De geschiedenis van de automobiel in Nederland is rijk en gevarieerd, en de opkomst van autohandelaren zoals Gijs Jansen is een integraal onderdeel van dat verhaal. Van de eerste onhandige auto's tot de moderne youngtimers, de automobiel heeft een lange weg afgelegd.
Een DAF personenauto uit 1959.
De Pioniersdagen van de Auto in Nederland
Alhoewel Hans van Groningen in ‘Het paardloze voertuig: de auto in Nederland een eeuw geleden’ nog met zekerheid vaststelde, dat niet notaris Johannes Philippus Backx uit Wieringerwaard, maar Dolf Zimmermans de eerste Nederlandse autobezitter in Nederland was, zijn sindsdien toch weer andere claims boven water gekomen. De laatste liet op 18 mei 1896 in Arnhem zijn 3 pk Benz Victoria aan wal zetten om daags daarna met deze auto in gezelschap van zijn chauffeur via Utrecht en Leiden naar Den Haag - zijn woonplaats - te rijden. Het betrof natuurlijk de eerste automobiel met een explosiemotor in Nederland. Notaris Backx zou in september van dat jaar zijn Daimler Victoria op het Weesperpoortstation in Amsterdam in ontvangst nemen. Maar er zijn ook aanwijzingen, dat Josephus Jacobus Bogaers al in 1895 in een auto door zijn woonplaats reed.
Overigens reed in 1893 al ‘een driewielig voertuig, aangedreven door een benzinemotor, in Venlo’ rond. De bestuurder was echter een Duitser afkomstig uit Süchteln bij Krefeld. Deze verhandeling is niet bedoeld om een definitief standpunt in te nemen over de eerste automobiel in Nederland. Het is slechts bedoeld om het moment te markeren van de eerste automobielen in Nederland en de oprichtingsdatum van de Eerste Rotterdamsche Auto-Boxen-Garage aan de Noordsingel in 1897, slechts een goed jaar na de verschijning van de automobiel met een explosiemotor binnen onze grenzen.
In de zomer van 1898 werden de inwoners van Nederland voorbereid op een invasie. In een missive kondigde minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid Cornelis Lely aan dat de Automobile-Club de France (ACF) van 8 tot 13 juli een wegwedstrijd van Parijs naar Amsterdam en terug op touw had gezet. Lely gaf ‘het publiek... in het belang van het veilig verkeer in overweging... Een invasie was het inderdaad. Met zestig auto's, verdeeld over twee klassementen van ‘toerrijders’ en ‘wedstrijdrijders’, werd het aantal in Nederland rijdende auto's gedurende een dag of vijf ruimschoots verdubbeld.
Lees ook: Vind uw droomauto bij AutoGijs
De autorally Parijs-Amsterdam-Parijs deed in 1898 letterlijk nogal wat stof opwaaien op en langs de Nederlandse wegen. Voor de Franse organisatoren gaf de goede toestand van de Nederlandse klinkerwegen de doorslag om Amsterdam als tussenstop te kiezen.
De race zorgde voor een eerste impuls onder Nederlandse ondernemers om zich aan de productie van een eigen auto te wagen; onder hen bevonden zich de gebroeders Spijker, bouwers van de Gouden Koets, die nog in hetzelfde jaar hun koetsenmanufactuur uitbreidden met een autoafdeling. Anderen begonnen een importeurschap.
In de herinnering van Aertnijs waren de eerste autogebruikers die incognito in hun ‘straat-locomotieven’ - zoals de tegenstanders de eerste auto's noemden - over 's heren wegen dwaalden, ook op zoek naar een sportief avontuur: ‘Ik zie ze nog voor mij, die heren met het kleine petje op het soms eerbiedwaardige hoofd, corpulente persoonlijkheden met dikke onderkin, gezichten met baarden, imponerende facies en kale schedels. Daarbij droegen de berijders van de auto's meestal maskers met glazen er in, of brillen met halve maskers er aan bevestigd, ten einde het gelaat te beschermen tegen weer en wind. Die dames en heren waren dan ook absoluut onherkenbaar.... Daarbij werd de auto niet beschouwd als een practisch vervoer-middel. Het rijden was een sport en nog geen transport. Dikwijls werden wij nageschreeuwd, zelfs uitgescholden, maar we hadden er schik over en iedereen, buiten onze sport, liet ons volkomen koud in dit opzicht.’
Op allerlei fronten was er verzet en probeerde men het nieuwe verkeersmiddel aan banden te leggen. De ongevallen met auto's konden in de regel op veel publiciteit rekenen, wat de naam van de berijders niet ten goede kwam.
Zo werden in 1902 in Haarlem en omgeving 36 rijvergunningen verstrekt, wa...
Lees ook: Duurzame auto's en Gijs Jansen
De Rol van de ANWB
De ANWB speelde een cruciale rol in de acceptatie en integratie van de auto in de Nederlandse samenleving. De ANWB werd aangevoerd door Edo J. Bergsma (1862-1948), een der oprichters in 1883. Het besluit om een ‘toerbond’ te worden, was in 1898 genomen, tegelijkertijd met de afwijzing van het wedstrijdrijden, en had tot een crisis in de bond geleid.
