Het is van groot belang om na te denken over de veiligheid op de weg, zowel voor uzelf als voor anderen, zeker wanneer er sprake is van niet-aangeboren hersenletsel. Maar wat betekent het als u een aantekening heeft over "GAT" in uw rijbewijs?
Als de hersenen beschadigd zijn, kunnen dagelijkse taken lastiger worden. De vraag rijst dan: kunt u met niet-aangeboren hersenletsel nog wel veilig aan het verkeer deelnemen? Hersenletsel leidt vaak tijdelijk of langere tijd tot verminderde rijvaardigheid.
Afbeelding van de echtheidskenmerken op een rijbewijs.
Wanneer mag u niet rijden?
Bij sommige soorten hersenletsel mag u een bepaalde periode niet autorijden, motorrijden of fietsen. Na het krijgen van een CVA of beroerte mag u tijdelijk niet autorijden. Voor andere vormen van hersenletsel is die wettelijke beperking er (nog) niet. Als u een TIA/CVA hebt gehad zonder restverschijnselen die van invloed zijn op de rijgeschiktheid, mag u 2 weken niet autorijden.
Gevolgen van hersenletsel op rijvaardigheid
Door gedeeltelijke verlamming kunt u bijvoorbeeld niet in staat zijn uw auto (of motor of fiets) te besturen. Uw reactievermogen kan vertraagd zijn of u kunt zich niet meer zo goed concentreren. Afstanden of snelheid schatten kan moeilijk zijn. Ook kan het zijn dat u minder scherp ziet of dat u wat links of rechts van u gebeurt, niet goed waarneemt. U bent misschien sneller boos of sneller moe.
Lees ook: Nieuw rijbewijs nodig? Lees dit!
Stappen na hersenletsel
Het is verstandig om niet direct deel te nemen aan het verkeer na een beroerte, CVA, hersenschudding of ander hersenletsel. U weet misschien nog niet precies wat alle gevolgen zijn van het hersenletsel en wat dit betekent in het verkeer.
Meldingsplicht bij het CBR
Let op: ook als er geen wettelijke beperking geldt, moet u bij het CBR (Centraal Bureau voor de Afgifte van Rijvaardigheidsbewijzen) en uw autoverzekering melding maken dat u bent getroffen door hersenletsel. Als u dat niet doet, bent u niet langer verzekerd (ook niet als u uw verzekeringspremie blijft doorbetalen).
Gezondheidsverklaring en beoordeling door het CBR
Na een rijontzegging van 3 of 6 maanden mag u niet zomaar in de auto stappen. U moet eerst een gezondheidsverklaring van het CBR invullen. Als u geen gezondheidsverklaring aanvraagt bij het CBR, kan dit gevolgen hebben voor uw rijbewijs en uw autoverzekering.
Procedure
Lees ook: Alles over je rijbewijs
- Vraag een verplichte gezondheidsverklaring bij het CBR aan.
- U wordt getoetst op verschillende onderdelen, zodat u weet of u weer veilig kunt deelnemen aan het verkeer met het niet-aangeboren hersenletsel.
- De Gezondheidsverklaring kost € 44,50.
- Een papieren verklaring kan bij de webshop van het CBR worden besteld of bij de gemeente worden gekocht (dit kost extra).
Waarschijnlijk zal het CBR na ontvangst van uw eigen verklaring oordelen dat er onvoldoende medische gegevens over u zijn. De medisch adviseur van het CBR verwijst u dan naar een specialist voor verder onderzoek. Het CBR kan u ook vragen om een rijtest te ondergaan. Als de uitkomsten van het onderzoek of de rijtest positief zijn, krijgt u een Verklaring van geschiktheid toegezonden. Soms geeft het CBR een Verklaring van geschiktheid af met een beperkte geldigheidsduur van één, drie of vijf jaar. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een mogelijk progressief verlopend ziektebeeld.
Twijfels over rijgeschiktheid?
Als u eraan twijfelt of u de weg nog op kunt als automobilist, kunt u zich, alvorens de gezondheidsverklaring in te vullen, laten testen in de Rij Bewust Test van Veilig Verkeer Nederland en het CBR. Vergeet niet na afloop om uw score goed na te lezen met de uitleg per score.
Vermoeiheid en tips na een beroerte
Twijfelt u aan de rijgeschiktheid van uw naaste met hersenletsel? Doe samen met uw naaste de Rij Bewust Test van Veilig Verkeer Nederland en het CBR. In deze online test krijgt u verschillende verkeerssituaties te zien. Soms helpt het als een professional meedenkt. Biedt uzelf aan als chauffeur om je naaste van A naar B te brengen. U kunt een brief aan het CBR sturen om aan te geven dat uw naaste niet meer goed rijdt. Beschrijf concrete voorbeelden en feiten waaruit dit blijkt. Het helpt als een onafhankelijk ander persoon, zoals een familielid, buurman of hulpverlener, de brief ook ondertekent. Na een dergelijke melding roept het CBR uw naaste op voor een (onvrijwillig) onderzoek en mogelijk een rijtest. Weigert uw naaste dit onderzoek?
