Beieren herbergt een attractie die jaarlijks zo'n drie miljoen bezoekers trekt: BMW Welt. Het is niet het sprookjeskasteel van Ludwig, maar BMW Welt, dat jaarlijks zo'n drie miljoen bezoekers trekt. Alleen al de futuristische architectuur, met zijn unieke dakconstructie en dubbele kegel, is de reis waard. Achter gevels van staal en glas, onder de schijnbaar zwevende dakwolk, openen zich flexibele, transparante ruimten met expositieruimten, ervaringsruimten en catering. Om je een idee te geven van de afmetingen van het gebouw, volgen hier drie voorbeeldcijfers: er werd 4.000 ton staal, een fotovoltaïsch systeem van 8.000 vierkante meter en 15.000 vierkante meter glaspanelen geïnstalleerd.
Op zijn homepage beschrijft BMW het ervaringsgerichte aflevercentrum als een showcase, een openbaar internationaal platform voor het bedrijf. Met dit in gedachten zijn de verschillende tentoonstellingen ontworpen en zijn er drie verschillende rondleidingen georganiseerd, met ongeveer negenhonderd medewerkers in dienst. Thematisch draait alles om de voertuigen, de merken, toekomstvisies en technologieën. Je kunt virtuele ritten maken, maar ook een echte rijervaring boeken en natuurlijk je gloednieuwe BMW ophalen.
Op BMW Welt moet je het merk kunnen voelen en zien, horen en beleven, ruiken en proeven. Dat laatste geldt in het bijzonder voor de catering, die een Michelin-sterrenkeuken en bistrocultuur biedt. Er zijn in totaal vier verschillende restaurants om uit te kiezen, waarbij de EssZimmer een van de toprestaurants van München is. Een dagje BMW Welt spreekt alle zintuigen aan.
De Geschiedenis van BMW
Mercedes-Benz komt voort uit de pioniers Daimler en Benz. Mercedes-Benz komt voort uit de pioniers Daimler en Benz. Ze staan in 1885 aan de wieg van de auto met verbrandingsmotor. BMW is ontstaan uit de vliegtuigmotorenfabrikant Rapp-Motorenwerke. Als de productie van vliegtuigmotoren is verboden, maakt het bedrijf motoren voor anderen, onder meer voor boten en vrachtwagens. In 1923 volgt de presentatie van de eerste eigen motorfiets. De start is succesvol. De productie van vliegtuigmotoren is dan overigens al weer toegestaan.
Vervolgens koopt BMW de Fahrzeugfabrik Eisenach. Die maakt op dat moment de Austin Seven in licentie. BMW brengt al snel zijn eerste auto uit en komt daarnaast spoedig met grotere, sportieve zescilinder modellen. De klassieke 328 stamt uit die periode. De naoorlogse herstart is weinig gelukkig. Eisenach ligt in de Oostzone waar de Russen de dienst uitmaken. Om toch aan onderdelen te betrekken, pakt men in Eisenach de draad al snel weer op. De vooroorlogse modellen worden opnieuw in productie genomen en als BMW verkocht. BMW protesteert hiertegen en krijgt na een lange juridische strijd gelijk.
Lees ook: Autoliefhebber? Bezoek het BMW Museum
Daarna volgen de 501/502 met zes en acht cilinders. Het model doet al snel ouderwets aan. De volksmond spreekt over de Barockengel. Wat erger is: de productiekosten zijn hoog, te hoog. De BMW 502 'Barockengel' met V8 motor. De financiële positie van het bedrijf verzwakt snel. De kleine Italiaanse dwergauto Isetta (vanaf 1955) biedt onvoldoende tegenwicht. Het succes vervliegt snel. De 600 als afgeleide van de Isetta is dat zeker niet. Het is een merkwaardig model, met zijn ene deur aan de voorkant en de andere opzij. BMW 700 legt het af tegen het succes van de Volkswagen Kever. De verkoop levert BMW simpelweg te weinig op.
