Lang geleden genoot Nederland faam als het gaat om autotechniek. De Spyker 60HP uit 1902 was de eerste auto met vierwielaandrijving, een 8-cilindermotor en remmen op alle vier de wielen, maar Nederland heeft nooit de traditie van Duitsland of Frankrijk gehad als het gaat om de auto-industrie. Maar toch zijn er momenteel wat baanbrekende ontwikkelingen gaande met een Nederlandse stempel, zoals vliegende auto’s en het baanbrekende Tesla.
De Spyker 60HP uit 1902, een baanbrekende Nederlandse auto.
Nederlandse Innovaties: Vliegende Auto's en Tesla
Vorig jaar lanceerde het Nederlandse PAL-V (Personal Air and Land Vehicle) op de “Salon international de l’auto et accessoires Genève” een vliegende auto. De PAL-V was al wat eerder gepresenteerd in Monaco, maar in Genève trok de vliegende auto, of rijdend vliegtuig, écht de aandacht als een concept. Welnu, het goede nieuws is dat pre-orders voor de futuristische PAL-V - die verandert in een gyrocopter - al beschikbaar zijn, ruim een jaar vroeger dan de geplande release van 2020.
Robert Dingemanse, CEO van PAL-V, verklaart het belang hiervan: “het productiemodel is het moment van de waarheid. Het moment waarop de muur tussen fictie en feiten wordt afgebroken... een productiemodel is de laatste fase in het R&D-proces voordat de volledige productie en levering beginnen.”
Wat kunnen we precies verwachten van de eerste vliegende auto? In het kort: de PAL-V is net zo groot als een auto en heeft twee afzonderlijke Rotax-benzinemotoren, één voor de vlucht (170 km/h) met een bereik van 500 km en één voor de weg (160 km/h) met een bereik van 1300 km. Overschakelen naar vluchtmodus duurt ongeveer 10 minuten, en het tuig is gecertificeerd volgens de voorschriften van het European Aviation Safety Agency- dus behalve je rijbewijs moet je ook een vliegbrevet hebben.
Lees ook: Innovatie en luxe bij Mercedes
Bij het overschakelen van 'helikoptermodus' naar 'rijmodus' worden het grote bovenste rotorblad en de achterste propeller omhoog geklapt en bevestigd aan het dak van de auto. Het is een gyrocopter en heeft dus wat ruimte nodig voor het opstijgen, zo’n 150 meter. Binnenin ziet het voertuig eruit als afkomstig uit een James Bond-film met een futuristisch bedieningspaneel. Voor de weg is de Liberty uitgerust met een automatische versnellingsbak met vijf versnellingen die op het stuur worden bediend. De auto heeft de capaciteit voor twee personen en weegt slechts 664 kilogram - de helft van het gewicht van een Volkswagen Golf.
De vliegende auto was een droom sinds de uitvinding van de auto en het vliegtuig, en PAL-V uit Raamsdonsveer heeft deze droom werkelijkheid gemaakt. Maar het gebruik lijkt niet zo evident voor Nederland, dat eigenlijk te klein is voor binnenlandse vluchten. Natuurlijk zullen er wat klanten zijn die zo eenvoudig van het golfterrein naar hun (land)huis kunnen vliegen, maar echte praktische toepassingen zien we in het buitenland, bijvoorbeeld bij grote boerderijen.
PAL-V zelf ziet toepassingen voor de spoeddiensten, maar daar zijn de huidige modellen te klein en te traag voor. De PAL-V Liberty Sport draagt een fors prijskaartje van €299.000, en de PAL-V Liberty Pioneer Edition kost €499.000. Het voertuig zal eerst beschikbaar zijn in Europa en Noord-Amerika, en de eerste oplage bestaat uit 90 -reeds verkochte- Pioneers.
Dé nieuwkomer in de auto-industrie is het Amerikaanse Tesla, en het hoofdkantoor en de eerste fabriek voor eindassemblage in Europa staan in Nederland. Nederland was al lang een belangrijke markt voor Tesla, en sinds vorig jaar is Nederland de #1 markt voor Tesla in Europa: op basis van registratiegegevens heeft Tesla in 2018 al meer dan 3000 voertuigen afgeleverd, vooral Model S, en in januari van dit jaar was Nederland ook marktleider voor de nieuwe Model 3.
