Het bedienen van de smartphone onder het rijden is gevaarlijk. Dit komt doordat de bestuurder met zijn hoofd niet bij de verkeerstaak zit, maar bij de taak die hij aan het uitvoeren is met de smartphone, zoals het opstellen van een appbericht. Dit wordt cognitieve afleiding genoemd. Er is echter niet alleen sprake van cognitieve afleiding, maar ook van visuele afleiding. In plaats van op de weg te kijken, kijkt de bestuurder tijdens het bedienen van de smartphone immers op het scherm. Naast de cognitieve en visuele afleiding is er ten slotte nog de fysieke afleiding. De bestuurder houdt met één hand de smartphone vast en typt met de vingers van die hand het bericht in.
Hoe gevaarlijk die cognitieve, visuele en fysieke afleiding bij het bedienen van de smartphone is, is niet precies bekend. De schattingen lopen uiteen, maar alle onderzoeken tonen aan dat appen achter het stuur met de smartphone in de hand het ongevalsrisico aanzienlijk vergroot. Volgens die laatste schatting is voor de ernstige ongevallen uit dat onderzoek de odds ratio (OR) 3,5. Een OR van 3,5 wil zeggen dat de kans op een ongeval tijdens het bedienen van de smartphone met de telefoon in de hand (lezen van berichten, browsen op het internet, intypen van berichten, opzoeken van informatie, et cetera) 3,5 keer de kans op een ongeval is wanneer een bestuurder zijn smartphone niet gebruikt.
In Nederland is mobiel telefoongebruik tijdens het besturen van een motorvoertuig terwijl die telefoon wordt vastgehouden verboden sinds 2002. Een dergelijk verbod bestaat in vrijwel alle landen in de wereld. Toen het verbod in Nederland werd ingevoerd, ging het niet om het bedienen van de smartphone, want die was er toen nog niet. Vermoedelijk stond bij de invoering van het verbod in 2002 het gevaar van sms’en tijdens het rijden nog niet centraal, omdat men dacht dat bestuurders dat niet deden. Het ging in Nederland toen dus primair om het verbieden van het voeren van een gesprek door de mobiele telefoon, terwijl men de mobiele telefoon aan zijn oor houdt.
Uit onderzoek met rijsimulatoren en uit onderzoek op besloten terreinen was gebleken dat handheld telefoneren de uitvoering van de rijtaak aantastte. Zo was uit dergelijke onderzoeken gebleken dat, wanneer automobilisten telefoneren, ze trager reageren op gebeurtenissen in het verkeer, zoals een remmende voorligger, ze meer gaan slingeren en wat langzamer gaan rijden, ze potentieel gevaarlijke situaties niet of later opmerken en hun kijkgedrag verslechtert. Overigens bleek uit die onderzoeken ook dat de negatieve aantasting van het rij- en kijkgedrag tijdens het voeren van een telefoongesprek nagenoeg gelijk was voor handheld telefoneren als voor ‘handsfree’ telefoneren met de telefoon bijvoorbeeld in een zogenoemde ‘carkit’.
In 2007 verscheen de iPhone op de markt. Deze mobiele telefoon met touchscreen en internet wordt beschouwd als eerste echte smartphone. Hierdoor is zowel de cognitieve, visuele, als fysieke afleiding bij het meeste gebruik van de smartphone groter dan bij het gebruik van de klassieke mobiele telefoon met drukknoppen. Zoals eerder vermeld, leidt smartphonegebruik van bestuurders tijdens het rijden dan ook wel degelijk tot een forse verhoging van het ongevalsrisico. Er wordt zelfs gesproken van smartphoneverslaving. Er zijn mensen die continu ‘online’ willen zijn en niets willen missen. Men spreekt dan over de ‘fear of missing out’.
