Volvo Penta, onderdeel van de Volvo Group, is een wereldwijd opererende leverancier van scheepsmotoren, maritieme aandrijfsystemen, generatoren en onderhoudsonderdelen. Het bedrijf biedt een brede reeks betrouwbare oplossingen en heeft innovatie hoog in het vaandel staan. Volvo Penta ontwikkelt producten voor zowel de pleziervaart als de beroepsvaart.
De meeste schepen zijn uitgevoerd met een éénhands bedieninghandel om de motor en keerkoppeling te bedienen. Dit betekent dat je met een gashandel bij het stuur zowel de koppeling in zijn voor of achteruit kunt zetten en gas geeft tegelijk. Dit systeem is bij kleinere boten meestal met trek- en duwkabels uitgevoerd die als ze goed zijn afgesteld nagenoeg geen onderhoud nodig hebben.
Deze trek- en duw kabels hebben een staaldraad binnenkabel die omhuld word door een flexibele buitenmantel die aan beide uiteinden vastgeklemd zijn, zodat wanneer aan de ene kant de binnenkabel in de buitenmantel word gedrukt hij er aan de andere kant uitkomt. Dit systeem zit ook op fietsen voor de remmen te bedienen maar de trek- en duwkabels voor een scheepsmotor zijn veel dikker en is de kern massief i.v.m. van in elkaar gedraaid staaldraad.
Schema van een standaard bedieningssysteem met kabels.
Werking van de Éénhands Bedieningshandel
Door éénhands bedieningshandel naar voor of naar achter te zetten wordt eerst de keerkoppeling ingeschakeld en als de handel meer van neutraal af word geduwd zal de motor pas in toeren omhoog gaan. Het is vergelijkbaar met één auto, eerst schakelen dan gasgeven.
Lees ook: Functionaliteit van de Charcoal Volvo
Op deze foto is goed te zien hoe een éénhandshandel van binnen er uit ziet. De gaskabel wordt direct met de handel verbonden maar de kabel van de keerkoppeling wordt verbonden met een horizontale hefboom. Een pen die gemonteerd is in de gashandel rust bij neutraal stand in een uitsparing in de hefboom. Een kleine verdraaiing van de gashandel in de vooruit- of achteruitrichting is al voldoende om de hefboom zo te bewegen dat deze de koppeling in zijn voor of achteruit zet.
De constructie is zodat als de koppeling in zijn werk word gezet er nog geen gas word gegeven, maar als de pen de koppeling beweging heeft voltooid is deze vrij van de uitsparing en kan het gas bediend worden zonder dat dit effect heeft op de koppeling.
De meeste morse handels hebben een knopje waarmee je als je die indrukt de handel naar voor of achter drukken zonder dat de koppeling in zijn werk word gezet. Bij een boot met 2 morse handels zit er bij de motor een unit die beide morse handels samenvoegt.
Keerkoppeling Schakelarm
Op de keerkoppeling zit een schakelarm waar de trek-duwkabel op gemonteerd zit en het is van belang dat deze goed is gemonteerd, dat wilt zeggen dat de uitslag van de arm van de keerkoppeling zowel naar voor als naar achter gelijk is en dat de overbrenging van kabel naar handel geen speling heeft.
Op de bovenste foto worden de diverse onderdelen getoond waarmee de trek-duw kabel vast gezet aan de bedieningsarm van de keerkoppeling.
Lees ook: Bouwen met LEGO Technic: Volvo ZEUX
Omdat bedieningskabels in verbinding staan met de motorruimte kan het zijn dat er hinderlijke motor geluiden / trillingen via de kabels naar de stuurstand worden doorgeven. Om dit te voorkomen zijn er morse trillingdempers die trillingen en geluiden uit de motorruimte dempen.
Een morse kabel trillingdemper kunt u vinden in de webwinkel van deze site
Onderhoud van de Gashandel
Het bedieningssysteem van de motor/keerkopping is nagenoeg onderhoudsvrij, het schoon houden en invetten van de bewegende delen van de schakelarm op de koppeling en de motor is aan te bevelen en dit geldt ook voor de éénhandshandel op de stuurstand.
Keerkoppeling vast in voor- of achteruit? Verhelp dit zelf aan boord.
Punten van aandacht:
- De bedieningen kabels mogen niet in een scherpe bocht worden gelegd, als dit wel gebeurd zullen de kabels stroever gaan lopen en sneller slijten.
- Als een kabel breekt is het altijd mogelijk motor of koppeling met de hand te bedienen om aan de kant te komen.
