25 minuten en 16 kilometer enkele reis: dat is de gemiddelde reistijd en afstand in Nederland om van en naar je werk te komen. Volgens de laatste meting van het CBS maken we bijna driekwart van deze kilometers met de auto, vaak in ons eentje achter het stuur. Kan dat niet anders?
Daarmee lossen niet alleen de files op, het scheelt ook ontzettend veel voor het klimaat als je op werkdagen wat vaker de auto laat staan. Dat lukt misschien niet elke dag, maar elke dag dat het lukt is meegenomen. Je kúnt invloed hebben op een beter klimaat, gewoon met de dagelijkse dingen die je doet. Alleen waar begin je als individu?
Nederland staat bekend als hét fietsland, maar ook in ons land is de auto nog steeds erg populair. Voor bijna de helft van de korte ritten (tot 7,5 kilometer) wordt de auto gepakt.
Welke Alternatieven Zijn Er?
Er zijn tal van mogelijkheden om te reizen van de ene plek naar de andere. Lopen, fietsen, de e-bike, bus, trein, tram, metro. In een stad of stedelijke omgeving heb je meer aan het ov. Die auto hoef je echter niet zelf te bezitten.
1. Thuiswerken
Jezelf helemaal niet verplaatsen voor je werk. Maar vanuit huis aan de slag, zonder ochtendspits of reistijd. Dat is ook, straks na corona, een manier om minder afhankelijk te zijn van de auto. Misschien ben je er inmiddels aan gewend en houd je als alles weer een beetje normaler wordt, vast aan een wekelijkse werkdag thuis? Daarbij is het handig om een (vaste) werkdag te kiezen waarop je weinig afspraken hebt.
Lees ook: Opel Mokka winterbanden gids
Steeds meer werkgevers staan positief tegenover thuiswerken, daar heeft corona aan bijgedragen. Ook overheden sturen aan op flexibel werken, zelfs met hele gedragsveranderingscampagnes. Zoals waar ik woon: de gemeente Nijmegen onder de naam SLIMspitsen. Door de auto niet te gebruiken en te werken vanuit huis, verdien je via deze campagne credits. Een mooie ‘extra’ beloning voor het goed bezig zijn, want de credits zijn weer in te wisselen voor het goede doel, OV-tegoed of korting bij webshops.
5 tips voor een productief thuiskantoor
2. De Fiets
Je dag goed beginnen op de trappers. En de werkdag weer van je af fietsen op de weg naar huis. Met gemiddeld 16 kilometer enkele reis voor ons werk is het toch goed te doen om de auto te laten staan en de fiets te pakken? Woon je wat verder weg, dan is een e-bike een goede optie. 27% van de Nederlanders geeft aan ook na de coronacrisis vaker de fiets of e-bike te willen pakken.
Voor de korte ritjes is de fiets natuurlijk een goed alternatief. Wil je iets meer snelheid en minder inspanning? Dan is een elektrische fiets een goed idee. Als je iets verder moet reizen, dan is misschien een elektrische scooter of een speed pedelec een uitkomst.
Pak vaker de (elektrische) fiets. Nederland staat bekend als hét fietsland. Toch pakken we voor de meeste ritjes onder de 7,5 kilometer nog vaak de auto. Zonde! Fietsen is gezond, beter voor het milieu en goedkoop. Je reistijd is misschien iets langer, maar je bespaart geld en benzine. De besparing kan al snel oplopen tot een paar tientjes per maand. Bij Milieu Centraal vind je meer fietstips.
Moet je een groter stuk fietsen? Dan ben je snel op je bestemming met een elektrische fiets of speed pedelec. Zo kun je de auto nóg vaker laten staan.
Lees ook: Alles over Ranger hardtops
3. Openbaar Vervoer (OV)
Moet je toch verder of ga je met meer mensen op pad? Dan is er de optie van het OV, eventueel in combinatie met ov-fietsen of deelscooters. Een elektrische deelauto kun je ook op steeds meer plekken makkelijk pakken.
Reis met de trein. Voor een lange rit is de trein een goede optie. Je hebt geen last van files, je kan lekker een boek lezen of podcast luisteren en je reist comfortabel. De trein is daarnaast een stuk milieuvriendelijker dan de auto. Op je eindstation zijn er bovendien veel duurzame opties om verder te reizen. Bijvoorbeeld de bus, metro of (elektrische) ov-fietsen. Bij Milieu Centraal vind je meer tips voor je treinreis.
Niels van Oort is associate professor aan de TU Delft en geeft les in openbaarvervoersystemen en deelmobiliteit. Hij is medeoprichter van Smart Public Transport Lab, waar hij met experts uit de sector oplossingen onderzoekt voor duurzaam personenvervoer.