Lees ook: Achterruitenwisser vervangen: Kia Niro
Uit in 2018 in opdracht van Rijkswaterstaat uitgevoerde tellingen langs de kant van de weg en vanuit een rijdende bestelbus bleek dat 9% van de bestuurders (automobilisten, bestuurders van bestelauto’s en vrachtwagenchauffeurs) handheld belde, 2% handsfree belde en 4% het scherm van zijn smartphone bediende. De wetgeving is niet aangepast na introductie van de smartphone. Dit wil zeggen dat bestuurders hun smartphone niet mogen vasthouden tijdens het autorijden. Vasthouden kan ook zonder handen worden gedaan. Het klemmen van de telefoon tussen kin en schouder wordt ook gezien als vasthouden. Vasthouden is geen aanraken. Als men de smartphone niet in zijn hand heeft, maar bijvoorbeeld in een houder vlak naast het stuur heeft geplaatst, dan mag men volgens de wet het scherm van de smartphone aanraken.
In 2019 is de wet nog wel zodanig aangepast dat onder het verbod om elektronische apparaten vast te houden onder het rijden, ook fietsers kwamen te vallen. Waarschijnlijk is de wet in 2019 niet zodanig aangepast dat ook aanraken verboden zou zijn, omdat smartphones ook steeds vaker worden gebruikt om te navigeren. Vermoed wordt dat, indien men de smartphone in een houder vlak naast het stuur als navigatiemiddel gebruikt en men er zo nu en dan kort op kijkt om te bepalen welke afslag men bijvoorbeeld moet nemen, ongevallen voorkomen kunnen worden. De voorwaarde is dan wel dat men niet onder het rijden de bestemming intoetst en niet lang op het scherm tuurt. Als men vóór het rijden de bestemming intoetst, kan de smartphone als navigatiemiddel gebruikt worden zonder dat men de smartphone onder het rijden hoeft aan te raken.
Hard bewijs dat door een verbod op smartphonegebruik waarbij men naar het scherm moet kijken en zijn vingers moet gebruiken, zoals bij appen, het aantal ongevallen vermindert, is er niet. Dat er geen expliciet verbod is gekomen op het aanraken van het scherm van de smartphone, heeft vermoedelijk twee redenen: 1) het al eerder genoemde gebruik van de smartphone als navigatiemiddel en 2) mogelijk ook de moeilijke handhaafbaarheid. Navigatiemiddelen kunnen een positief effect hebben op de verkeersveiligheid omdat ze zowel zoekgedrag als omrijden voorkomen, en het is voor de politie lastig om te constateren of iemand aan het appen is in de auto met de smartphone in een houder.
Het feit dat appen in de auto met de smartphone in de houder mag en niet bekend is of en in welke mate dit gedrag de veilige uitvoering belemmert, vormde voor SWOV de aanleiding om hier onderzoek naar te doen. Onderzocht is hoe de rijtaak wordt uitgevoerd zonder dat men de smartphone gebruikt, hoe de rijtaak wordt uitgevoerd terwijl men aan het appen is met de telefoon in de hand en hoe de rijtaak wordt uitgevoerd terwijl men aan het appen is met de smartphone in de houder. Dit onderzoek is uitgevoerd in een rijsimulator, omdat het veel te gevaarlijk zou zijn om dit onderzoek in het echte verkeer uit te voeren.
Sinds 1 juli 2019 is in Nederland het vasthouden van een mobiel elektronisch apparaat tijdens het besturen van alle voertuigen verboden. Dit verbod geldt niet alleen voor autobestuurders (waar het verbod al sinds 2002 van toepassing is), maar ook voor fietsers en bestuurders van andere voertuigen. Uit onderzoek van Veilig Verkeer Nederland blijkt dat het gebruik van een smartphone tijdens het rijden een grote oorzaak is van verkeersongevallen. De SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) concludeert dat de kans op een ongeval tweeënhalf keer zo groot is wanneer je tijdens het rijden je telefoon gebruikt.
