Op de locatie waar nu woningen staan, was vroeger de PON garage gevestigd. Pon was de eerste officiële importeur van Volkswagen en later ook van onder andere Porsche, Audi, Seat en Skoda. Er stond op deze locatie een benzinestation, showroom en garage. Hieronder een overzicht van foto’s uit het verleden. Zijgevel en tuin van het pand Arnhemseweg 4. Pon pompstation, Arnhemseweg 4.
Pon importeert al ruim zeventig jaar auto’s. Met al onze merken zijn dat er vele tienduizenden per jaar, die per trein of per trailer naar Nederland komen en bij de Pon-campus in Leusden worden afgeleverd. Na te zijn ‘gelost’ worden ze daar opgeslagen - in feite geparkeerd - waarna ze worden vervoerd naar de dealers.
De Volkswagen heeft kenteken L-303. Tussen 1906 en 1951 werden kentekens uitgegeven per provincie; de L werd in Utrecht toegepast.
De Vroege Jaren van Pon
Op 8 augustus 1947 werd Pon’s Automobielhandel officieel importeur van Volkswagen. In oktober van datzelfde jaar werden al de eerste zes Kevers afgeleverd in Amersfoort - waar het bedrijf toen gevestigd was - en in november en december nog eens veertig stuks. De aantallen namen daarna snel toe en al gauw kwamen er alle werkdagen porties auto’s per trein naar Nederland. De hele Pon-organisatie was erop gericht deze dagelijkse lading auto’s te verwerken.
Op dezelfde dag werd alles rond de bestelling afgehandeld, van de aankomst op het NS-emplacement in Amersfoort tot en met de aflevering - tegen contante betaling - aan de eigen klanten of de dealers. De dealerorganisatie groeide en de populariteit van de Kever nam toe, waardoor er steeds meer auto’s moesten worden verwerkt. In 1955 waren dat er al zo’n 10.000 per jaar en in de jaren 60 werden het er zó veel dat het niet meer lukte ze allemaal per dag direct naar de dealers of klanten te laten gaan.
Lees ook: Duik in de Geschiedenis van Autobedrijven
Voorraadvorming was dus niet meer tegen te gaan en er moesten weilanden in de omgeving worden gehuurd voor de opslag. En naarmate de welvaart in ons land toenam, groeide de verkoop bij Pon verder; steeds meer mensen konden zich de aanschaf van een auto veroorloven.
Pon importeert al ruim zeventig jaar auto’s. Dat zijn er vele tienduizenden per jaar, die per trein of per trailer naar Nederland komen om bij Pon afgeleverd te worden. In het eerste deel van deze geschiedenis van de Losplaats zagen we dat deze vroeger in Amersfoort was en sinds eind jaren 60 op de Pon-campus in Leusden.
Hoewel Pon in eerdere jaren ook al Opel automobielen had verkocht, kwamen de import-activiteiten op grote schaal pas op gang nadat het Volkswagen-importeurschap verworven werd, in 1947. Datzelfde jaar kwamen de auto’s al binnen; de eerste paar porties over de weg, maar al snel werden de bestelde Kevers - tot de jaren 60 de enige personenauto van Volkswagen - met de trein afgeleverd.
Op het NS-emplacement in Amersfoort moesten de auto’s eerst worden gelost. Dat gebeurde door de eigen medewerkers, die ’s ochtends vroeg al op de trein stonden te wachten. De auto’s kwamen op platte wagons en ze moesten eerst worden losgeknipt, want ze waren vastgezet met ijzerdraad en houten blokken voor de wielen. Eenmaal los werden de auto’s door vier man op het perron getild (!) - vanwege het hoogteverschil - en daarna volgde er een vaste routine: het chassisnummer werd gecheckt en op een lijst afgetekend, er werd vijf liter benzine in de tank gegoten, de accu werd ingebouwd en de los meegeleverde kriks werden over de auto’s verdeeld.