Niels van Oort zegt: "Wat mij opvalt wanneer het over duurzame mobiliteit gaat, is dat we vaak praten over de elektrische auto. Terwijl je het ook over de fiets, lopen en het openbaar vervoer moet hebben en de integratie ervan. Wil je duurzaam reizen écht stimuleren? Dan moet je ook op sommige plekken de auto minder ruimte geven. Duurzaamheid gaat verder dan alleen CO2-uitstoot. Het gaat wat mij betreft ook om ruimtegebruik en leefbaarheid."
Hij vervolgt: "In Nederland hebben we het over het algemeen goed voor elkaar. Dan heb ik het over hoe vaak het openbaar vervoer rijdt en hoe de stations zijn uitgerust. Denk bijvoorbeeld aan die in Utrecht of Rotterdam. Die zijn ruim opgezet en hebben goede faciliteiten. Ik denk dat het Nederlandse openbaar vervoer op Europees en op wereldniveau in de top kan meedoen. Maar dat wil niet zeggen dat we niets kunnen verbeteren. Afgelopen periode was duidelijk een dieptepunt, met onder andere veel stakingen en uitval door personeelstekort. De reiziger stond in de kou. Dat doet het imago geen goed."
Lees ook: Opel Astra Sports Tourer dakdragers: een complete gids
De trein is goed in grote groepen mensen van A naar B brengen. Anders dan de auto, rijden bijna alle treinen op (groene) elektriciteit. Als je kijkt naar de openbare ruimte, dan gaan we met treinen heel efficiënt om met de ruimte die we hebben. Met name in grote steden is dat belangrijk.
Het openbaar vervoer heeft twee belangrijke functies: verbinden en ontsluiten. Het eerste doen we met snelle treinen, bussen en metro’s. Daar heeft Nederland de laatste decennia goede stappen in gezet.
Deelmobiliteit en flexibele systemen vallen wat mij betreft ook onder openbaar vervoer. Denk aan alle deelauto’s, -scooters en -fietsen die in de stad staan. Die ontwikkeling heeft veel potentie. Wat nog mist, is een goede integratie van het openbaar vervoer met deze systemen.
De ov-fiets is een voorbeeld van wat wél goed werkt. Met je chipkaart kun je namelijk de trein én de fiets gebruiken. Dat is ook internationaal gezien interessant. Je kan met één kaart in heel Nederland met het openbaar vervoer en zelfs met de boot reizen.
Internationaal gezien is de trein in Nederland relatief duur. Daarnaast vergelijken mensen een treinreis vaak met de prijs die het kost om dezelfde rit met een auto te maken. Maar als je de aanschafwaarde van de auto en het onderhoud zou meenemen in de prijs, dan denk ik dat je met het openbaar vervoer voordeliger uitkomt. Tenzij je met meer mensen reist. De auto wordt niet duurder als je meer mensen vervoert. De trein wel.
Het openbaar vervoer moet goed georganiseerd, betrouwbaar, snel en duidelijk zijn. Dat is de holy grail. Laten we eerlijk zijn, vervoerstechnisch is de auto voor de meeste mensen toch comfortabeler? Die brengt je van deur tot deur. Vaak sneller en in je eigen coconnetje. Dus als je daar een alternatief voor bedenkt, moet je echt alles op alles zetten. Geen tochtig station, of een bushalte zonder dak. Alles moet goed zijn.
Nederland heeft, niet alleen met de treinen, maar ook met de bussen, een groot probleem: personeelsgebrek. Daar hebben meer sectoren last van. Daardoor wordt het systeem onbetrouwbaarder. Er vallen treinen en bussen uit en het wordt steeds drukker in de voertuigen die wel rijden. Het geeft een gevoel niet in controle te zijn: je wilt ergens heen, maar je kunt niet meer op het moment dat je wilt vertrekken. Betrouwbaarheid is één van de basiskwaliteitseisen die een reiziger aan het systeem stelt.
De betrouwbaarheid staat onder druk en uit alle onderzoeken blijkt dat de frequenties - hoe vaak het openbaar vervoer rijdt - een van de belangrijkste punten is. Het openbaar vervoer zit vol met moeilijke vraagstukken, dus het is hard nodig dat we er meer kennis en innovaties voor ontwikkelen. Want hoe mooi zou het zijn: een betrouwbaar, duurzaam en inclusief openbaar vervoerssysteem voor iedereen? Daar ga ik voor.