Lees ook: LED Upgrade voor je Zip: Zo Doe Je Het
De financiële gevolgen van appen achter het stuur
Als je een ongeluk veroorzaakt terwijl je aan het appen was, kan dit grote gevolgen hebben voor je autoverzekering. Verzekeraars kunnen in bepaalde gevallen besluiten om de schade niet of slechts gedeeltelijk te vergoeden. Volgens het Verbond van Verzekeraars kan het gebruik van een telefoon tijdens het rijden onder bepaalde omstandigheden als roekeloos gedrag worden beschouwd.
Een verzekeraar mag niet zomaar een uitkering weigeren als je tijdens een ongeval je telefoon hebt gebruikt. Er moet een duidelijk causaal verband zijn tussen het gebruik van je telefoon en het ontstaan van het ongeval. In de praktijk is dit vaak lastig te bewijzen. Bij een WA-verzekering (Wettelijke Aansprakelijkheid) ligt de situatie iets anders. Een WA-verzekering dekt de schade die je aan anderen toebrengt. Echter, je verzekeraar kan in bepaalde gevallen besluiten om deze schade op jou te verhalen. Dit heet ‘regres’ en betekent dat je alsnog zelf voor de kosten moet opdraaien.
Bij een ernstig ongeval kun je aanzienlijke schade oplopen. De financiële gevolgen hiervan kunnen zwaar zijn, vooral als je verzekeringsmaatschappij regres toepast. De bedragen die je zelf moet betalen wanneer regres wordt toegepast kunnen sterk variëren, afhankelijk van de ernst van het ongeval en de veroorzaakte schade. De kosten lopen echter het hoogst op bij letselschade. Bij ernstig letsel kunnen deze kosten oplopen tot in de tienduizenden euro’s, en in geval van blijvende invaliditeit of overlijden zelfs tot honderdduizenden euro’s.
Verschillende verzekeraars, waaronder Interpolis, Centraal Beheer, FBTO en Inshared, hebben hun polisvoorwaarden aangescherpt. Ze sluiten nu expliciet schade uit die veroorzaakt is door het niet-handsfree gebruiken van een mobiele telefoon. Dit betekent dat als je een ongeluk veroorzaakt terwijl je je telefoon vasthoudt of gebruikt, de verzekeraar de schade op jou kan verhalen. Als je een ongeval veroorzaakt terwijl je aan het appen was, heeft dit ook gevolgen voor je schadevrije jaren. Bij een schuldige aanrijding verlies je schadevrije jaren volgens de terugvalregeling van je verzekeraar. Bovendien kan je verzekeraar besluiten om je polis op te zeggen als er sprake is van herhaaldelijk roekeloos gedrag.
Niet alleen appen achter het stuur is gevaarlijk. Controleer of je autoverzekering dekking biedt bij schade door telefoongebruik en wat de voorwaarden zijn.
Lees ook: Krakende koppeling: diagnose en reparatie
Independer, waarschuwt dat appen tijdens het rijden niet alleen gevaarlijk is, maar ook enorme financiële gevolgen kan hebben. Kun je deze bedragen niet betalen, dan volgt mogelijk een betalingsregeling met je verzekeraar. Na een ongeval moet de verzekeraar de schade aan het slachtoffer vergoeden. Als er bewijs is dat je een telefoon gebruikte, kan de verzekeraar deze kosten op jou verhalen. Bewijs kan komen van getuigen, dashcambeelden, verkeerscamera's en politieonderzoek. Zelfs zonder specifieke polisvoorwaarden kunnen verzekeraars beroepen op nalatigheid of roekeloosheid.
Smartphones zijn niet voor niets populairder dan ooit. Het zijn handige gadgets om snel contact te leggen met andere mensen. Uit onderzoek is gebleken dat ongeveer 89% van de autobestuurders de smartphone wel eens achter het stuur gebruikt. Dat is een schrikbarend hoog percentage. De daarop staande boete van € 230,- is kennelijk een risico dat bestuurders wel willen nemen.