De Pon-handelsgeest blijkt dan al: het zelf verdelen van de kriks is goedkoper dan wanneer de fabriek het doet, net als zelf accu’s kopen en plaatsen. En voor de lossers kost het weinig tijd; het levert ze bovendien extra verdiensten op. De auto’s worden dezelfde dag nog door de dealers of klanten van Pon opgehaald. Dat betekent dat het lossen, inklaren, factureren en uitleveren in hoog tempo moet gebeuren. De heren Pon - Ben en Wijnand sr. - hebben dat zo bepaald; ze willen geen voorraad hebben.
Lees ook: Betrouwbaar auto-onderhoud
Het is echter niet vol te houden: het autobezit stijgt in de jaren 50 explosief en door het succes van de Kever neemt het aantal auto’s dat wordt aangevoerd flink toe. Dagelijks arriveren er treinen vol uit Duitsland of België. Er wordt daarom een firma in de arm genomen om de Pon-medewerkers te helpen bij het lossen. En steeds vaker moet worden uitgeweken naar terreinen in Amersfoort en omgeving om auto’s op te slaan. Op een zeker moment waren er zelfs meer dan tien terreinen op verschillende locaties in gebruik - erg lastig in de logistiek én om administratief te beheren.
Verhuizing naar Leusden
Halverwege de jaren 60 werd duidelijk dat de vestiging in Amersfoort te klein was voor de explosieve groei en ook het werken met de verspreid liggende opslagterreinen werd steeds onhandiger. Die locatie werd gevonden op een aantal weilanden in Leusden, ideaal gelegen in het midden van het land en aan de voormalige spoorlijn Amersfoort-Kesteren. Er was niet alleen voldoende ruimte (55 hectare) voor een nieuw hoofdkantoor en andere bedrijfsonderdelen, maar ook voor een grote opslagplaats. Het bouwplan verliep in drie fasen. Om te beginnen werd in 1966 een geasfalteerd opslagterrein aangelegd en in gebruik genomen. Het besloeg 10 hectare en kon 5.000 auto’s herbergen.
In 1966 verhuist de Losplaats als eerste - het kantoor en andere bedrijfsonderdelen volgen een paar jaar later - naar Leusden. Daar is al 10 hectare weiland geasfalteerd, genoeg om 5.000 auto’s te kunnen herbergen. De hele voorraad gaat ernaartoe en via de naastgelegen spoorlijn Amersfoort-Kesteren komt er dagelijks per dubbeldekstrein nieuwe aanvoer. Aanvankelijk volstaat de capaciteit, maar als eind jaren 60 de verkopen teruglopen en de voorraden oplopen, moet er weer uitgeweken worden; eerst naar een naburig weiland en vervolgens ook naar andere locaties in het land.
Het opslagterrein in Leusden voorzag de eerste jaren in de behoefte, maar toen begin jaren 70 de verkoop van Volkswagens terugliep - en de auto’s conform de contracten met de fabriek bleven komen - moest opnieuw uitgeweken worden. ook naar verschillende locaties in het land. Met de komst van de Golf in 1974 kwam de omslag en trokken de verkopen weer aan. In hetzelfde jaar kreeg Pon het importeurschap van Audi erbij en 1975 verscheen ook nog eens de Volkswagen Polo, waarmee het tij definitief keerde.
Spooraansluiting voor de Aanvoer van Auto's
In 1966 wordt ten noorden van het station van Leusden bij km 46,711 een spooraansluiting in de vorm van een omloopspoor gerealiseerd voor de aanvoer van auto's van het merk Volkswagen. Op het andere spoor kan de locomotief omlopen. Deze worden afgeleverd bij importeur Pon. In 1972 wordt er een wissel met kopspoor aangelegd. De wagons worden aangevoerd door diesellocomotieven van de serie 600 vanaf Amersfoort en series 2200 en 2400. Vanaf de jaren negentig nemen locomotieven van de serie 6400 deze treinen voor hun rekening.
