De Europese Unie werkt aan een grote vernieuwing van het rijbewijs, gericht op meer uniformiteit, digitale toegankelijkheid en een hogere verkeersveiligheid in alle EU-landen. Één van de opvallendste veranderingen: het digitale rijbewijs wordt de nieuwe standaard.
Volgens de Europese Commissie vallen er jaarlijks nog steeds meer dan 20.000 verkeersdoden in de EU. Daarnaast reizen, werken en wonen steeds meer mensen over de grens. Met het nieuwe Europese rijbewijs zet de EU een grote stap richting modernisering van mobiliteit.
De Europese Commissie heeft plannen aangekondigd voor de introductie van een Europees digitaal rijbewijs dat in alle EU-lidstaten via een smartphone of ander "digitaal apparaat" is te gebruiken en het fysieke rijbewijs als standaard zal vervangen. Mensen kunnen als ze dat willen straks nog wel voor een fysieke rijbewijs kiezen of beide. Volgens de Commissie zal de EU hiermee een wereldwijde primeur hebben.
Daverend applaus in de studio: Johan heeft rijbewijs binnen! | VANDAAG INSIDE
Belangrijkste Kenmerken van het Digitale Rijbewijs
Het digitale rijbewijs brengt een aantal belangrijke veranderingen met zich mee:
- Digitale Beschikbaarheid: Het rijbewijs wordt digitaal beschikbaar via een beveiligde app, vergelijkbaar met DigiD.
- Uniform Model: Alle rijbewijzen worden straks uitgegeven in hetzelfde model, met dezelfde beveiligingskenmerken en QR-codes.
- Vereenvoudigde Procedures: Het wordt eenvoudiger om een rijbewijs te vervangen of vernieuwen, omdat alle procedures online plaatsvinden.
De Europese Commissie presenteerde het voorstel in maart 2023. De verwachting is dat de wetgeving in 2025 of 2026 van kracht wordt. Je huidige rijbewijs blijft geldig tot de vervaldatum. Nieuwe rijbewijzen die na de invoering worden uitgegeven, volgen automatisch de Europese standaard.
Lees ook: Digitaal Instrumentenpaneel Skoda Ervaringen
Er circuleren online al veel onjuiste berichten over het digitale rijbewijs. Denk aan claims dat je een verplichte medische keuring moet ondergaan, of dat je extra kosten moet betalen om je rijbewijs ‘digitaal te activeren’.
Het digitale rijbewijs zou het herkennen van rijbewijzen tussen de verschillende lidstaten moeten vereenvoudigen. Daarnaast zou het ook voor burgers van buiten de EU eenvoudiger moeten worden om hun rijbewijs om te wisselen voor een Europees rijbewijs.
Implementatie in België
In België wil de overheid tegen 2023 een digitale portefeuille maken waarmee de identiteitskaart, het rijbewijs en andere officiële documenten te vinden zijn.
De Belgische staatssecretaris voor Digitalisering Mathieu Michel (MR) wil dat belangrijke documenten in op een makkelijke en digitale manier te gebruiken zijn in België. Tegen de krant Het Belang Van Limburg zegt hij dat zijn land tegen 2023 een app moet krijgen waarmee de identiteitskaart en het rijbewijs te raadplegen zijn.
België maakt hiervoor een budget van 50 miljoen euro vrij en het systeem komt er deels op vraag van de Europese Unie die wil dat lidstaten identiteitsbewijzen ontwikkelen die elektronisch beschikbaar zijn. Onze zuiderburen willen dus meteen nog een stap verder gaan.
Lees ook: Uw Mercedes-Benz onderhoud digitaal
“De digitale portefeuille is nodig om dat we in een complexe staat leven”, aldus de Belgische staatssecretaris Michel. “De Belg moet niet het slachtoffer zijn van de complexiteit van onze overheid.
Het is alvast zeker dat veiligheid een belangrijke rol zal spelen, omdat het gaat om heel gevoelige informatie die in één app wordt gebundeld. In het kader van zulke kritieke informatie die op smartphones worden bewaard, wordt vaak gekeken in de richting van fysieke beveiligingschips in smartphones.
Die zijn in staat om de informatie op een afgeschermde omgeving te bewaren, los van de werking van het besturingssysteem. Op dit moment vergaderen smartphonefabrikanten nog echter nog achter de schermen over zo’n standaard voor beveiligingschips of ‘secure elements’.