4. De Deelauto
Als het je lukt om de auto (voor je werk) steeds minder te gebruiken, ga dan eens na in hoeverre je écht nog een eigen auto nodig hebt. Hoewel we daar langzaam wel wat verandering in lijkt te komen: minder jongeren kopen een auto en door deelsystemen als SnappCar, Greenwheels, MyWheels en StudentCar zien we de auto niet langer als een onmisbaar bezit.
Hoe dan ook … Kies je ervoor om de auto gedag te zeggen, dan heb je zoals je kunt lezen een heleboel opties. Betaal alleen voor een auto als je hem nodig hebt (autohuur voor vakantie of verhuizing) of carpool bijvoorbeeld met je collega en deel zo je autorit (en de CO₂-uitstoot). Je kunt ook heldere afspraken maken voor een deelauto met een goede buur of familielid.
Andere alternatieven voor de eigen auto zijn carpoolen, een auto huren, lid worden van een organisatie die deelauto’s en buurtauto’s aanbieden. Autodelen combineert het gemak van een auto, zonder de lasten en kosten van het bezit ervan. Wie zijn auto niet dagelijks nodig heeft voor zijn woon-werkverkeer en minder dan 10.000 kilometer per jaar aflegt, moet beslist eens overwegen of het niet zinvol is om aan autodelen te doen.
Je kunt als particulier je auto aanbieden en delen. Meer mensen kunnen dan gebruik maken van minder auto’s en auto-eigenaren kunnen fors op autokosten besparen. Particulier autodelen is bovendien een aanvulling op het bestaande openbaar vervoer.
Kies voor een deelauto in je buurt. Moet je ergens naartoe waar je moeilijk met het openbaar vervoer komt? Dan is een deelauto een goede optie. Als je op zoek bent naar deelauto’s in heel Nederland, kun je bijvoorbeeld kiezen voor Greenwheels en MyWheels. Ook is er in bijna alle gemeenten in Nederland de mogelijkheid om deelauto’s van particulieren te huren.
Autodelen is in opkomst en raakt steeds verder ingeburgerd. Je kan een auto delen met buurtgenoten, familie of vrienden. Of maak gebruik van het groeiende aanbod van deelauto’s van andere aanbieders.
Auto's van bedrijven, zoals Greenwheels en MyWheels zijn op steeds meer plekken te vinden. Ongeveer de helft daarvan is een elektrische auto.
Autodelen kan goedkoper zijn dan autobezit. Autodelen is makkelijk. Autodelen is beter voor het milieu. Er zijn minder auto’s op de weg en er hoeven minder auto’s geproduceerd te worden.
Autodelers rijden minder kilometers dan toen ze wel een auto bezaten, blijkt uit onderzoek. Elektrisch rijden wordt makkelijker met de deelauto.
Autodelen is flexibel. Door autodelen rijden er in totaal minder auto's rond. Vooral in steden met weinig parkeerruimte is dit een voordeel. Een deelauto neemt ook een parkeerplaats in, maar 1 deelauto komt in de plaats van zo'n 3 tot 5 andere auto's.
Je moet de kosten van de deelauto namelijk niet alleen vergelijken met de brandstofkosten van een eigen auto, maar met de totale kosten. Dus ook , verzekering, onderhoud, wegenbelasting en eventuele parkeervergunning. Volgens de ANWB komen die kosten al snel op een paar honderd euro per maand, afhankelijk van het soort auto.
Als je rijdt in een deelauto ben je verzekerd via de bezitter van de auto. Die zorgt ook voor het onderhoud en het betalen van de wegenbelasting.
Autodelen is vooral goedkoper wanneer je de auto af en toe nodig hebt. Bijvoorbeeld als je voor je werk alleen een auto nodig hebt als een klant of opdracht op een locatie zit die moeilijk met het openbaar vervoer te bereiken is.
Voor een auto in eigen bezit is uitgegaan van een middelgrote benzineauto van 4 tot 8 jaar oud. Voor de trein en de deelauto zijn de kosten van een abonnement meegenomen in de berekening.
Autodelen is goed voor de aarde. Volgens onderzoek rijden autodelers ongeveer 20% minder autokilometers dan voordat zij begonnen met autodelen. Minder kilometers, betekent dus ook minder uitstoot.
Daar komt nog eens bij dat deelauto’s vaker elektrisch en zuiniger zijn dan de gemiddelde eigen auto. De stap naar elektrisch rijden gaat bij deelauto’s sneller dan bij de rest van het wagenpark. Ongeveer de helft van deelauto's is elektrisch.
Voor een deelauto van een bedrijf heb je meestal een abonnement nodig. Als je gaat reserveren, zie je welke auto's in de buurt beschikbaar zijn. Wijzigen, annuleren of verlengen van je reservering is meestal mogelijk (en simpel). Bij sommige abonnementen betaal je een vast bedrag per maand plus de kosten van het gebruik, bij andere betaal je alleen als je de auto gebruikt. In de gebruikskosten zit meestal een bedrag per (half) uur en per gereden kilometer.