Op 9 december 1959 lijkt het lot bezegeld. Het bedrijf zal de fabrieken gaan gebruiken om er onderdelen te maken. Vakbonden, personeel en kleinere aandeelhouders zijn het er niet mee eens, en vechten de onderliggende documenten aan. Herbert Quandt verschijnt ten tonele, lid van één van Duitslands rijkste dynastieën. Tijdens de oorlog profiteerde hij van het regime van Hitler en de levering aan de Wehrmacht. Quandt gelooft in BMW en krijgt het voor het zeggen. Tot op de dag van vandaag is de invloed van de familie Quandt groot. Ze zijn nog steeds de belangrijkste aandeelhouder. De familie neemt steun genomen. Aan publiciteit heeft de familie een hekel, openbare optredens blijven beperkt.
BMW kan dus zelfstandig voortbestaan, maar alleen met een aansprekend product. Het model is al in ontwikkeling. Op de Frankfurter autotentoonstelling in 1961 oogst het model positieve bijval van pers en publiek. Wat de vorm betreft, wordt door de concurrentie niet geboden. Het is geen grootspraak. De 1500 ontpopt zich als aartsvader van de BMW’s van nu. De markt onthaalt de auto met enthousiasme. Pas na twintig jaar kan het bedrijf dividend uitkeren. De Hofmeister-knik in het zijraampje, genoemd naar het hoofd van de ontwerpafdeling, koestert BMW nog altijd. De 1500 is een hit, met als topmodel de snelle 2002ti.
In 1966 ziet de 02-serie het levenslicht. In datzelfde jaar neemt BMW de kleine fabrikant Hans Glas over. heeft als kleine fabrikant geen toekomst. De modellen worden nog enkele jaren als BMW verkocht. In Dingolfing wordt een compleet nieuwe fabriek neer te zetten, de eerste buiten München. Hier komen er BMW’s van de band. De auto’s worden behandeld tegen roest. De 14.000 medewerkers maakten er in 2007 283.000 auto’s. Tien jaar na zijn reddingsoperatie neemt Quandt afstand van het bedrijf. Zijn gezichtsvermogen is ernstig aangetast, zelf rijden is er niet meer bij. Hij wil niet langer leider van een autofabriek zijn. In 1970 draagt hij zijn ondernemingen over aan de 41-jarige Eberhard von Kuenheim, die voorzitter van de raad van bestuur wordt. In januari 1970 treedt hij in die functie aan. Hij is een goed manager maar geen automan. Er stroomt geen benzine door de aderen. Dat kan niet goed gaan, vrezen velen. Ze krijgen ongelijk. Von Kuenheim wordt de redder van het bedrijf. Onder zijn leiding krijgt BMW internationaal aanzien.
Von Kuenheim gaat tot het uiterste. Alleen het beste is goed genoeg. Hij haalt Bob Lutz aan, afkomstig van General Motors. Von Kuenheim en Lutz willen de horizon verbreden. De activiteiten beperken zich tot München en naaste omgeving. Internationaal denken is er niet bij. BMW is meer dan een Beiers bedrijf. Ze wijzen en deze activiteiten zelf ter hand te nemen. De winstgevendheid groeit in één klap fors. Lutz vertrekt naar Chrysler en uiteindelijk weer General Motors. De reden van het vertrek is het feit dat een schip nu eenmaal geen twee kapiteins duldt. Von Kuenheims strategie is focussen op duurdere modellen.
Lees ook: Een bezoek aan het Louwman Museum
Er moet veel winst gemaakt worden om te overleven. Alleen dan kan er groei zijn. Dat kan het bedrijf alleen met auto’s in het hogere marktsegment. Onder leiding van Von Kuenheim stijgt de omzet van 1,5 naar 30 miljard. De cijfers laten zien. In 1994 besluiten om de Engelse fabrikant Rover over te nemen. Het lukt het niet de Britse tak van het bedrijf winstgevend te krijgen. De overname kost zes miljard en figuurlijk de kop van topman Bernd Pischetsrieder. Het is te vergelijken met de overname van Chrysler. In 1991 loopt de halfmiljoenste 3-serie van de band. Vanaf het begin is Mercedes-Benz het ijkpunt voor BMW. In de ontwikkeling, gaat Von Kuenheim de strijd met Stuttgart aan. Hij heeft succes. De BMW modellen verkopen beter. Nu staan de merken op vergelijkbare hoogte. In vergelijkingstests wint soms de een, soms de ander. Het zijn concurrenten die elkaar nauwlettend in de gaten houden.
