Het verlies van een kind is de ergste nachtmerrie voor elke ouder. De impact is onbeschrijfelijk, vooral wanneer dit verlies plotseling en tragisch is, zoals bij een auto-ongeluk of door oververhitting in een auto. Dit artikel belicht enkele statistieken en achtergronden rondom dit gevoelige onderwerp, met als doel bewustwording te creëren en preventie te bevorderen.
Tragische Verhalen
Het leven van Rhodé en haar man Arjan veranderde voorgoed op 26 maart 2022. Hun twee zoontjes van 4 en 7 maanden overleden bij een auto-ongeluk, en hun dochter van 2 raakte gehandicapt. Rhodé herinnert zich weinig van het ongeluk zelf, maar de trauma-arts vertelde haar dat hun oudste zoon was overleden. Later kregen ze in het ziekenhuis te horen dat ook hun jongste zoon was overleden. Dochter Anna-Grace overleefde het ongeluk, maar raakte ernstig gewond en liep onder andere een dwarslaesie op.
Het Vergeten van een Kind in de Auto
Hoe kun je nu een baby in de auto vergeten? Hoe is dit mogelijk en wat zegt dit over jou als ouder? Maar na het zien van de documentaire ‘Death of a Child’ uitgezonden door de VPRO kun je niet meer zo snel oordelen. Regisseuse Frida Barkfors liet een aantal getroffen ouders hun persoonlijke verhaal vertellen.
Een vader die zich na zijn vreselijke vergissing helemaal terugtrok en niet meer alleen met zijn andere kinderen durfde te zijn. Hij was op weg naar zijn werk en was zijn slapen de kind in de auto vergeten. Hoeveel hulp hij ook kreeg, het ging niet goed met de verwerking van zijn verdriet en het gezin is verhuisd. Een andere vader stopte zijn gevoelens na het ongeval weg en liep met zelfmoordplannen rond. Tijdens de bevalling van hun volgende kind brak hij, alle emoties kwamen eruit.
Kleuren Leren Nederlands | Pretlettertjes Auto's in de Wasstraat
Oververhitting in Auto's: Een Verborgen Gevaar
Hoe vaak lees je niet dat er weer een kind in de auto is vergeten? Soms net op tijd gered, maar vaak ook te laat met dodelijke gevolgen, want de temperatuur in een afgesloten auto loopt bij warm weer razendsnel op. Een kind in de auto achterlaten is levensgevaarlijk; de temperatuur in een auto kan elke 15 minuten 10 tot 15 graden stijgen. Het openzetten van een raam helpt misschien iets, maar daarmee krijg je de temperatuur niet omlaag. Daarbij reageert een kinderlichaam anders dan het lichaam van een volwassene. De temperatuur van een kinderlichaam stijgt 3 tot 5 keer sneller dan het lichaam van een volwassene als gevolg van waterreserves.
Lees ook: Veilige autostoelen: essentieel voor baby's
Misschien denk je bij oververhitting aan de warme zomermaanden. Maar ook in andere seizoenen en zelfs bij bewolkt weer kan het om verschillende redenen riskant zijn om kinderen in auto’s achter te laten. Zeker nu bij ons de temperatuur ook steeds hoger wordt. Bij een hitteberoerte hebben kinderen een lichaamstemperatuur van 40 graden of hoger bereikt. Kinderen krijgen een droge, warme en rood uitziende huid, maar zweten niet veel. Bij oververhitting loopt de hartslag op, is er sprake van hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, braken en spierkrampen.
Europese en Amerikaanse Statistieken
Misschien denk je dat dit soort ongelukken alleen in Zuid-Europese landen gebeurt. Helaas is dat niet het geval. Alleen al in Europa werden tussen 2007 en 2009 26 van deze ongevallen geregistreerd, waaronder Frankrijk en België. Daarvan stierven 7 kindjes. In 54% van de gevallen werd een kind bewust in de auto gelaten, 46% had vergeten om het kind ergens af te zetten. In de Verenigde Staten worden dit soort ongevallen al jaren geregistreerd door KidsandCars.org. Sinds 1990 zijn er al 900 kinderen overleden aan oververhitting in de auto.
In de Verenigde Staten zijn er de afgelopen 30 jaar zo’n 1000 kinderen omgekomen in een te hete auto. Dit jaar waren dat er al minimaal elf, waarvan gisteren een elf maanden oude baby.
Hoe Werkt Ons Brein?
Het merendeel van de ongevallen waarbij kinderen in de auto zijn achtergelaten, is geen bewuste keuze van de ouders geweest. Een deskundige legt uit hoe ons brein werkt. We hebben namelijk een geheugen om plannen te maken en een geheugen waarmee je dingen op de automatische piloot doet, zoals autorijden. Dat is de basale ganglia en deze domineert.
Stel je loopt met je armen vol en een beker koffie naar de auto maar kunt de sleutels niet pakken. Wat doe je dan? Dan zet je de beker koffie op dak, pakt de sleutels, opent de deur en rijdt weg, terwijl de beker koffie nog op je auto staat… Wie herkent dit niet? Als iemand zijn kind vergeet, dan staat bij deze ouder de automatische piloot ‘aan’. Als je kind dan lekker in zijn autostoeltje ligt te slapen en geen geluid maakt, kan je deze dus zomaar vergeten. Kortom, het kan dus iedereen overkomen.
