijangst door PTSS: Een veel voorkomende oorzaak van rijangst is een traumatische ervaring. Dit kan bijvoorbeeld komen door een ernstig ongeluk.
Andere Mogelijke Oorzaken
- Een verkeerstrauma: Het meemaken van een aanrijding of verkeersongeluk kan ervoor zorgen dat je rijangst ontwikkelt.
- Een ingrijpende gebeurtenis in je leven: Een ingrijpende gebeurtenis zoals een lange periode van ziekte, een zwangerschap of het verlies van een dierbare kan ervoor zorgen dat je hierna met een ander gevoel een auto bestuurt.
- Langdurige stress of spanning: Wanneer je een langere periode veel stress ervaart, kan dit een aanleiding zijn voor het ontwikkelen van rijangst.
- Een angststoornis of paniekaanval: Wanneer je een angststoornis hebt, kan het zijn dat je ook angstige gevoelens ervaart tijdens het rijden.
Het geheim om angst voor het rijden te overwinnen
Symptomen van Rijangst
Als je last hebt van rijangst kan dit zorgen voor gevaarlijke situaties. Dit is niet de bedoeling in het verkeer. Hiermee breng je namelijk jezelf en anderen in gevaar. De symptomen die het meest voorkomen bij rijangst zijn:
- Angst om de controle te verliezen
- Trillen of beven
- Transpireren
- Opvliegers of koude rillingen
- Ademnood
- Hyperventileren
- Hartkloppingen
- Duizeligheid en het gevoel dat je zal flauwvallen
Hoe kan je rijangst overwinnen?
Om rijangst te overwinnen zijn er een aantal stappen. Deze stappen zullen niet voor iedereen werken. Wel zal het stappenplan iedereen helpen nieuwe inzichten te geven.
- Identificeer de oorzaak: Stap 1 is het achterhalen waar de rijangst vandaan komt. Het is belangrijk om de oorzaak te achterhalen om de rijangst vanuit de kern te verhelpen. Stel jezelf de juiste vragen en schrijf het des noods op. Wat is bijvoorbeeld het gevoel dat je hebt bij rijden? Of waar ben je bang voor als je achter het stuur stapt?
- Begin met kleine stappen: Na het achterhalen van de oorzaak is het tijd voor de volgende stap. Je rijangst verminderen. Het is belangrijk dat je dit in kleine stappen doet. Hierdoor verleg je je grenzen stukje bij beetje. Zo begin je bijvoorbeeld met rijden in rustige straten. Nadat je dit een tijdje hebt gedaan ga je op 50 km/u wegen rijden. Als je hier zelfverzekerd mee bent, ga je voor de eerste keer kort de snelweg op. Dit blijf je herhalen totdat jij je weer zeker voelt in de auto.
- Zoek professionele hulp: Lukt het niet om je rijangst zelf op te lossen? Dan is er altijd nog de mogelijkheid om professionele hulp te zoeken. Een therapeut kan je hier bijvoorbeeld bij helpen. Diegene kan de onderliggende oorzaken onderzoeken. Daarnaast kan hij technieken toepassen zoals cognitieve gedragstherapie of exposure therapie. Naast een therapeut kan een rijcursus je ook helpen. Hierdoor worden je vaardigheden opgefrist. Ook zal de cursus je zelfvertrouwen achter het stuur boosten.
- Blijf positief en geduldig: Positief blijven is erg belangrijk. Hierdoor zal je jezelf het vertrouwen geven dat het gaat lukken. Waardoor het makkelijker zal worden om je angst te overwinnen. Daarnaast is het belangrijk dat je geduldig blijft. Het kan een tijdje duren voordat je van je rijangst af bent. Het zal namelijk niet in één keer lukken. Beloon jezelf als je een overwinning haalt. Het belangrijkste is natuurlijk blijven volhouden, want de aanhouder wint!
Hulp en Ondersteuning
Als je je rijbewijs hebt maar niet meer achter het stuur durft dan kun je contact opnemen met een verkeersschool voor een aantal rijlessen om weer vertrouwen te krijgen in het autorijden. Je hoeft geen examen te doen, want je hebt immers je rijbewijs al. De instructeur kan samen met jou situaties oefenen die veel stress geven zoals invoegen op de snelweg of verkeerssituaties met vrachtwagens. Vaak kun je al na een paar lessen weer zelfstandig de weg op.
De ANWB rijcoaches zijn erin getraind om jou te helpen om jouw rijangst te verminderen en onder controle te krijgen. Zo leer je hoe je jouw rijangst overwint zodat je op een comfortabele manier in jouw auto rijdt of je rijbewijs haalt.
ANWB RijZeker-training
We bieden niet alleen rijlessen voor mensen met angst, ook wanneer je al in het bezit van een rijbewijs bent kunnen we je helpen met rijangst overwinnen. Daarvoor is er onze speciale ANWB RijZeker-training. Deze training begint met een persoonlijk intakegesprek, waarin je jouw wensen kenbaar maakt. Vervolgens gaan we aan de slag met een stukje theorie om jouw rijangsten te begrijpen, in combinatie met praktische rijoefeningen. Zo kan je lastige onzekerheden in het verkeer voorgoed achter je laten.
Lees ook: Nieuw rijbewijs nodig? Lees dit!
Lees ook: Alles over je rijbewijs