De geschiedenis van BMW, of voluit Bayerische Motoren Werke, begint eigenlijk al op 15 februari 1912 bij de oprichting door de Duitse ingenieur in mechanica en luchtvaartpionier Karl Friedrich Rapp van zijn vliegtuigmotorfabriek met de naam Rapp Motorenwerke GmbH, voor het bouwen en commercialiseren van motoren voor ééndekkers- en tweedekkers-vliegtuigen. Als locatie werd het Milbertshofendistrict in de Beierse stad München gekozen.
In 1916 verkoopt Karl Rapp zijn bedrijf aan Gustav Otto, die het fusioneert met zijn in 1912 opgerichte bedrijf "Aerowerke Gustav Otto" (A.G.O.). Het nieuwe bedrijf krijgt de naam Bayerische Flugzeug Werke. BMW beschouwt de oprichtingsdatum van zijn juridische voorganger Bayerische Flugzeug Werke (7 maart 1916) als zijn echte oprichtingsdatum.
Het logo bestaat uit een zwarte ring met de hoofdletters BMW. Daarbinnen staat een blauw-wit geblokt veld, een verwijzing naar het wapen van Beieren. Nadat BMW vliegtuigmotoren ging fabriceren, ontstond het verhaal dat het logo een verwijzing is naar een propeller. Ook BMW zelf hield dit verhaal in stand. Pas in 2005 werd de ware oorsprong van het logo weer bekend.
De onderneming is gevestigd in de Beierse stad München. BMW is ook het moederbedrijf van Rolls-Royce Motor Cars, en produceert eveneens automobielen onder de naam Mini. In 2014 produceerde BMW voor het eerst in de bedrijfsgeschiedenis meer dan 2 miljoen voertuigen. BMW verkoopt zijn motorfietsen onder de merknaam BMW Motorrad.
Ok, maar dat zou toch betekenen dat BMW drie jaar geleden haar honderdste verjaardag vierde? Niet dus, aangezien BMW het jaar 1916 als de officiële oprichtingsdatum beschouwt.
Lees ook: Procedure rijbewijs werk
BMW heeft nogal een geschiedenis en deed in zowel de eerste als de tweede wereldoorlog goede zaken, maar niet altijd op het gebied van auto’s. In de eerste wereldoorlog was de onderneming namelijk een groot leverancier van vliegtuigmotoren. Het Verdrag van Versailles (1919) verbood Duitse ondernemingen echter om vliegtuigen te bouwen, waardoor het moeilijk overleven was.
Toen is BMW in 1922 officieel Bayerische Motoren Werke gaan heten, en is het motoren gaan maken. Ook komt het logo zoals we dat nu kennen uit dit jaartal. Er wordt wel eens aangenomen dat het logo ook gebaseerd is op vliegtuigen: een witte propellor in de blauwe lucht. Het is echter veel simpeler: het zijn de kleuren van de Beierse vlag.
In 1923 begon Bayerische Motoren Werke (BMW) met de productie van de eerste motorfiets, de BMW R32. In 1928 nam BMW de voertuigfabriek Eisenach A.G. over, waar men de kleine Dixi bouwde. Dit was voor Bayerische Motoren Werke de start als autofabrikant.
In 1928 begint BMW met het produceren van auto’s in de fabriek Eisenach. In deze fabriek rolt de allereerste BMW auto ooit van de band, een BMW Dixi. Een stukje historie waar menig BMW fan van droomt om in bezit te hebben.
In maart 1929 produceerde BMW de eerste auto: de BMW 3/15 (de 15 verwees naar het aantal pk), een afgeleide van de Austin Seven. BMW's eerste echte eigen auto's werden vanaf 1933 geproduceerd. Dit waren meer geavanceerde 6-cilinder sportwagens en sedans. Vooral de 327 sedan en 328 roadster, snelle 2-liter wagens, waren zeer geavanceerd voor hun tijd.