Lees ook: Overzicht Autoservice Den Blanken
Er worden auto's afgeleverd van de merken Audi (Ingolstadt en Neckarsulm), Skoda (Mlada Boleslav) en Volkswagen (Wolfsburg, Hannover en Emden). De onderdelen zijn uit diverse plaatsen uit Duitsland afkomstig. De auto's worden via verrijdbare bruggen gelost. Voor de aanvoer van onderdelen worden schuifwandwagens gebruikt. Deze worden gelost in een overdekte loods.
Om geluidsoverlast te beperken bij het afvoeren van de auto's via de weg, wordt in 2004 het plan opgevat de locatie van de ingang van PON te wijzigen. Hierbij moeten de twee rangeersporen ingekort worden en ter compensatie daarvan wordt er een extra, derde spoor aangelegd. Deze wordt aan de westzijde van de twee al bestaande sporen gelegd. Dit alles kost 1.950.000 euro. Op 21 mei 2015 wordt het raadsbesluit getekend. Begin 2016 wordt de sloot gedempt waar het spoor op komt te liggen. Het lange kopspoor richting Woudenberg wordt op verzoek van de gemeente Leusden opgebroken. Op 5 september 2016 wordt dit derde spoor in gebruik genomen. Hiermee kunnen twee treinen tegelijkertijd gelost worden.
Een belangrijke ontwikkeling voor de Losplaats in die periode is de bouw van een deconserveerstraat, waar de binnengekomen auto’s worden ontdaan van hun paraffinelaag (ter bescherming tegen transportschade). Pon ontlast daarmee de dealers, die zo de hoge kosten van het individueel reinigen - mede door nieuwe milieuwet- en regelgeving - niet hoeven te dragen. Om aan de milieu-eisen te voldoen, ontwikkelt Pon zelf een zuiveringsinstallatie voor afvalstoffen, uniek in die tijd. Alle auto’s die binnenkomen gaan door deze ‘centrale wasplaats’, waarna ze op het expeditieveld worden gezet voor vervoer naar de dealers. Dat gebeurt tot eind jaren 90; vanaf die tijd worden de auto’s aangeleverd in folie, waardoor het reinigen niet meer nodig is.
Recente Ontwikkelingen in het Treinvervoer
In december 2010 bezorgt Captrain twee treinen uit Emden met Volkswagen Golf. Beide treinen hebben op de Kijfhoek overnacht, alvorens naar Leusden te worden gebracht. Sinds oktober 2014 bedient naast DB Schenker ook HSL Logistik de importeur met de modellen Seat Mii, Skoda Citigo en Volkswagen Up! uit Slowakije. HSL Logistik brengt de treinen op dinsdagochtend naar Leusden. Bij gebrek aan eigen diesellocomotieven huurt HSL Logistik Strukton in voor het deel van Amersfoort naar de importeur. Als Strukton geen locomotief beschikbaar heeft, wordt de 2205 van de SHD ingezet.
Vanaf 2 december 2015 rijdt Strukton de treinen tussen Amersfoort en Pon in opdracht van DB Schenker. Tussen 7 maart 2016 en 28 augustus 2016 vervalt de aanvoer naar Pon op donderdag tussen Osnabrück en Amersfoort. Dit als gevolg van inkrimping van de productie van auto's. Voor de onderdelen komen op woensdag 12 in plaats van 6 wagons mee met de trein. Op donderdag wordt Pon wel normaal bediend om de wagons uit te kunnen wisselen. Vanaf 1 januari 2017 rijdt DB Schenker haar treinen weer zelf naar Pon. Na aankomst van de trein worden de schuifwandwagens losgekoppeld en na omlopen in de loods geduwd. De geloste autowagens worden niet meer dezelfde middag opgehaald, maar de volgende ochtend.