Het spreekwoord ‘een ongeluk zit in een klein hoekje’ wordt niet voor niets vaak gebruikt. Zeker als er met grote snelheden wordt gereden, of als het snelheidsverschil tussen weggebruikers groot is, kan een ongeval snel ontstaan. Sinds de komst van de smartphone gebruikt bijna elke bestuurder zijn telefoon wel eens in de auto. Dat die afleiding het risico op ongelukken vergroot, weet iedereen. ‘Appongeluk’ is zelfs gekozen tot woord van het jaar in 2017.
Vaak wordt gedacht dat die paar seconden niet tot grote gevolgen zullen leiden. ‘Ik heb voldoende tijd en afstand’ of ‘het is rustig op de weg’ is een gedachte om het smartphone-gebruik te rechtvaardigen. We zijn namelijk nooit alleen op de weg! Een invoegende auto kan gebruik maken van de ruimte die jij voor je had, of een kind kan onverwachts de weg oversteken. Dat zijn momenten waarop direct moet worden ingegrepen. De tijd die iemand kwijt is door op zijn smartphone te kijken, kan ervoor zorgen dat er niet voldoende reactietijd meer over is.
Het Kabinet vindt de risico’s van telefoneren in de auto dusdanig groot dat minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) het tijd vindt voor een nieuwe overheidscampagne. Natuurlijk worden daarin de risico’s van appen benadrukt, maar ook de mogelijke oplossingen. Zo bestaat er de app AutoModus, die ervoor zorgt dat je niet kunt bellen en appen in de auto.
Bent u aangereden en zag u (of een getuige) dat de automobilist telefoneerde of aan het appen was? Het gebruik van een telefoon zorgt vrijwel altijd voor (volledige) aansprakelijkheid van de overtredende automobilist. Zorg er dus voor dat zwart op wit staat dat de aanrijder een telefoon in zijn handen had. Heeft u vragen of wilt u advies over letselschade na een verkeersongeval? Neemt u dan gratis en vrijblijvend contact op met Slot Letselschade.
Niet alleen appende automobilisten, maar ook appende fietsers en voetgangers veroorzaken veel ongelukken. Appongeluk was het woord van 2017. Sinds 2002 is het vasthouden en bedienen van een telefoon tijdens het besturen van een auto verboden. Het verbod zag destijds op de gewone telefoon. Smartphones waren in 2002 nog zeldzaam. Voor de risico’s van sms’en achter het stuur was destijds geen of nauwelijks aandacht. Tegenwoordig is smartphone gebruik en appen achter het stuur een belangrijk onderwerp.
Vanaf 2019 geldt de regel voor de bestuurders van alle voertuigen en dus ook op de fiets. Appen tijdens het fietsen is verboden. Artikel 61a RVV 1990 verbiedt het vasthouden van een mobiel elektronisch apparaat dat gebruikt kan worden voor communicatie of informatieverwerking, tijdens het rijden. Het verbod geldt voor de bestuurders van alle voertuigen.
Het verbod op het vast houden van een mobiel geldt alleen tijdens het rijden. Appen tijdens het stilstaan voor een stoplicht, in de file of op een andere plaats in het verkeer is dus toegestaan. Het bewijs dat u reed tijdens het appen is vaak een waarneming van een politieagent. De verbalisant, dit is de politieagent die een boete uitschrijft, schrijft op hoe vastgesteld werd dat u appt tijdens het rijden. Een smartphone vasthouden en appen tijdens het rijden is verboden.
Als de smartphone in een houder is geplaatst, mag de bestuurder wel appen achter het stuur en tijdens het rijden. De bestuurder houdt dan immers geen electornisch mobiel apparaat vast. Of de smartphone in een houder is geplaatst of in de hand wordt gehouden tijdens het appen heeft echter nauwelijks invloed op de rijvaardigheid en de veiligheid. Ook het gebruik van een telefoon in een houder vergroot de kans op ongelukken. Een car kit of telefoonhouder in de auto maakt het gebruik van een telefoon onder het rijden dus niet veiliger.
