Deze biografie werpt een blik op het leven van Frans Billen, van zijn jonge jaren tot zijn vroege volwassenheid, en onderzoekt de gebeurtenissen en invloeden die hem hebben gevormd.
De Akerstraat in Spekholzerheide, waar Frans Billen opgroeide en naar school ging.
Jeugd en Schooltijd
In 1963 ging Frans Billen na de Lagere School naar de Pius XII ULO op Spekholzerheide. De school lag in de St. De gemengde klas was even wennen. Tot nu toe had hij alleen met jongens in een klas gezeten. In de hogere klassen zorgde dat ervoor dat ik vaak meer met de meisjes in mijn klas bezig was dan met de les. Verder heb ik goede herinneringen aan de school, vooral ook omdat ik weinig moeite had met de meeste vakken. In Frans was ik zelfs een uitblinker omdat ik op de 5de en 6de klas Lagere School al Franse les had gehad. Ik was een van de weinigen die op de lagere school de vrijwillige Franse les, die na schooltijd werd gegeven, had gevolgd. Mijn zwakke vakken waren geschiedenis, Nederlands en boekhouden. Voor dat laatste vak wist ik toch nog voldoendes te halen omdat ik lid was van het schoolorkest, waarvan de heer Gigase, leraar boekouden, de animator was.
Van de andere ULO leraren herinner ik me nog de heren Tossaint (hoofd), van de Berg (adjunct/Nederlands), van Wersch (Frans), Geurts (Duits), Nobel (Geschiedenis), Kamps (Duits) en Schröder. Leraar Van de Berg was een klein mannetje die met een Daf over het schoolplein scheurde. Van Wersch noemden we de Scheele omdat hij een bril met dikke glazen droeg. Dat hij in werkelijkheid niks aan zijn ogen mankeerde weet ik uit ervaring. Een behoorlijke straf was het gevolg. Straf bestond in die tijd door een paar honderd keer een zin over te schrijven.
Even voordat ik naar de ULO ging bestelde mijn vader bij het Postorderbedrijf Ter Meulen Post een bureau voor mij. Dat werd geleverd als bouwpakket en moest zelf in elkaar worden gezet. Hiervoor riep hij de hulp in van zijn broer, mijn oom Frans. Dat had hij beter niet kunnen doen. Toen het bureau eenmaal klaar was plaatste ik op de daarvoor bedoelde ruimte aan de achterkant mijn Arendsoog boeken en kreeg mijn transistor radio een plaats bovenop het bureau. De bedoeling was dat ik achter het bureau mijn huiswerk zou gaan maken. Daarbij deed zich echter een probleem voor. We hadden geen centrale verwarming en in de record winter van 1963 vroor ik bijna vast achter mijn bureau. Volgens mijn vader was de oplossing een petroleumkachel. Meestal duurde het een half uur voor we dat ding aan de praat hadden en op het moment dat de kachel een beetje warmte begon af te geven was het tijd om naar bed te gaan. Het ergste was nog de vreselijke petroleumstank. Hij stelde voor dat ik het grote raam zou openzetten als de kachel brandde.
Lees ook: Duitse roots of Franse touch? Het Opel verhaal
De Fiets en de Bromfiets
Toen ik van de lagere school naar de ULO ging kreeg ik voor mijn verjaardag een nieuwe fiets. Tot dusver had ik op een ondermaatse kinderfiets zonder versnellingen gereden. De nieuwe fiets van het merk Locomotief werd gekocht bij De Magneet op de Akerstraat in Spekholzerheide. De fiets had 3 versnellingen die door het verdraaien van het rechter handvat konden worden geschakeld. Om de fiets wat persoonlijker te maken kwam ik op het idee om het stuur het onderste boven te monteren. Dat had nog heel wat voeten in de aarde want hierdoor moesten ook de kabels van de remmen en de versnellingen verplaatst worden. Ook kocht ik een spiegel en gekeurde omhulzingen voor de kabels.
Fietser knalt tegen rijdende trein
Tijdens mijn laatste ULO jaar bood mijn oom Piet zijn oude Sparta bromfiets aan mij aan. Ik mocht hem gratis hebben. Omdat ik nog geen 16 jaar was, ging ik er van uit dat mijn vader dit zou verbieden. Tot mijn stomme verbazing bleek deze er echter geen bezwaar tegen te hebben. Overgelukkig stapte ik in de bus naar Kerkrade om de brommer op te halen. Afgezien van een 15 meter lange proefrit op een bromfiets van neef Jan in Geleen, had ik geen enkele ervaring met brommers. Na een korte instructie stuurde oom Piet met op weg met het uitdrukkelijk advies om steeds zijn verzekeringsbewijs mee te nemen. Amper 3 dagen later ging het al mis. Ik werd aangehouden op de Hamstraat in Kerkrade en de agent vroeg inderdaad naar mijn verzekeringspapieren. Stom genoeg had ik die niet bij me. Ik bood aan om het papiertje lopend te gaan halen met achterlating van de bromfiets. Het hart klopte in mijn keel. De agent zei nors “laat maar” maar besloot wel om de voor-rem van de brommer te controleren. Hij kneep de rem in en duwde even aan de brommer.