Von Kuenheim geeft de verklaring van het succes bij twee kenmerken. BMW is consistent en zet technologische innovatie altijd op de eerste plaats. Het eind van de groei is nog niet bereikt. Inmiddels produceert BMW meer dan een miljoen auto’s. Kwaliteit, betrouwbaarheid en goede relaties met de toeleveranciers zijn belangrijke kenmerken van de onderneming. Volgens Von Kuenheim zijn dit ook de succesfactoren van Toyota. Onder Von Kuenheim worden de drie letters van zijn automerk wereldberoemd. Van Amerika tot China. BMW is een wereldspeler in de auto-industrie. (NB. Andere bekende namen in de auto-industry zijn Ferdinand Piëch en Bob Lutz). De 7-serie is een goed alternatief voor de grootste Mercedes. Het Beierse bedrijf heeft de vleugels uitgeslagen. München blijft de thuisbasis.
Behalve het hoofdkantoor is er nog altijd een grote fabriek. Er werken 9000 arbeidskrachten met vijftig nationaliteiten. Dagelijks rollen er 900 auto’s en 1200 motoren, die elk uit 400 onderdelen bestaan, van de band. BMW produceert ook elders, in en buiten Duitsland. Er is een assemblagefabriek in Zuid-Afrika. Ook is BMW eigenaar van Rolls-Royce. Deze positie werd verkregen na een gevecht met Volkswagen. BMW heeft een grote fabriek in Spartanburg (South Carolina). De X5 en X6 komen er vandaan. In 2010 meldde het ANP dat BMW 270 miljoen dollar extra investeert in de VS. In 2012 ruim een miljard dollar, aldus het persbureau. BMW heeft ook vestigingen in Pennsylvania en Illinois.
Het hoofdkantoor voor de distributie van reserveonderdelen van BMW in de VS bevindt zich in Woodcliff Lake in de staat New Jersey. BMW is van plan de Amerikaanse fabriek in Spartanburg uit te breiden. De productiecapaciteit zal stijgen van 160.000 naar 240.000 voertuigen in 2012. In 2007 steeg de omzet met 7,4 procent tegenover het jaar ervoor. Er werd een nettowinst van 3,1 miljard gerealiseerd. Het bedrijf investeerde 4,2 miljard in onderzoek en ontwikkeling en had 107.000 mensen op de loonlijst. In dat jaar werden er 1.276.000 auto’s verkocht, waarvan ruim een miljoen van het merk BMW. De motorfietsen waren goed voor een omzetstijging van 9,9 procent. De Verenigde Staten vormen een van de belangrijkste afzetmarkten. De winstontwikkeling was minder spectaculair dan het jaar ervoor. BMW waarschuwde dat ook het eerste kwartaal van het jaar ook de automobielsector treft. 2008 werd echter positief afgesloten. Eerder dreigde BMW met het stilleggen van de productie voor enkele weken en het personeel naar huis te sturen. De onderneming had last van economische tegenwind.
BMW verkocht 1.435.000 auto’s, meer dan het jaar ervoor.
Lees ook: Reis door de tijd in het Volvo Museum
Architectonisch Meesterwerk: BMW Welt
BMW Welt is een architectonisch meesterwerk dat binnen en buiten de autowereld opzien baart. BMW Welt is een architectonisch meesterwerk dat binnen en buiten de autowereld opzien baart. Het ontwerp is van het architectencollectief Coop Himmelb(l)au. Er was 150 miljoen euro voor nodig en duizenden vierkante meters glas. Zelfs de spectaculaire fabriek in Leipzig moeten in de architectuurboeken een beetje inschikken. München is een autotempel bijgekomen. De constructie is inmiddels tot onderwerp van kunstzinnige opnamen hebben gemaakt. De Doppelkegel is het vaakst in beeld gebracht. De hoogte van de expositieruimte is 28 meter hoog en 48 meter in doorsnee. De Doppelkegel is de steunpilaar voor het zwevende dak.