Een auto delen met andere particulieren is ook een optie. In verreweg de meeste gemeentes bieden particulieren hun auto aan als deelauto. Daar staat tegenover dat je meestal met de verhuurder moet afspreken wanneer je de auto kunt ophalen en terugbrengen, en dat je de sleutel moet afhalen.
Auto delen kan ook door samen met familie, vrienden of buren een auto te kopen. Dat scheelt geld. Je deelt de vaste kosten zoals aanschaf, onderhoud, verzekering en belasting.
De Vereniging voor Gedeeld Autogebruik kan je helpen bij het opzetten van een eigen autodeelgroep. De Vereniging is een non-profitorganisatie die autodelen stimuleert. Je kunt bij ze terecht voor een autodeelverzekering voor meerdere gebruikers, informatie over een extra parkeervergunning en een voorbeeldcontract.
5. Overige Opties
- Carpoolen: Dagelijks naar werk of in de zomer naar een festival? Denk ook aan carpoolen.
- Taxi/Uber: Bijna te laat voor een werkafspraak? Zelf een glaasje gedronken en is het al te laat voor het OV? Een Uber of taxi bestellen kan dan de beste optie zijn. Je kunt steeds vaker kiezen voor elektrische taxi’s, bij Uber zijn deze aangemerkt met de naam “green”. Taxiritjes zijn alleen behoorlijk duur. Ze halen je wel op voor de deur en zetten je af waar je moet zijn.
- Huurauto: Voor een vakantie is een huurauto vaak voordeliger dan een deelauto, zeker als je ruim van tevoren reserveert.
Autovrij Leven op het Platteland: Is Het Mogelijk?
Als je “lekker buiten” woont, heb je inderdaad meer uitdagingen dan iemand die in de stad woont. Het netwerk van bus en trein is minder groot. Het openbaar vervoer rijdt ook minder vaak en onregelmatig. Daarbij komt ook nog dat de afstand tot voorzieningen als winkels, supermarkt, de huisarts groter zijn. Daardoor kan een afstand voor de fiets net te ver zijn. Ook veiligheid speelt een rol. In je eentje ’s nachts door de polder fietsen, helemaal als vrouw of kind is niet fijn. Dat geldt overigens ook voor sommige steden.
Toch heb je minder opties, maar toch mogelijkheden genoeg. En ik vind je juist extra stoer als je de uitdaging om zonder auto te leven aangaat als je op het platteland woont.
Als je het slim aanpakt en deze mogelijkheden combineert, kun je ook op het platteland zonder eigen auto.
Leven zonder auto is maatwerk. Of je nu in de stad of op het platteland woont. Elke situatie is ander: hoe je gezin is samengesteld, waar je woont, waar je werkt en hoe je weekplanning eruit ziet.
Waarom Zou Je Eigenlijk Je (Tweede) Auto Wegdoen?
Het is beter voor onze planeet. In een nieuwe auto (ook een elektrische) zit namelijk al 5 jaar rijden aan energie verborgen. Je wordt fitter: als je vaker gaat fietsen of wandelen, ben je lekker in beweging én lekker buiten.
Effecten van Duurzame Mobiliteit
Reizen gaat vaak gepaard met CO2-uitstoot en daarmee met opwarming van de aarde (Milieu Centraal, 2021a). Verkeer en vervoer leiden ook tot uitstoot van stikstofoxiden en fijnstof, de belangrijkste stoffen die een rol spelen bij vermindering van de luchtkwaliteit op leefniveau (CBS, 2016).
De belasting voor milieu en klimaat is het grootst door vervoermiddelen waarvoor fossiele brandstoffen, zoals benzine of diesel, worden gebruikt. Elektrisch vervoer maakt steeds vaker gebruik van groene energie, maar dat is niet per definitie het geval aangezien het aanbod hiervan onvoldoende is om aan de vraag te voldoen. Elektrisch vervoer is desondanks schoner dan vervoer door middel van fossiele brandstoffen.
De meest duurzame vormen van vervoer zijn lopen of fietsen, eventueel met een elektrische fiets, gevolgd door treinreizen. Sinds 2017 is reizen met de trein in Nederland CO2-neutraal doordat spoormaatschappijen windenergie opwekken (Milieu Centraal, 2021a). Ook de andere vormen van openbaar vervoer zijn over het algemeen minder vervuilend dan de auto doordat dit deels elektrisch is en er met veel mensen tegelijkertijd gereisd wordt.