En het is het Nederlandse RDW die de Model 3 heeft goedgekeurd voor gebruik op de Europese wegen, dus nu kan Tesla echt beginnen met het binnenhalen van de Europese automobilist. De Tesla Model 3 is met een fantastische acceleratie een blikvanger bij het stoplicht, zo bleek uit testen aan het begin van september, waarbij de elektrische sedan geklokt werd van 0 tot 100 in 3,5 seconden. Met een volle batterij die naar verluidt 640hp levert werd de Model 3 op slechts 3,18 seconden geklokt, veel sneller dan de officiële schattingen van Tesla.
Lees ook: Rijbewijs omwisselen in Duitsland
Deze immense acceleratie vereist gripvolle maar robuuste autobanden, en hiervoor is de Performance uitgerust met 20” velgen met 225/45 R17 90V All-season banden. Ook vereist is zelfbeheersing van de bestuurder, want de G-krachten zijn intenser voor de passagiers.
Het interieur is Spartaans: geen onnodige knoppen en wijzerplaten, maar eenvoudig en elegant en afgewerkt met speciaal veganistisch leer. Verwarmde stoelen, dak van veiligheidsglas, ruime kofferbak…er is niets dat je niet met deze auto kunt doen. Als je van plan bent een Audi A4, Mercedes C-Klasse of BMW 3-serie aan te schaffen is de Tesla Model 3 waarschijnlijk een betere auto voor je. Je kunt de auto thuis opladen, een volledige lading kost zo’n €20 en geeft een radius van 350 km, of je gebruikt een laadstation. Tesla is het snellaad-netwerk in Europa fors aan het uitbreiden, maar het verkoop- en servicenetwerk in de grotere Europese landen blijft wat achter.
Uiteraard zal Tesla een Amerikaanse bedrijf blijven, maar Nederland kan heel wat inbrengen op gerelateerde gebieden zoals Green en Smart Mobility en connected/shared cars.
Duitse Auto-industrie: Meer dan Alleen BMW
Om de Duitse auto-industrie beter te begrijpen, is het interessant om verder te kijken dan alleen de bekende merken. Een bezoek aan verschillende automusea in Duitsland biedt een fascinerend inzicht in de rijke historie en de maatschappelijke context waarin deze auto's werden gemaakt. Hieronder een overzicht van enkele interessante locaties:
- Automobile Welt Eisenach: Dit museum geeft een beeld van ruim honderd jaar autobouw in Eisenach. De geschiedenis begint al voor de twintigste eeuw, toen hier de eerste auto’s in serie werden gemaakt.
- August Horch Museum (Zwickau): Genoemd naar de grondlegger van Audi, is dit museum een eerbetoon aan de rijke autogeschiedenis van Zwickau.
- MuseumMobile (Ingolstadt): Hier wordt een prachtige collectie historische auto’s tentoongesteld.
- Mercedes-Benz Museum (Stuttgart): Dit baanbrekende museum is groots in vele betekenissen en zet een indrukwekkende collectie historische auto’s neer.
- Autostadt (Wolfsburg): In Wolfsburg is zelfs een heel themapark verrijzen, Autostadt.
Deze musea bieden een unieke kans om de evolutie van de auto-industrie in Duitsland te ervaren en de invloed ervan op de samenleving te begrijpen. De DDR-tijd, waarin auto's als de Trabant en Wartburg een belangrijke rol speelden, wordt hierbij niet vergeten. Deze auto's waren niet alleen vervoermiddelen, maar ook symbolen van een ideologie en een tijdperk.
Lees ook: Duitse roots of Franse touch? Het Opel verhaal
De Trabant 601, een iconische auto uit de DDR-tijd.
De val van de Muur in 1989 markeerde het einde van de DDR en daarmee ook het einde van de productie van de Wartburg. In 1990 verloren de fabrieken hun bestemming en wachtten ze op afbraak. Echter, niet alle gebouwen werden gesloopt. In gebouw O2 is nu de Automobile Welt Eisenach gevestigd.