Lees ook: Autostoel baby leeftijd
De Rol van Routine en Stress
Volgens hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder ligt het toch anders. "Oordeel niet te snel. Uit een recente Amerikaanse studie blijkt dat dit iedereen kan overkomen. Ook heel liefdevolle en zorgzame ouders." Scherder doelt hier op het onderzoek van David Diamond, professor psychologie aan de Universiteit van South Florida. Hij onderzocht wat er gebeurt in de hersenen bij ouders die hun kind vergeten in de auto.
Op het moment dat er wordt afgeweken van een gewoonte, bijvoorbeeld dat een moeder haar kind op dinsdag ineens naar de crèche moet brengen terwijl de vader dat normaal gesproken doet, moet er in je hersenen van tevoren een plan gemaakt worden, zegt Scherder. "Je moet dan bedenken dat je een andere route gaat rijden naar je werk dan normaal, want je moet eerst je kind afzetten bij de crèche." Zo'n plannetje wordt gesmeed in je frontale en pariëtale lob. "Die liggen aan de voorkant van je hersenen en zijn betrokken bij veel psychische functies, zoals impulsbeheersing, beoordelingsvermogen, probleemoplossing en planning."
In veel gevallen waar het misging, werd er afgeweken van de normale routine. Dus waar normaal gesproken de vader het kind op dinsdag naar de crèche bracht, moest de moeder het die dag doen. Op zulke momenten wordt er veel gevraagd van je prospectieve geheugen. Het probleem is dat het prospectieve geheugen niet goed functioneert als er sprake is van vermoeidheid, afleiding en stress. Die kan daar niet tegen."
Technologische Oplossingen en Preventie
Inmiddels denkt de autostoelen en auto-industrie na over het voorkomen van dit soort ongelukken. Steeds vaker komen er alarmsystemen op de markt, variërend van matjes met sensoren onder zitting van de autostoel of sensoren in de gordeltjes of de autostoel zelf. Ze kunnen worden gecombineerd met een alarm of een pushbericht op je smartphone als je te ver van de autostoel bent verwijderd en er nog een kind inzit. Helaas werkt nog niet alle techniek even goed en is niet altijd geschikt voor Apple of Android.
In Italië is trouwens in 2019 de eerste anti-abandon wet voor autostoelen in werking getreden. Daar ben je verplicht om een alarmsysteem te gebruiken dat voorkomt dat kinderen onder de 4 jaar in de auto worden achtergelaten.
Lees ook: Complete Gids: Renault Twingo Baby Blauw
Wat Kun Je Zelf Doen?
Natuurlijk moet je zelf zoveel mogelijk doen om zo’n vreselijk ongeval te voorkomen. Het sluiten van je auto met een afstandsbediening terwijl je wegloopt is wat anders dan je sleutel in het slot steken. Wen jezelf eraan altijd in de auto te kijken voordat je afsluit. En als laatste, bel onmiddellijk het alarmnummer als je een kind in een afgesloten auto ziet zitten.
Verkeersveiligheid en Kinderen
In 2019 kwamen in Nederland in totaal elf kinderen onder de 15 jaar om het leven bij een verkeersongeluk. Tussen 24 april en 30 april zijn er vijf kleine kinderen omgekomen in het verkeer. Dat is schrikbarend veel. In heel 2019 overleden er twaalf kinderen van 14 jaar of jonger door een verkeersongeluk. In 2018 in totaal negentien. Dat is omgerekend één gedood kind in de twee, drie weken. Nu vijf in één week.
Alle kindjes kwamen om onder de grote rivieren. Je zou er het liefst niet over nadenken, het afdoen als ‘noodlottige ongevallen.’ Maar dat zijn het niet.
In de meeste woonomgevingen zijn de straten sinds decennia levensgevaarlijk voor (kleine) kinderen. Dat is een keuze: we zijn onze straten en ons onderweg-zijn gaan inrichten voor snelle, efficiënte doorstroming en om voor de deur te kunnen parkeren.
De Inrichting van Onze Straten
En terwijl we onze straten inrichtten voor autoverkeer, leerden we onszelf en onze kinderen hoe je daar niet doodgaat. We leren ze dat het normaal is dat het levensgevaarlijk is voor hun deur. Dat ze zelf verantwoordelijk zijn om niet dood te gaan: ‘Blijf op de stoep!’, ‘Niet achter die bal aan!’, ‘Drie keer kijken voor je oversteekt!’. Vanaf de kleuterklas krijgen kinderen nu al verkeerseducatie, uit boekjes van Veilig Verkeer Nederland.
Reacties en Maatschappelijke Verantwoordelijkheid
Ieder dodelijk ongeluk met een kind is de start van een drama dat levens van hele gezinnen vaak voorgoed verwoest. Vijf gezinnen maakten dat nu mee, in één week. Plus al diegenen eromheen - omstanders, getuigen, vriendjes. Degene die per ongeluk iemand heeft doodgemaakt. Diens gezin. Degene die een peuter probeerde te reanimeren.
Of kunnen we misschien ook gewoon de woonomgeving en de publieke ruimte weer inrichten voor mensen, grote en kleine? Zodat we onderweg geen angst te hoeven hebben om dood te maken, of dood te gaan, per ongeluk?
Conclusie
Het is van cruciaal belang dat we ons bewust zijn van de risico's en maatregelen nemen om deze tragische gebeurtenissen te voorkomen. Door technologische innovaties, verhoogde verkeersveiligheid en een collectieve verantwoordelijkheid kunnen we samen werken aan een veiligere omgeving voor onze kinderen.