Een Sparta bromfiets, vergelijkbaar met het model dat Frans Billen van zijn oom kreeg.
Ontmoetingen en Ervaringen
Gedurende een bepaalde periode reed ik bijna dagelijks met mijn Sparta van ons huis in de Heilust naar de friture van Willy Kockelkorn in de wijk Bleijerheide. Ik weet niet hoe ik daar ooit terecht gekomen ben, maar ik leerde in die friture wat jongens en meisjes kennen. Twee meisjes kan ik me nog herinneren. Ze heetten beide Nel. Om ze uit elkaar te kunnen houden noemde ze de ene “zwarte Nel” en de andere “poppe Nel”. Dat zwart betrekking had op de kleur van haar haren begreep ik meteen. Later snapte ik ook waarom ze de andere “poppe Nel” noemden. Het was altijd gezellig in de frituur. De meeste, waaronder ikzelf, gebruikten niets. Simpelweg omdat ik geen geld had om meerdere malen in de week frites of frisdrank te kopen. We zaten altijd achter in de zaak op een hoekbank. Willy kon ons niet zien, maar des te meer horen.
Op de 2de klas van de ULO begon ik stiekem te roken. Tijdens de pauzes op het schoolplein werd massaal gerookt. Als een leerkracht gesignaleerd werd, dan verdwenen de peuken in de handpalm waarbij je dan hoopte dat de rook niet zichtbaar was. Een enkeling rookte een pijp. Zo was bijvoorbeeld de kleine pijp van het merk Big Ben erg populair. Cor E. rookte zo’n pijp en stopte die brandend in zijn zak als een leraar op het schoolplein was. Toen we onverwacht naar binnen moesten is hij een keer vergeten om zijn pijp uit zijn jaszak te halen, met als gevolg dat de garderobe in de fik stond.
Lees ook: Familiegeschiedenis Autobedrijf Kreijne Hoogland
Cor was een bijzonder figuur. Cor had overal lak aan en hij presteerde het een keer om zonder af te remmen het drukke kruispunt Akerstraat-Kaalheidersteenweg over te scheuren. Een auto die voorrang had moest vol in de remmen om een aanrijding te voorkomen. De chauffeur werd kwaad en reed Cor achterna. Ik reed daar weer achter. Toen hij naast Cor zat draaide hij zijn raampje open en riep “hee slome, heb je niet gezien wat er op dat bord staat”. Zonder op of om te kijken antwoordde Cor “voor mijn part stond er kut op” en scheurde door.
Omdat ik waar weinig geld had begon ik met het kopen van Javaanse Jongens. Die shag was verpakt in een papieren pakje en koste toen maar 80 cent in plaats van 1 gulden. Ik kocht het pakje meestal samen met mijn buurjongen Ger Spiertz. Roken was heel normaal in die jaren. Mijn vader rookte naast sigaretten, ook nog vaker sigaren en de pijp. Ik heb hem samen met mijn zus ooit een meerschuimen pijp cadeau gedaan voor zijn verjaardag. Daar was hij de koning te rijk mee. Anders was het met een Poppel aansteker die wij hem ooit cadeau hebben gedaan. Dat was een aansteker die je met een gaspatroon kon vullen. De patroon kostte 1 gulden en dat vond mijn vader maar weggegooid geld. Zijn oude aanteker kon je met wasbenzine vullen en dat was natuurlijk aanzienlijk goedkoper.
In diezelfde periode leerde ik op de ULO Lou W. kennen. Lou zat in een andere klas, ULO-A zonder wiskunde. Ik deed ULO-A met wiskunde. Lou was fors gebouwd en zag een paar jaar ouder uit dan de andere leeftijdsgenoten. Bovendien deed Lou aan Judo. Iedereen had ontzag voor Lou. Hoewel Lou zelden bier dronk, werd hij vaak lastig naarmate de avond vorderde.
Inmiddels was ik goed bevriend geraakt met Lou. We gingen vaker samen op stap. Dat was niet het enige incident waar Lou bij betrokken was. Het jaar erna zijn we samen met Hessel van D. en Leo R. met carnaval naar dancing Saint Tropez in Heerlen geweest. Het had gesneeuwd en de straten waren spiegelglad. We hadden moeite om op de been te blijven. Ik stond met Hessel en Leo tegenover dancing Saint Tropez te wachten om de straat over te steken, terwijl Lou W. al overgestoken was en voor de ingang stond. We zagen dat er een jongen en meisje kwamen aangelopen.
Lees ook: Liedje Renault commercial