De omstandigheden in de DDR waren niet altijd ideaal voor de ontwikkeling van de auto-industrie. Voortdurende vernieuwingen werden niet door de markt en de klanten afgedwongen, waardoor de modellen vaak jarenlang hetzelfde bleven. Toch wisten de ingenieurs en arbeiders in de DDR met beperkte middelen auto's te produceren die een belangrijke rol speelden in het dagelijks leven van de bevolking.
Nazimiljardairs: De Donkere Kant van de Duitse Industrie
De Nederlandse journalist David de Jong schreef het boek "Nazimiljardairs", waarin hij beschrijft hoe de grootste Duitse industriëlen zich in dienst stelden van het naziregime, en, vooral ook, hoe zij daarvan profiteerden. De Jong maakt daarbij gebruik van onderzoek dat de afgelopen jaren in Duitsland is gedaan. Zijn verdienste is dat hij die geschiedenis nu toegankelijk heeft gemaakt voor een breed, mondiaal publiek.
Een van de hoofdpersonen van het verhaal is Günther Quandt, een textielhandelaar die zich in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog weet op te werken tot volwaardig industrieel. Hij doet dat onder meer door de verwerving van accuproducent AFA en de Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken (DWM), producent van Mausergeweren en Lugerpistolen. Quandt is getrouwd met Magda Friedländer, de latere echtgenote van propagandaminister Joseph Goebbels. Samen hebben zij één zoon: Harald.
Collaboratie - produceren voor de nazi’s - is eigenlijk nog het minst erge wat ze doen. De oorlog biedt hen ook volop kansen om hun bedrijven uit te breiden door ondernemingen van Joodse eigenaren te ariseren. Zo koopt Friedrich Flick de staalfabriek Lübeck onder de marktwaarde van de Joodse eigenaren, die geld nodig hebben om te kunnen vluchten. Met hulp van Hermann Göring en zijn broer, ook een zakenman, neemt hij de bedrijven over van de gebroeders Petschek, Hongaarse Joden die verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de bruinkoolproductie in het Derde Rijk.
Maar het ergste moet dan nog komen. In hun zucht naar winstmaximalisatie maken Duitse industriëlen volop gebruik van dwangarbeid. Ze kunnen daarvoor een aanvraag indienen bij de autoriteiten, en als die wordt goedgekeurd dan verrijst er bij het betreffende bedrijf vaak een satellietkamp van een bestaand concentratiekamp. Zo gaat het bijvoorbeeld bij Hannover, waar Günther Quandt de grootste accufabriek ter wereld opent. De omstandigheden zijn dramatisch.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er in heel Duitsland minstens twaalf miljoen buitenlanders gedwongen tewerkgesteld, schrijft De Jong. Tweeënhalf miljoen mensen zijn daarbij gestorven. De meeste tycoons waren geen overtuigde nazi’s, ze wilden domweg economische macht.
De meesten konden na de oorlog al snel weer verder gaan met zaken doen. Hun erfgenamen behoren tot de rijkste families van Duitsland. Eén van de weinigen die werden aangeklaagd in Neurenberg was Friedrich Flick. Hem werd een celstraf van zeven jaar opgelegd, maar na vijf jaar kreeg hij al gratie. Günther Quandt werd in 1948 door een lokale rechter alleen veroordeeld tot het betalen van de proceskosten. Hij bracht vervolgens 29.500 D-mark in rekening bij zijn firma AFA en ging opnieuw aan de slag. Twee van zijn kleinkinderen zijn nu nog de belangrijkste aandeelhouders van BMW.
Een ander kleinkind, Colleen-Bettina Quandt, hoorde pas op haar zestiende dat haar grootmoeder Magda Goebbels was.
Deze geschiedenis laat zien dat de Duitse auto-industrie niet alleen een verhaal van innovatie en succes is, maar ook een verhaal van collaboratie en uitbuiting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het is belangrijk om deze donkere kant van de geschiedenis te kennen en te erkennen.
Magda Goebbels met haar kinderen.
De Duitse auto-industrie heeft een rijke en complexe geschiedenis, die zowel hoogtepunten van innovatie als dieptepunten van collaboratie kent. Het is een verhaal dat de moeite waard is om te vertellen en te onthouden.