De Rijtest
Het CBR kan u vragen om een rijtest te ondergaan. Aanvragers waarbij de arts een aantekening maakte over cognitief functioneren zullen een testrit op de openbare weg moeten maken met een deskundige van het CBR. Het al dan niet verstrekken van een verklaring van geschiktheid hangt af van de resultaten van deze rijtest. Het accent ligt bij de testrit overigens meer op wat iemand, eventueel met aanpassingen aan het voertuig, nog wél kan dan op wat iemand níet meer kan.Een rijtest is geen rijexamen! Het is een rit in de eigen auto met een medewerker van het CBR die beoordeelt of je het verkeer nog kan inschatten en adequaat kan reageren.
Wat wordt er tijdens de rijtest beoordeeld?
Lees ook: Rijbewijs Verlengen Losser
- Positie kiezen op de weg.
- Besluiten nemen. Er wordt getoetst of men de beslissingen weloverwogen neemt.
- Aandacht verdelen. Er wordt getoetst of men de aandacht goed kan verdelen tussen de bediening en de besturing van het voertuig en het overige verkeer.
- Waarnemen (bij minder scherp zien). Er wordt getoetst of men zich in alle omstandigheden op tijd kan oriënteren.
- Verkeerssituaties herkennen.
- Toepassen verkeersregels.
- Herkennen van gevaar. Er wordt getoetst of men gevaarlijke situaties herkent.
- Voorspellen van gedrag van andere weggebruikers. Er wordt getoetst of men het gedrag van andere weggebruikers goed inschat.
De rijtest duurt niet langer dan een half uur en er wordt o.a. gelet op:
- Zitpositie.
- Veiligheidsgordel (autoriem).
- Sturen.
- Bedienen van schakelaars en parkeerrem.
- Schakelen.
- Gaspedaal bedienen.
- Rempedaal bedienen.
- Koppeling bedienen.
- Om u heen kijken.
Na kennismaking met deskundige van CBR gaat men samen de weg op voor de rijtest. Soms is vervolgonderzoek nodig, een training of een aanpassing aan het voertuig. De rijtestdeskundige geeft de uitkomst door aan de arts van het CBR. Die neemt het besluit over de rijgeschiktheid. Soms moeten bepaalde maatregelen genomen worden om te mogen rijden. Bijvoorbeeld een bril dragen of aanpassing van het voertuig. De deskundige van het CBR stelt vast welke aanpassingen noodzakelijk zijn. Soms blijkt uit de rijtest dat het niet verantwoord is om te rijden. Een rijtest is altijd maatwerk, aangepast aan de situatie van de aanvrager.
Beperkingen op het rijbewijs
Het CBR kan iemand volkomen geschikt achten voor het rijden van een auto of motor en ongelimiteerd in het aantal jaren. Een dergelijke beperking tekent het CBR aan op de verklaring van geschiktheid en die wordt op het gemeentehuis overgenomen op het rijbewijs. Je dient je dan te houden aan deze beperkingen.
Code 95 en beroepschauffeurs
Beroepschauffeurs moeten naast de algemene rijgeschiktheid ook voldoen aan de eisen van code 95. Code 95 is een aanduiding op het rijbewijs die aangeeft dat een beroepschauffeur voldoet aan de vakbekwaamheidseisen.
Hoe kan ik zien of code 95 al op mijn rijbewijs staat?
Achter de geldigheidsdatum van rijbewijscategorieën C, C1 en/of D, D1 staat ‘95’ met een geldigheidsdatum. Hiervoor dien je in te loggen met je DigiD. De status van de code 95 kun je alleen zelf inzien.
Nascholing
Na het behalen van de basiskwalificatie, krijg je code 95 achter de categorieën C en CE of D en DE (afhankelijk van welke basiskwalificatie je hebt behaald) op je rijbewijs. Hierna ga je het nascholingstraject in om de code te behouden. Hiervoor volg je 35 uur nascholing. Van de 35 uur nascholing moet minimaal 7 uur een praktijktraining zijn. Vijf jaar voor het verlopen van je code 95 kun je beginnen met het volgen van nascholingscursussen.
Logo van Code 95.
Rijbewijs verlengen
Je rijbewijs moet je in eigen persoon verlengen. De verlenging rijbewijs kun je tegenwoordig online doen. Dit kan gewoon bij je eigen gemeente, waardoor je niet ergens anders heen hoeft. Dit gaat op dezelfde manier wanneer je jouw rijbewijs hebt opgehaald toen je hem gehaald hebt.
Een rijbewijs verlengen zal gemiddeld €45,- kosten. Dit moet je zelf doen, omdat het een officieel document is. Je moet weer een nieuwe foto laten maken en deze moet op je rijbewijs geplaatst worden.