Na een ongeluk met ernstige gevolgen dat ontstaat door het appen achter het stuur is strafrechtelijke vervolging mogelijk. Het gebruik van een mobiel is gevaarlijk en verboden. Appen tijdens het rijden betekent het accepteren van een kans op een ongeluk. De veroorzaker van een ongeluk heeft daarom ook schuld aan de gevolgen en is dus strafbaar.
In letselschade zaken beoordelen we het recht op een schadevergoeding aan de hand van verkeersregels. Als het gebruik van een mobiel tot een ongeluk leidt, bestaat er recht op een schadevergoeding. Als een voetganger meer oog heeft voor zijn telefoon dan voor de weg ontstaan gevaarlijke situaties. Een automobilist die een appende voetganger aanrijdt kan mogelijk een beroep doen op overmacht.
Appen tijdens het rijden is ook een grondslag om aan te nemen dat een slachtoffer eigen schuld heeft. Als telefoon gebruik bijdraagt aan het onstaan van een aanrijding is er mogelijk sprake van eigen schuld van het slachtoffer. De aansprakelijke partij betaalt geen schade die door eigen schuld ontstaat. Het slachtoffer draagt bij eiegn schuld een deel van zijn of haar eigen schade.
Jonge automobilisten trekken zich weinig aan van het appverbod. Zo’n 37 procent van de bestuurders tussen de 18 en 29 jaar appt regelmatig achter het stuur. Dit blijkt uit onderzoek van Independer uitgevoerd door Q&A. Toch zijn niet alleen jongeren afgeleid achter het stuur. Van de dertigers geeft ruim namelijk een derde toe dat ze niet altijd handsfree bellen in de auto.
Vanaf 1 december 2024 hebben de vier grote verzekeraars (Interpolis, Centraal Beheer, FBTO, Inshared) hun polisvoorwaarden aangepast. Na een testperiode is nu de eerste focusflitser actief. Deze flitser beboet automobilisten die tijdens het rijden een telefoon vasthouden. De focusflitser heeft een camera die het vasthouden van een elektronisch apparaat kan detecteren. Daarnaast wordt de foto altijd nog persoonlijk door een ambtenaar gecontroleerd.
De impact van een ongeval gaat verder dan alleen blikschade. Psychologische gevolgen hebben voor slachtoffers én daders. Appen achter het stuur is een moment van onoplettendheid dat eenvoudig voorkomen had kunnen worden.
Verantwoordelijkheid betekent dat je niet alleen zorgt voor jezelf, maar ook voor anderen. Hoe kun je bijdragen aan een veiligere verkeersomgeving? Schakel bijvoorbeeld meldingen automatisch onderdrukt tijdens het rijden. Trek je even terug van de weg als dat nodig is, of wacht simpelweg tot je veilig geparkeerd bent. Laten we samen werken aan een veiligere verkeersomgeving. Het begint met een kleine daad van respect. Respect voor je eigen leven en dat van een ander.
Hieronder een tabel met mogelijke financiële gevolgen bij letselschade door schuldige aanrijding met telefoongebruik:
| Schade Type | Voorbeeld | Mogelijke Kosten |
|---|---|---|
| Smartengeld | Ernstig letsel, pijn en verdriet | €5.000 - €50.000+ |
| Medische Kosten | Operaties, onderzoeken, revalidatie | €1.000 - €100.000+ |
| Inkomensverlies | Blijvend letsel waardoor werk niet meer mogelijk is | €10.000 - €1.000.000+ (afhankelijk van leeftijd en inkomen) |
Het is van cruciaal belang om je bewust te zijn van de risico's van telefoongebruik achter het stuur en de mogelijke gevolgen. Een moment van onoplettendheid kan leiden tot ernstige ongevallen met aanzienlijke financiële en persoonlijke gevolgen. Kies ervoor om je telefoon weg te leggen en je volledig te concentreren op de weg.