Lees ook: Tips voor Chauffeurs met Rijbewijs B
Sinds 1928 maakt BMW dus auto’s, en is het in Eisenach begonnen met het onder licentie produceren van de Dixi. Nee, niet de toiletten, maar een zeer compact autootje. Het was niets minder dan een Austin Seven elke in licentie gebouwd werd door de Duitsers. De Austin Seven bleek in Engeland een grote hit te zijn omdat het voldeed aan de stijgende vraag naar betaalbaar vervoer. De eerste serie Dixi’s waren niets minder dan kant en klare kits welke BMW gewoon in elkaar schroefde. Na deze serie had BMW al dermate veel opgestoken dat ze met hun eigen interpretatie van de Seven kwamen, de 3/15.
Dat blijkt ook met de BMW 303, misschien wel de eerste échte BMW. Niet zozeer vanwege het uiterlijk en het chassis, want dat waren eigenlijk doorontwikkelingen van de Dixi. Echter, het was wel de eerste BMW met een zescilinder lijnmotor én de eerste BMW met de zo kenmerkende nieren als grille.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was BMW een grote leverancier van motoren aan de Luftwaffe en van motorfietsen en andere voertuigen aan de Wehrmacht. De vestiging in München maakte voor de fabricage ervan ruim gebruik van dwangarbeiders: buitenlandse burgers, krijgsgevangenen en gevangenen uit het concentratiekamp Dachau.
De Bayerische Motoren Werke-fabrieken werden tegen het einde van de oorlog zwaar gebombardeerd. De fabriek in München werd voor het grootste deel verwoest. De fabrieken in oostelijk Duitsland (Eisenach, Dürrerhof, Basdorf en Zühlsdorf) werden door de Sovjet-Unie in beslag genomen.
Na de oorlog herstelde BMW zich. De onderneming dreef vooral op de bouw van motorfietsen. Men bouwde na de oorlog voornamelijk grote sportwagens en limousines met V8 motor die maar mondjesmaat werden verkocht. De fabriek kwam daardoor op het randje van het bankroet. De redding kwam in de vorm van een driewielig 'scootmobiel' in licentie van het Italiaanse Iso, de BMW Isetta en de BMW 700.
Lees ook: Werken met B-Rijbewijs
De doorbraak kwam met de BMW 1500 uit 1961. Halverwege de jaren zestig had BMW behoefte aan extra productiecapaciteit, terwijl de ontwikkelings- en productiekosten bij Hans Glas GmbH juist te hoog werden. BMW nam de firma Glas in Dingolfing in november 1966 over voor 9,1 miljoen DM.
Sindsdien bouwde BMW een gamma van sportieve sedans en coupés op die leverbaar waren met veel verschillende motoren, wat in de jaren zestig bijzonder was. Het merk creëerde een nieuw genre met de 323i uit 1977, een relatief kleine sedan met achterwielaandrijving en een 6-in-lijn benzinemotor onder de motorkap.
Zoals vele andere automerken zag BMW zich in strijd met de concurrentie gedwongen uit te breiden. Het bedrijf nam in 1994 het Britse Rover over voor 1,7 miljard pond. In 1998 verloor BMW de strijd om Rolls-Royce van Volkswagen, maar kaapte de rechten op de naam Rolls-Royce, die bij Rolls-Royce Aerospace bleken te berusten, voor de neus van Volkswagen weg.
Ook in de motorfietsbranche deed BMW goede zaken, de bekende tweecilinder tweewielers werden vanaf de jaren zestig niet alleen populair bij overheidsdiensten, maar ook zeker bij het grote publiek. Begin jaren tachtig maakte BMW de fout de populaire boxermotor te willen laten vallen ten faveure van 3- en 4-cilinder in lijnblokken, echter dat besluit werd na stormachtige protesten al snel weer teruggedraaid.
BMW is nog steeds een zelfstandig concern en is dus geen onderdeel van een overkoepelende moedermaatschappij. BMW is groot geworden door de autosport. Er zijn ontelbare successen behaald in de belangrijkste nationale en internationale competities op het gebied van toerwagens.
Met de sterke 1,5 liter 4 cilinder turbomotor werd Nelson Piquet in 1983 wereldkampioen. Later was BMW nog motorenleverancier voor het team BMW-Williams tussen 2000 en 2005. BMW stopte de samenwerking met Williams na het seizoen van 2005. Het kocht het Formule 1-team van Peter Sauber voor de aanvang van het seizoen 2006.