In Europa werd dit amalgaam van nieuwe waarden onder meer geïnstitutionaliseerd in de fietsbonden, de eerste massaorganisaties met het ‘algemeen belang’ als doel. In Nederland kwam dit gedachtegoed behalve in de ANWB ook tot uiting in de Tucht-Unie, in 1908 voortgekomen uit de Vereeniging Volksweerbaarheid met als doel ‘de tuchteloosheid onder het Nederlandsche volk te bestrijden, ten einde zijn zedelijke, geestelijke en lichamelijke kracht te verhoogen’.
Waar in Engeland de Automobile Association (AA) de toerfunctie annexeerde en de CTC verkommerde, groeide de TCF als nooit tevoren. In de meeste Europese landen (ook in Frankrijk) kozen de nationale wielerclubs voor een anti-autohouding en zij zagen hun ledentallen fors teruglopen. De ANWB, daarentegen, volgde het Italiaanse model, waar al eerder voor de formule van een brede toeristenbond was gekozen; de Nederlandse club bekroonde deze ontwikkeling in 1905 met een naamswijziging. Voortaan zou de bond door het leven gaan als ‘ANWB.
ANWB bewegwijzering.
De Eerste Rotterdamsche Auto-Boxen-Garage
1897 was ook het stichtingsjaar van de Eerste Rotterdamsche Auto-Boxen-Garage in de aanvang bedoeld als stalling voor de eerste automobielen van Rotterdammers of passanten. Het is ‘gelegen op een mooi punt van Rotterdam, dicht bij den weg, dien de automobilisten volgen als zij Rotterdam van Den Haag binnen komen of zich van Dordrecht naar Den Haag of omgekeerd begeven, is het voor hen van belang te weten waar zij geschikt terecht kunnen om aan benzine, olie of andere zaken geholpen [te] kunnen worden’, aldus het tijdschrift De Auto in 1909.
Lees ook: Uw gids voor Autobedrijf Gijs van de Bunt
De vier panden aan de Noordsingel in Rotterdam van de familie Smits rond 1905 met links de poort naar het achterterrein. In die laatste jaren van de negentiende eeuw was de verkoop van nieuwe en gebruikte rijwielen ongetwijfeld de kurk, waarop het bedrijf dreef. Met de succesvolle rijwielschool werd die verkoop behoorlijk aangemoedigd voor zowel mannen als vrouwen. Antoon verkocht kant-en-klare merkfietsen, maar stelde ook fietsen onder eigen naam samen.
Maar Antoon Smits zag zijn toekomst toch in de opkomende automobiel. Met zijn kennis opgedaan bij de ontmanteling van zijn Decauville, trok hij het jaar daarop - in 1898 dus - opnieuw naar Parijs. Hij wees daar de Decauville-fabriek op een aantal mogelijke verbeteringen in de voiturette, maar kocht uiteindelijk geen nieuwe Decauvilles, maar drie De Dion-Bouton driewielers, één voor hemzelf en twee voor de verkoop. De Decauville zou overigens nog zeker tot 1901 berijdbaar blijven. Deze motorvoertuigen arriveerden in 1899 in Rotterdam.
Gijs Jansen Automobielen: Specialist in Youngtimers
Als een duvel uit een doosje was daar ineens Gijs Jansen met zijn gelijknamige bedrijf in het Drentse De Groeve. De Groninger heeft zich gespecialiseerd in youngtimers, liefst de wat apartere met weinig kilometers, omdat hij die juist zo leuk vindt.
Youngtimer regeling
Hanzestrohm: Een Nieuwe Naam met een Rijke Geschiedenis
Op bedrijventerrein De Marslanden, Popovstraat 1, slaan drie generaties (Dhr. Begin juni 2020 is ons kantoor naar de Popovstraat 1 in Zwolle verhuisd. In het nieuwe kantoor hebben zich zowel de medewerkers van Hemmink als de groepsdirectie van Hanzestrohm, marketing en de medewerkers van het shared service center (inkoop, ICT, HR, F&A) gevestigd.
Een jaar na de lancering van de nieuwe groepsnaam viert Hanzestrohm al een jubileum: het bedrijf is nl. 70 jaar geleden opgericht. Matthijs Breel wordt voorzitter van de directie. Gijs Hemmink treedt toe als Directeur Duurzaamheid & Innovatie. Martin Hemmink verlaat de directie en blijft betrokken aandeelhouder.
In 2030 is Hanzestrohm ‘The Powerhouse of Smart Solutions’. De energietransitie brengt voor veel bedrijven uitdagingen met zich mee. Sinds de oprichting in 1951 zijn duurzaamheid en ontwikkeling voor ons vanzelfsprekend. Bij Hanzestrohm zijn we ervan overtuigd dat we continu in beweging moeten zijn. Niet alleen voor onszelf maar ook voor kwetsbare groepen in de samenleving. Samen stilstaan bij de grote waarde van vrijheid, democratie en mensenrechten.
Watch-E is een specialist in digitale oplossingen voor energieprestaties en monitoring van woningen. Het bedrijf werd opgericht in 2012 en ontwikkelt software waarmee woningcorporaties de Energieprestatievergoeding (EPV) kunnen managen.
Overzicht van Belangrijke Jaartallen
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1893 | Eerste driewielige voertuig met benzinemotor in Venlo |
| 1896 | Dolf Zimmermans importeert een Benz Victoria |
| 1897 | Oprichting Eerste Rotterdamsche Auto-Boxen-Garage |
| 1898 | Autorally Parijs-Amsterdam-Parijs |
| 1905 | Naamswijziging ANWB |
| 1951 | Oprichting G.J. Hemmink |