In april 2017 wordt het attest van HSL Logistik ingetrokken. De autotreinen van HSL Logistik worden vanaf dat moment op het Nederlandse deel van het traject gereden door Independent Rail Partner. Als gevolg van een tijdelijk inzetverbod, rijden er vanaf 17 november 2017 geen beladen autowagens van het type Laaeks553 meer in de treinen die door DB Cargo worden gereden. Vanaf dat moment worden alleen schuifwandwagens met onderdelen in de aan- en afvoertreinen gezien. Deze variëren in lengte tussen de 6 en 12 wagens. Op 21 maart 2018 wordt het verbod weer opgeheven en mogen er weer auto's per trein naar Leusden gebracht.
Met ingang van 26 januari 2018 rijdt Rail Force One de autotreinen met bestelbusjes van het type VW Crafter in opdracht van BLG. Op 23 april 2018 rijdt DB Cargo voor het eerst sinds november 2017 een trein met auto's naar Pon op wagons van het type Laaeks553. In juni 2018 gaat de trein van DB Cargo drie keer in de week rijden op maandag, woensdag en vrijdag. De bediening vindt plaats aan het eind van de middag, omdat de lege autowagens niet langer bij PON mogen overnachten.
Met ingang van 3 september 2018 gaat Rail Force One de treinen van DB Cargo op maandag, woensdag en vrijdag rijden tussen Amersfoort en Leusden. Als gevolg van piekvervoer van kolen in Amsterdam, waar de locomotief vandaan komt om de treinen naar Leusden te rijden, is daar geen tijd meer voor. Door Rail Force One wordt locomotief 9702 gebruikt om de treinen te rijden. Met ingang van 1 januari 2019 rijdt DB Cargo de treinen van BLG Logistics, die tot dan toe door HSL Logistik/RFO reden. De treinen zijn afkomstig uit het Duitse Falkenberg en beladen met Skoda's. Door RFO worden deze treinen bij Pon geplaatst.
Met ingang van februari 2019 zal door DB Cargo twee treinen in de week voor vast worden ingelegd tussen Bad Bentheim en Amersfoort. Deze treinen worden nog wel door RFO naar Leusden gebracht. Op 1 april 2019 neemt DB Cargo het plaatsen van de treinen weer over van RFO, omdat het piekvervoer van kolen voorbij is. DB Cargo zal tot minimaal augustus 2019 de treinen gaan verzorgen. Op dinsdag en donderdag neemt RFO vanaf januari 2020 de autotreinen weer over van DB Cargo in opdracht van BLG. Als gevolg van de uitbraak van Covid-19 pandemie in maart 2020 wordt door DB Cargo geen auto's van het Volkswagen groep aangevoerd vanaf eind maart, begin april. Ook door RFO worden geen treinen met auto's meer aangevoerd.
Sinds medio mei 2020 rijden er weer mondjesmaat treinen vanuit Osnabrück naar Pon. Vanaf 31 augustus 2020 rijdt HSL Netherlands treinen met elektrische Volkswagens van het type ID.3 uit Emden. Voor het vervoer tussen het emplacement van Amersfoort en de importeur wordt de 6002. Deze treinen rijden twee tot vier keer in de week met modellen van het type ID.3. De treinen worden tussen 5 en 7 uur in de ochtend geplaatst. Na lossing gaat de trein tussen 12 en 13 uur terug naar Amersfoort. Dit vervoer rijdt tot eind oktober 2020.
Vanaf 1 januari 2022 neemt HSL de treinen van BLG met de Crafter en gewone auto's over van RFO. In de eerste weken worden de treinen geplaatst door de 2454 van de gelijknamige stichting. De 6004 van Railexperts en later de 9702 zorgden vervolgens voor plaatsing van de treinen. De trein met Crafters rijdt eens in de twee weken en wordt op zondagavond naar Amersfoort gebracht en wordt op maandag gelost. De andere trein rijdt vaak op dinsdag en soms op donderdag. De dinsdagse BLG-autotrein uit Falkenberg rijdt per 1 januari 2023 weer met RFO in plaats van HSL. Het plaatsen van de trein blijft Railexperts uitvoeren.