De hoofdvestiging van Bayerische Motoren Werke in München is de BMW Viercilinder, een gebouw dat qua vorm zijn naam eer aan doet. Het gebouw is door de Oostenrijkse architect Karl Schwanzer ontworpen. Een ander gebouw in de stad, eveneens van de hand van Schwanzer, is het BMW Museum.
Een nieuwe vestiging in München voor het concern is BMW Welt, een complex dat werd ontwikkeld door het architectenconcern Coop Himmelb(l)au. BMW heeft met dit gebouw voor ogen de dialoog met de klant te versterken en een belevingservaring op te wekken wanneer ze hun nieuwe voertuig afhalen.
Sinds 2003 heeft BMW een joint venture in de Volksrepubliek China. BMW Brilliance Automotive is verantwoordelijk voor de productie en verkoop van voertuigen in het land.
BMW produceerde in 2014 voor het eerst meer dan twee miljoen voertuigen. Het BMW merk heeft veruit het grootste aandeel, van de Mini werden er ruim 300.000 geproduceerd en de productie van Rolls-Royce voertuigen is niet meer dan enkele duizenden.
In 1994 opende BMW in de Amerikaanse staat South Carolina zijn eerste assemblagefabriek op het Amerikaanse continent: BMW Manufacturing Co. Spartanburg. Begin 2014 gaf BMW aan de fabriek sterk uit te breiden. Met een investering van 1 miljard dollar gespreid over twee jaren wordt de capaciteit met 50% uitgebreid.
De familie Quandt heeft nog steeds het grootste deel van de aandelen in handen: eind 2014 bezaten Johanna Quandt en haar 2 kinderen Stefan Quandt en Susanne Klatten als belangrijkste aandeelhouders samen 46,8% van alle aandelen. Deze drie personen zetelen ook als bestuurders in de Raad van Bestuur van BMW.
Het aandeel van de motorenverkoop in de totale omzet is bescheiden en was in 2014 minder dan 2 miljard euro of minder dan 3% van het totaal.
De Fabriek in Eisenach
In 1928 nam BMW de voertuigfabriek Eisenach A.G. over, waar men de kleine Dixi bouwde. Dit was voor Bayerische Motoren Werke de start als autofabrikant.
Eisenach kent een rijke historie, gesticht in 1067. De Wartburg is een van de best bewaarde vroegmiddeleeuwse vestingen van Noord-Europa. Luther verbleef hier tijdens de Reformatie voor de katholieken en vertaalde er het Nieuwe Testament in het Duits. Twee en een halve eeuw later verblijft Goethe er een tijdje. Niet ver van het centrum staat de voormalige poort van Automobilwerk Eisenach (AWE).
Even voorbij de poort staan de resten van de fabrieken. Wat ooit een bruisende plek was, biedt nu een troosteloze aanblik. Na 1990 verloren ze hun bestemming. Sindsdien wachten ze op afbraak. Voor gebouw O2 geldt dat evenwel niet.
Tegenwoordig is hier de Automobile Welt Eisenach gevestigd. De voormalige poort van AWE staat er nog steeds. Voor de rest van de fabrieksgebouwen rest slechts één lot: de slopershamer.
Op de heilige grond staat één zo’n veteraan. Het is een Dixi, die er voor zijn leeftijd puik uitziet. Na de overname van de fabriek in Eisenach begon BMW hier met het in licentie te maken auto's. Zo werd BMW autofabrikant. De auto's die hier geproduceerd werden, waren sedans, cabriolets en sportwagens, veelal met zescilinder motoren. De Dixi en de daarvan afgeleide BMW AM4 mochten zich verheugen in een grote populariteit.
Na de strijd was er niet veel meer over. Onder de Russische bezettingsmacht werd de autoproductie snel hervat. In 1945 verschijnen de eerste naoorlogse BMW’s. Al snel ontstaat een juridische strijd over het eigendom van de oude merknamen en het blauwwitte beeldmerk. De naam verandert in EMW (Eisenacher Motoren Werk) en het blauw wordt rood. Een heel lang leven is voor de EMW niet weggelegd.