BMW WELT/ Munich Germany ARCHITECTURE PLANS & PICS
In BMW Welt zijn er ruimten voor instructie, bars en restaurants, accessoires en schaalmodellen. Bezoekers kunnen een rondleiding door de fabriek krijgen. Jammer van die vloer die afbreuk doet aan de stijl van het geheel. Klanten kunnen hier hun nieuwe auto ophalen. BMW heeft een nieuwe norm gesteld voor de bezoekers. Mercedes-Benz hebben met hun centra het nakijken. Nergens is het zo spectaculair als hier. Per jaar krijgen 45.000 klanten hier de sleutels van hun nieuwe auto. Daar hoort een foto bij van het moment van overhandiging. Sommigen klanten hebben hun eigen toestel meegebracht om nog een aantal extra plaatjes te schieten. Vanuit financieel oogpunt is dit voor hen niet zomaar een dag. Ze hebben een bijzondere band met hun merk. BMW gaat nog een stapje verder. De plaatselijke dealer heeft het nakijken. Er komen klanten uit de omgeving. Nogal wat auto’s hebben een nummerplaat met een M, verwijzend naar München, het hoofdkantoor en het museum.
Tijdens mijn bezoek werd de nieuwe BMW 7-serie geïntroduceerd. De lancering kreeg al veel kritiek vanwege de uitgesproken vormgeving. Het uiterlijk kon maar weinigen bekoren. De auto heeft daardoor aan elegantie gewonnen. Ook stond de wendbare middenklasser, de nieuwe 3-serie, te pronken. BMW wil. Er waren twee noviteiten. De introductie kon niet beroerder zijn gekozen door de kredietproblematiek voor een vraaguitval. Voor Nederlanders zorgen de Duitse prijzen voor de grootste schok. In Duitsland kost de auto 80.000 euro, terwijl je voor dezelfde auto nog geen 70.000 euro betaalt in Nederland. Nog altijd veel geld, maar wel een smak minder. Uiteenlopend overheidsbeleid kan een forse schep geld schelen. Duitsland is op het gebied van autocultuur heel anders dan Nederland. Wie BMW Welt heeft gezien, zal niemand daaraan twijfelen.
Het BMW Museum: Een Reis Door de Tijd
Het BMW-Museum werd officieel geopend in 1973. Het is op loopafstand. Het trekt in de loop der jaren veel bezoekers. Het museum is een belangrijke aanloop bij BMW. Het museum prikkelt de nieuwsgierigheid. BMW heeft er een echte bezienswaardigheid van gemaakt. Het museum is een driedimensionale presentatie van de waarden waarmee BMW groot werd. Het museum is vanuit de lucht vanaf grote afstand te zien. Het museum werd voor het laatst in 1991 aangepast. Na 15 jaar was een aanpassing noodzakelijk, het museum was hopeloos verouderd en de communicatieconcepten waren verouderd. Dat kan BMW zich niet veroorloven. Deze keer is de aanpak rigoureuzer. Er blijft weinig van het oude over. Dat kunnen de concurrenten niet zeggen. Het museum gaat enkele jaren dicht en opent in 2008 weer open. De schotel is behouden, maar ernaast verrees een heel nieuw gebouw. Hier huist de vaste collectie. In het bestaande gebouw zijn wisseltentoonstellingen. De totale oppervlakte is ongeveer 5000 vierkante meter.
Het museum is vlakbij het hoofdkantoor. Direct bij binnenkomt modellen door de jaren heen. Een loopbrug verbindt BMW Welt met het museum. Dat is niet alleen praktisch, het is ook symbolisch. Beide gebouwen horen bij elkaar en versterken de kracht van het merk. In het museum hoef je niet in het verleden blijven hangen. Er is veel informatie te vinden. De nieuwste communicatietechnieken zijn ingezet. Bij de inrichting is gekozen voor een thematische aanpak. De auto speelt een ondergeschikte rol. Kwaliteitsbesef en bouwwijze krijgen allemaal afzonderlijk aandacht. Vervolgens loop je als vanzelf door het merk. De modellen uit verschillende tijdvakken illustreren dat vervolgens. Ze maken onderdeel uit van een omgeving die vooral een goed gevoel wil oproepen. Wit is de overheersende kleur. Het museum begint met de overname van Dixi.