DB Cargo rijdt vanaf op maandag, woensdag en vrijdag met trein 62293 om 11.16 vanaf Amersfoort naar Leusden. Na het uitwisselen van de wagons wordt tussen 16.00 en 17.00 vertrokken als trein 62290 uit Leusden naar Amersfoort. Op dinsdag en donderdag wordt door RFO op dezelfde tijden gereden met de 6004 van Railexperts. De wagons zijn van BLG en beladen met bedrijfsauto’s. In september 2024 worden enkele treinen geplaatst door de 363 825 van Veer4Rail. Per 1 oktober 2024 zet RFO de 687 in voor het plaatsen van de autowagons in plaats van de 6004. Op 14 oktober 2024 worden voor het laatst schuifwandwagons met onderdelen geplaatst bij Pon. Op 16 oktober 2024 worden de geloste wagons opgehaald en afgevoerd naar Osnabrück.
o.a. Pon Holdings BV is de Nederlandse moedermaatschappij van een wereldwijd opererend conglomeraat van bedrijven op het gebied van vervoer en energie. Het bedrijf waarvan de oorsprong teruggaat tot 1898 is in 1980 opgericht door Ben Pon (jr.), de zoon van Ben Pon (senior), die in 1947 importeur werd van Volkswagen in Nederland.
De Schets van Ben Pon
In 1898 werd door Mijndert Pon (sr.) een winkel in tabak, sigaren, zeep, zaden, huishoudelijke artikelen en naaimachines geopend aan de Langestraat (96) in Amersfoort. 1920-1928: Handel in tweedehands Continental-automobielen en Opel-automobielen. 1947: Pon verkreeg als eerste ter wereld een importeurschap van Volkswagen. 1947: Ben Pon (sr.) schetst een kleine transportauto in zijn notitieboekje en overhandigt dit aan Volkswagen. Al snel daarna ontwikkelt Volkswagen een prototype dat ten grondslag ligt aan de nog steeds geproduceerde Volkswagen Transporter.
1988: Overname Transmark Groep (o.a. In 2012 wordt gevierd dat Pon 65 jaar Volkswagenimporteur voor Nederland is, onder meer door een nieuw toernooi voor de Europese Senior Tour te starten op de WINSTONgolf in Vorbeck. 75 jaar! Dit jaar viert Volkswagen drie bijzondere momenten in onze gezamenlijke geschiedenis. Het is 75 jaar geleden dat Nederland de eerste exportmarkt van Volkswagen werd. Op 8 augustus 1947 werd er ook een officieel importeurscontract met Pon getekend. Tot slot werd eerder dat jaar, 23 april, door Ben Pon sr. een eenvoudige schets voor bestelwagens gepresenteerd.
De iconische schets De Amersfoortse handelsondernemer Ben Pon bracht op 23 april 1947 een bezoek aan de Volkswagen fabriek met schets. Een eerder bezoek in Wolfsburg in 1946 met als doel om Type 1’s te kopen voor import naar Nederland. De Type 1 was een simpele en platte transportwagen. Pon realiseerde zich dat er meer en iets beters mogelijk was. Pon schetste zijn idee. Met dit simpel schetsje wist hij Volkswagen te inspireren tot het bouwen van de iconische Transporter bestelbus.
Het prototype had dezelfde wielbasis als de Type 1. De 1,5 ton bestelwagen beschikte over 25 pk (19 kW). De aerodynamica van de eerste prototypes was niet ideaal. Een windtunnel werd gebruikt om het ontwerp te verbeteren. Het splitsen van de voorruit en aanpassingen aan het dak hebben de aerodynamica fors verbeterd.
De productie was na de test door de CEO van Volkswagen goedgekeurd. Twee modellen werden destijds aangeboden. De Kombi en de Commercial.