We verwachten dat deze technologie straks in meer smartphones geïmplementeerd wordt. Of het straks ook voor Belgen een vereiste is om zo’n smartphone met beveiligingschip te gebruiken voor de digitale portefeuille, is nog niet bekend.
Maar het lijkt wel alvast logisch dat de overheid voor de authenticatie gaat leunen op de diensten van itsme. Dat is het Belgische alternatief voor onze DigiD.
Lees ook: Het digitale rijbewijs: een overzicht
Online Aanvragen via Beldrive
Binnenkort kunnen burgers hun rijbewijs online aanvragen via het federale overheidsportaal Beldrive. Dit is een eerste stap in de administratieve vereenvoudiging van dit aanvraagproces.
Vanaf 13 mei 2025 kunnen burgers hun definitief rijbewijs van categorie B ook online aanvragen via Beldrive. Dit kan al binnen de 30 minuten nadat ze geslaagd zijn voor hun praktisch examen categorie B (niet BE). De aanvraag wordt automatisch doorgestuurd naar Mercurius en moet door de gemeente binnen vijf werkdagen verwerkt worden.
Vanaf 19 september 2023 kunnen de verschillende modellen voorlopig rijbewijs voor categorie B online worden aangevraagd. De burger zal dus enkel nog zijn of haar voorlopig rijbewijs moeten afhalen in de gemeente. De aanvraag wordt ingediend via smartphone, PC, laptop of tablet. Aanmelden gebeurt via eID of itsme via deze link.
Vanaf maandag 17 oktober 2022 kunnen burgers de aanvraag van een voorlopig rijbewijs M18 online doen via de applicatie BelDrive. In de toekomst volgen andere voorlopige rijbewijzen en rijbewijzen. De burger komt alleen bij de gemeente langs om het rijbewijs in ontvangst te nemen.
Internationaal Rijbewijs
Vanaf augustus 2025 wijzigt de procedure voor de uitgifte van internationale rijbewijzen. Deze zullen dan ook door ZETES geleverd worden. De burger zal dus het internationaal rijbewijs niet meer meteen meekrijgen. Meer informatie wordt half juli ter beschikking gesteld.
De FOD Mobiliteit vraagt om in afwachting geen grote hoeveelheden internationale rijbewijzen meer te bestellen.
Vernieuwing van Rijbewijzen
Sinds juli 2010 worden in België Europese rijbewijzen in bankkaartmodel afgeleverd. Aangezien deze rijbewijzen een geldigheidsduur van 10 jaar hebben die door de coronacrisis werd verlengd, zijn de eerst afgeleverde rijbewijzen intussen vervallen en moeten ze hernieuwd worden. In de pers verschenen begin augustus meerdere berichten over het feit dat meer dan 12.000 Belgen rondrijden met een plastic rijbewijs in bankkaartmodel. De bestuurders riskeren een boete, rijverbod of zelfs gevangenisstraf. Ze kunnen ook problemen met hun verzekering krijgen.
Het Belgisch nationaal rijbewijs en de voorlopige rijbewijzen worden vernieuwd. Er komt niet alleen een nieuwe lay-out maar het rijbewijs krijgt eveneens modernere en uitgebreide veiligheidselementen. Het risico op fraude en vervalsing zal daardoor gevoelig kleiner worden gemaakt.
Aandachtspunten
Vaak wordt vastgesteld dat jonge bestuurders nog vaak een identiteitskaart hebben waar ze als jonge puber opstaan. Zeker met de uitbreiding van BelDrive blijft dit een aandachtspunt: bij een niet-recente of -gelijkende foto moet de burger een afspraak maken (met nieuwe pasfoto) aan het loket.
Naar aanleiding van verschillende meldingen van fraude bij het afleveren van reispassen en rijbewijzen door een aantal gemeenten besloot Audit Vlaanderen in de loop van 2023-2024 elf besturen te auditeren. De resultaten van deze doorlichting verschenen op 4 juni 2024 in een globaal rapport.
Brexit
De Brexit blijft de gemoederen verhitten. Als de EU en het Verenigd Koninkrijk zonder akkoord uiteen gaan, heeft dat tal van onbedoelde gevolgen die het leven van burgers wel rechtstreeks aanbelangen zo-ook in verband met de Britse rijbewijzen.