Er is een uitgestippelde route. Die voert je door verschillende belevingswerelden. Er is nauwelijks contact met de buitenwereld. Daglicht is er niet. Witte wanden markeren de weg. Aan het plafond hangen witte ballen. Ze bewegen in de lucht. Even later hangen ze stil en vormen zo het silhouet van een auto. Het idee is simpel, maar het effect verrassend. Je moet er maar opkomen. Er is veel aandacht besteed aan de begintijd. In een nis, symboliseren de eerste modellen dat begin. Ze zijn perfect opgeknapt en schitterend belicht. Aan de wand hangen foto’s langs. Op het glas staan silhouetten waarbij een enkel element rood is gekleurd. Dit moet het innovatieve karakter van dat onderdeel benadrukken. Er is ook een voorloper van de 7-serie. Na de motorfietsen zijn er weer auto’s.
In elke zaal komt een bepaald aspect van de autobouw aan de orde. Er is aandacht voor de gebruikte materialen. Het museum laat zien dat in 1970 de auto hoofdzakelijk uit staal en kunststof bestond, uitgaande van het gewicht. Staal nog maar voor 75% mee, gebruikte men 3,5% lichtmetaal en 13,5% kunststof. Weer dertig jaar later zijn die percentages 57, 14 en 23. Het gewicht daarmee gelijke tred houdt, aldus een verklarende tekst. Een volgende zaal besteedt aandacht aan het luxe reizen. Te zien zijn de naoorlogse Barockengel en een 2500 tot modellen van de 7-serie. De teksten vertellen zo letterlijk te melden dat BMW al vroeg een dieselmotor had.
De modellen staan opgesteld in verschillende tijdvakken. De modellen uit de dertig en de eyecatchers van de laatste decennia. BMW speelt sinds zijn oorsprong de eerste viool. Alles is doordacht en subtiel uitgedragen. De beroemde 328. Op verschillende plaatsen is het museum een elektronische trukendoos. Tussen de limousines rijden profielen van BMW’s op een horizontale glazen plaat. Raak je de auto aan, dan ontvouwt zich een foto met nadere gegevens. Raak je hem niet aan, dan rijdt de auto verder, al dan niet ingehaald door een ander model. Er is een tijdtafel, een groot glazen paneel vol met jaartallen en korte omschrijvingen. Wil je meer weten, dan is aanraken voldoende. Dan verschijnen er keuzemenu’s. De bezoeker bepaalt zelf hoe diep hij zelf wil gaan. De modellen lopen door elkaar over en door elkaar heen. Dat past bij de inrichting. Alleen moeten er niet teveel bezoekers zijn. Het is aan te bevelen vooraf te boeken.
Een andere zaal gaat over de zwartste bladzijden uit de bedrijfshistorie. Die verhalen gaan over de inzet van gevangenen uit de concentratiekampen. BMW heeft lang alle verantwoordelijkheid voor dit deel van haar verleden afgewezen. Er heerste stilzwijgen over het onderwerp. Uit de luidspreker klinkt de oproep dit deel van de geschiedenis door te nemen. BMW was nauw betrokken bij de Duitse bewapeningsindustrie. De oorlogsmachine van de Luchtwaffe draaide op de gedwongen inzet van gevangenen. De zuil staat in een hoekje, maar niet weggestopt. Een andere zaal is minder beladen. De M-modellen zijn de supersnelle vertegenwoordigers van het werk. Vooraan de M1. Coupé, nog zonder folie beplakt, maar wel met BMW-logo. Er is een zaal met een overzicht van reclame-uitingen uit vervlogen tijden. Nostalgische gevoelens komen boven. De reclame-uitingen uit de vijftig, zestig en zeventig vonden hun vertaling in de reclame-uitingen. Het is verstandig deze zaal niet meteen uit te lopen. Dan mis je namelijk de helft. Aan de andere kant van de wand vind je namelijk dezelfde periode.