Zoals gezegd bestaan de Volkswagen busjes niet alleen 75 jaar, maar heel Volkswagen bestaat 75 jaar in Nederland. In 1947 is het dealercontract tussen Volkswagen en Wittebrug ondertekend. In dat jaar werden de eerste VW Kevers naar Nederland gehaald en verkocht. Dit begin heeft de succesvolle toekomst van Wittebrug bepaald. Tien jaar later reden ruim 6.000 VW Kevers in de Haagse regio. De samenwerking tussen Wittebrug en Volkswagen hebben tot mooie successen geleid.
Niet alleen bestaat Volkswagen 75 jaar in Nederland, maar ook de komst van de nieuwe elektrische ID. Buzz wordt dit jaar gevierd. Volkswagen organiseert de Bus tot Buzz Tour. Van de afgelopen 75 jaar maken 75 van de mooiste en meest bijzondere Volkswagen busjes een fantastische rit. Iedereen die in het bezit is van een Transporter kon zich aanmelden. Van alle aanmeldingen werd een selectie van 75 busjes gemaakt. De Tour gaat van start bij Pon in Leusden.
LEUSDEN Ze trokken veel bekijks van liefhebbers die er speciaal voor langs de rotonde aan de Zuiderinslag kwamen staan om ze te fotograferen. Elke dertig seconden vertrok woensdagmorgen een nieuw gerestaureerd model vanaf Pon Automotive in Leusden, ter ere van het 75-jarig bestaan én lancering van een nieuw elektrisch model, de de Volkswagen ‘ID. Buzz’. De tour, getiteld ‘Van bus tot buzz’, trok door het land langs historisch belangrijke plekken voor het merk en dit model.
PON's Automobielhandel Volkswagen 60 jaar Transporter
Pon's Historische Bedrijfscollectie
Het familiebedrijf Pon vindt zijn oorsprong aan de Groenmarkt in Amersfoort, waar Gerarda Pon-Van den Burg vanaf 1867 een kleine zaak runt. Daar worden allerhande dagelijkse producten verkocht zoals voedingswaren, tabak en ook naaimachines. In die tijd wordt de fiets populair en in 1900 start zoon Mijndert Pon, die inmiddels de zaak van zijn moeder heeft overgenomen, met de import van Opel-fietsen. 28 jaar later komt hier het importeurschap van Opel-personenauto’s bij en wordt Pon’s Automobielhandel (PAH) opgericht. Opel krijgt na een aantal jaren een eigen importeur, maar daar komt iets voor in de plaats: het contact van vóór de Tweede Wereldoorlog tussen de broers Ben en Wijnand Pon, en Ferdinand Porsche leidt in 1947 tot de ondertekening van het contract waarmee PAH de eerste Volkswagen-importeur van de wereld wordt. In hetzelfde jaar maakt Ben Pon een schets van een bestelwagen op basis waarvan de iconische Volkswagen T1 bus wordt ontwikkeld. In 1949 verwerft PAH tevens het importeurschap van Porsche. Hier komen later de importrechten bij van Audi (1974), MAN Truck & Bus (1980), SEAT (1986), ŠKODA (1992) en Bentley, Bugatti en Lamborghini (2012). De schets van de eerste Volkswagen bestelbus door Ben Pon sr.
Overzicht van Belangrijke Jaartallen
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1867 | Gerarda Pon-Van den Burg start een kleine zaak in Amersfoort. |
| 1898 | Mijndert Pon (sr.) opent een winkel in Amersfoort. |
| 1900 | Mijndert Pon start met de import van Opel-fietsen. |
| 1947 | Pon wordt de eerste Volkswagen-importeur ter wereld. Ben Pon sr. schetst de Volkswagen T1 bus. |
| 1949 | PAH verwerft het importeurschap van Porsche. |
| 1966 | Verhuizing van de Losplaats naar Leusden. |
| 1974 | Pon krijgt het importeurschap van Audi erbij. |
| 1980 | Importrechten van MAN Truck & Bus. |
| 1986 | Importrechten van SEAT. |
| 1992 | Importrechten van ŠKODA. |
| 2012 | Importrechten van Bentley, Bugatti en Lamborghini. |