De overheid besluit de autofabricage te beperken tot kleinere twee- en driecilinders. Ook wordt centraal bepaald waar wat wordt gemaakt. De IFA F9, gebaseerd op een vooroorlogs prototype van DKW, gaat van Zwickau naar Eisenach. Eisenach profileert zich tot autofabriek met geheel eigen modellen. Aan typen en uitvoeringen geen gebrek.
Na twaalf jaar krijgt de Wartburg wel een nieuw uiterlijk. Het koetswerk verandert in vijfentwintig daaropvolgende jaren niet wezenlijk meer. De val van de Muur is het begin van het einde van de Wartburg. Na de hereniging wil vrijwel niemand zo’n auto. In april 1991 rolt de laatste Wartburg van de band. Met de komst van Opel naar Eisenach begint er een nieuw hoofdstuk. Na een succesvolle proefperiode wordt de eerste Opel Vectra een feit. Op 23 september 1992 gaat de productie van start.
Rond 1900 werknemers maken er nu de Opels Corsa en Astra. Eisenach is hiermee een van de modernste autofabrieken in de wereld.
AWE Eisenach die BMW Geschichte
Automobile Welt Eisenach
In gebouw O2 is de Automobile Welt Eisenach gevestigd. “Welkom op heilige grond”, zegt de man bij de kassa met een kwinkslag. “Niet zoals de Paus bedoelt, maar voor ons autoliefhebbers”. Het museum wil een beeld geven van ruim honderd jaar autobouw in Eisenach.
De collectie omvat een tentoonstellingszaal en een depot vol oude auto's. Hier staan auto's die in de twintigste eeuw zijn gemaakt. Een vroeg model van Dixi, het licentieproduct van Dixi, is de voorloper van de eerste auto's van BMW.
Naast de auto’s van BMW en EMW is er ook aandacht voor de Wartburg, een auto die in Eisenach werd gemaakt tijdens het DDR-tijdperk. Er zijn verschillende modellen te zien, waaronder een cabriolet en een sportieve roadster.
De moderne Wartburg kwam er dus niet. Meer dan een handjevol exemplaren werden er niet gemaakt. Het was een samenwerkingsproject in het kader van onderlinge versterking van de Warschaupact-economieën. Het project mislukte evenwel. Beide landen zouden hun eigen concept nog jaren lang voortzetten. Wat rest is een prototype, te bewonderen in de Automobile Welt Eisenach.
Daarom is het een interessant museum. Het laat zien wat mensen maakten, ongeacht de maatschappelijke context. Over veel middelen beschikt het museum niet. De vloer is eenvoudig geverfd. Er hangen banners voor de ramen met daarop historische afbeeldingen.
De vrijwilligers in Eisenach zouden dolblij zijn met een tegemoetkoming. De financiële beperkingen maken hun liefde voor het museum niet minder groot. Integendeel. Met grote zorg is elk model neergezet. De informatiebordjes geven duidelijke uitleg. De auto's worden met een keukenrol weer leeg gemaakt en schoon gepoetst, zodat er geen olievlekken te zien zijn.
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1912 | Oprichting Rapp Motorenwerke GmbH door Karl Friedrich Rapp |
| 1916 | Fusie Rapp Motorenwerke met Aerowerke Gustav Otto tot Bayerische Flugzeug Werke (BFW) |
| 1923 | Productie van de eerste BMW motorfiets, de BMW R32 |
| 1928 | Overname voertuigfabriek Eisenach A.G. en start autoproductie met de Dixi |
| 1929 | Productie van de eerste BMW auto, de BMW 3/15 |
| 1933 | Productie van de eerste echte eigen BMW auto's |
| 1939-1945 | Leverancier van motoren en voertuigen aan de Luftwaffe en Wehrmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog |
| 1945 | Fabrieken in oostelijk Duitsland in beslag genomen door de Sovjet-Unie |
| 1961 | Doorbraak met de BMW 1500 |
| 1994 | Overname van het Britse Rover |
| 2014 | Productie van meer dan 2 miljoen voertuigen voor het eerst in de bedrijfsgeschiedenis |
BMW 3/15 PS DA2
BMW Logo