Gas- en Schakelkabel Vervangen
Er bestaat een kans dat de gaskabel / schakelkabel breekt. Als deze onder een te grote spanning gemonteerd zit kan dit het gevolg zijn. De verbindingsstukken aan de uiteindes van de kabels kunnen ook slijten of breken. De gas- en schakelkabel zitten meestal met dezelfde type verbindingsstukken vast.
Stap 1: Loskoppelen van de Motor
Om te beginnen starten we bij de motor. De schakelkabel kan binnendoor of buitenlangs de motor verbonden zitten maar werkt hetzelfde. De gaskabel zit altijd binnendoor. Als de schakelkabel buitenlangs verbonden is, valt deze te demonteren door de moer op de schakelhendel los te halen. Als de schakelkabel binnendoor zit, zal deze vastzitten met een clipje. Als u dit clipje loshaalt schuift u de kabel van het mechanisme af. Ditzelfde geldt voor de gaskabel.
Lees ook: Veldhoven Volvo sloperij
Stap 2: Loskoppelen van de Schakelkast
De volgende stap bevindt zich bij de schakelkast. De schakelkast demonteert u van de boot. Vervolgens kunt u de schakelkast openmaken door de schroeven aan de achterkant los te halen. Hier treft u de gas- en schakelkabel aan. Deze kabels zitten waarschijnlijk ook vast met een clipje. U kunt de kabels nu loshalen van de schakelkast. Deze kunnen vastzitten door corrosie waarbij wat kruipolie een oplossing kan zijn.
Stap 3: Type Schakelkast Bepalen (Push of Pull)
Hiermee wordt bedoeld op welke manier de schakelkast werkt. Maar hoe weet u of u een push of pull schakelkast heeft? Zet de schakelkast in zijn vooruit en geef een beetje gas. Ziet u dat er aan de kabel getrokken wordt? Dan heeft u een pull systeem.
Stap 4: Lengte van de Kabels Bepalen
Als u al kabels heeft en deze gedemonteerd hebt, kunt u de lengte (indien deze genoeg ruimte hadden) overnemen door ze op te meten. Als u nog geen kabels heeft, kunt u de maat bepalen door de A+B+C methode te volgen.
Stap 5: Installatie van de Nieuwe Kabels
Leg de kabel langs dezelfde of bedachte route in de boot. Het is belangrijk dat de kabels niet te krap zitten, omdat dit slijtage of knappen kan veroorzaken. De buitenboordmotor en de schakelkast dienen in neutraal te staan.
Begin bij de schakelkast. Bevestig de nieuwe kabel(s) in de gleuf van de kast. Sluit deze aan op de hendels maar borg ze nog niet met het clipje. Vervolgens bevestigt u de kabels bij de buitenboordmotor aan de houders en kijkt u hoe de kabels overeenkomen met de aansluitpunten van de schakelhendel en de gasaansluiting.
Als deze niet te veel afwijken kunt u de borgclipjes monteren, de schakelkast dichtmaken en weer ophangen. Als laatst kunt u de aansluitingen bij de motor draaien op de kabel.
Aanvullende Informatie over Volvo Penta
De Volvo Penta IPS (Inboard Propulsion System) motorserie bestaat uit moderne inboard-systemen voor jachten met superieure prestaties. De systemen zijn voorzien van naar voren gerichte dubbele schroeven welke in tegengestelde richting draaien. De werking van de schroeven zorgt voor efficiëntieverhoging en voorkomt caviatie (het ontstaan van waterbellen bij onderdruk).
In combinatie met de Volvo Penta Electronic Vessel Control (EVC) levert de Volvo Penta IPS uitstekende prestaties en veiligheid. De EVC biedt volledige integratie van motoren en elektronica, controle en bescherming. Door de complete integratie zijn er minder kabels en connectoren nodig, met als resultaat een hoge betrouwbaarheid en gemakkelijke installatie.
Het Dynamic Positioning System houdt de boot en koers automatisch vast, zelfs bij een sterke stroming of veel wind. Het Volvo Penta Interceptor System is geïntegreerd met de EVC en maakt varen eenvoudiger, comfortabeler en veiliger. Het boottrimsysteem is uitgerust met een automatische en handmatige modus waarmee je de prestaties van het schip onder alle omstandigheden kunt optimaliseren. Wanneer de automatische stand is geactiveerd, corrigeert het systeem de boot continue voor de meest gunstige aandrijfhoek. Naast dat je hierdoor soepel en comfortabel kunt varen, vermindert het behouden van de beste trimhoek ook het brandstofverbruik. Ook heb je met het Volvo Penta Interceptor System in de Auto-modus beter zicht en meer veiligheid aan boord. De boot blijft namelijk stabieler en meer rechtop bij scherpe bochten.