Weer een andere themaruimte gaat over ontwerp en ontwikkeling. In het midden staat een bruine auto zonder ruiten. Het is een model van klei, schaal 1 op 1. De ontwerper laat zijn voorstel aan de directie zien. Op die manier kan de directie de verhoudingen van een auto beoordelen. Ook is er aandacht voor de vormgeving van interieur en aan de keuze van geschikte kleuren en materialen. De gele Isetta en niet minder opvallende oranje 2002ti strijden om de aandacht. Het zijn typische symbolen van een belangrijke fase in de ondernemingsgeschiedenis. Met name de 2002 vestigde de positie als fabrikant van sportieve familieauto’s. Het dashboard bestaat hoofdzakelijk uit glas. Rechts het minimale dashboard. Er is nauwelijks ruimte. De 2002ti is in perfecte staat. Als nieuw of misschien nog mooier. De 507 uit 1956 is een droomauto. Er staat een 531 en vlak daarbij het echte model. In de laatste ruimte zijn wisselende exposities. De gepresenteerde auto’s krijgen zo wel alle aandacht. Er zijn conceptcars. We zien een soort opgeblazen Fiat Topolino. Het is een ontwerp van 1951, bedoeld als kleiner broertje van...
BMW en concurrentie
Op verschillende fronten strijden de Duitsers met elkaar, met nieuwe concepten voor marktniches, vierwielaandrijving en het gebruik van aluminium. Niet alleen de auto’s wedijveren dan enkel de autos. De cultivering van de merkbeleving is door alle drie tot kunst verheven. Vooral in de steden van de hoofdkantoren komt dat tot uiting. In deze eeuw zijn Forum, compleet met hagelnieuw museum, vormgegeven BMW Welt. Daarnaast staat het verbouwde en uitgebreide museum. Mercedes-Benz komt voort uit de pioniers Daimler en Benz. Ze staan in 1885 aan de wieg van de auto met verbrandingsmotor. BMW is ontstaan uit de vliegtuigmotorenfabrikant Rapp-Motorenwerke. Als de productie van vliegtuigmotoren is verboden, maakt het bedrijf motoren voor anderen, onder meer voor boten en vrachtwagens. In 1923 volgt de presentatie van de eerste eigen motorfiets. De start is succesvol. De productie van vliegtuigmotoren is dan overigens al weer toegestaan.
Het complex van BMW en Mercedes-Benz kruisen elkaar, vlak bij het Olympisch stadion met zijn opvallende dak. Ooit stond hier de vliegtuigmotorenfabriek waaruit BMW is voortgekomen. Dit is altijd met het merk verbonden gebleven. Naast het fabriekscomplex, enkele tientallen meters verder staat het hoofdkantoor. Een bord aan de straatkant toont de naam in grote spiegelende letters. Het ontwerp van het architectencollectief Coop Himmelb(l)au. Er was 150 miljoen euro voor nodig en duizenden vierkante meters glas. Zelfs de spectaculaire fabriek in Leipzig moeten in de architectuurboeken een beetje inschikken. München is een autotempel bijgekomen. De constructie is inmiddels tot onderwerp van kunstzinnige opnamen hebben gemaakt. De Doppelkegel is het vaakst in beeld gebracht. De hoogte van de expositieruimte is 28 meter hoog en 48 meter in doorsnee. De Doppelkegel is de steunpilaar voor het zwevende dak. Het dak is voorzien van een zonnecentrale die een oppervlakte van 800 kW overdekt zou kunnen worden. Het gebouw is energiezuinig en daardoor milieuvriendelijk geconstrueerd. De onuitgesproken boodschap is overduidelijk: hier begint de toekomst. De naamgever van deze wereld is BMW. De geslaagde materiaalkeuze van het geheel draagt bij aan de rest. Het karakter van de autotempel laat zich moeilijk omschrijven. Het is even over nadenken. BMW Welt is de plaats die het merk vertegenwoordigt als geen ander. Veel wijzer word je er niet van.
| Kenmerk | BMW Welt | BMW Museum |
|---|---|---|
| Bezoekers per jaar | Ca. 3 miljoen | Variabel |
| Thema | Merkbeleving, toekomstvisies, technologieën | Geschiedenis van BMW, innovatie, design |
| Architectuur | Futuristisch, unieke dakconstructie, dubbele kegel | Moderne uitbreiding naast behouden schotel |
| Activiteiten | Virtuele ritten, rijervaringen, auto ophalen, catering | Thematische tentoonstellingen, nieuwste communicatietechnieken |