Auto-immuunziekten vormen een complexe en diverse groep aandoeningen, waarbij het eigen afweersysteem van het lichaam zich tegen gezonde cellen keert. Internist-immunoloog Helen Leavis van het UMC Utrecht benadrukt dat er tientallen, mogelijk wel honderd verschillende auto-immuunziekten bestaan. Deze ziekten kunnen grofweg worden onderverdeeld in systemische auto-immuunziekten, die het hele lichaam aantasten, en orgaanspecifieke auto-immuunziekten, die zich beperken tot bijvoorbeeld de schildklier, lever of alvleesklier.
De meeste auto-immuunziekten zijn zeldzaam, maar ze hebben gemeen dat het afweersysteem te hard werkt tegen de eigen lichaamscellen. In een ideaal scenario komt het immuunsysteem in actie wanneer een indringer, zoals een virus, het lichaam binnendringt. Bij auto-immuunziekten schiet de afweer door en valt het niet alleen vreemde stoffen aan, maar ook het eigen lichaam. Dit is ook te zien bij het coronavirus, waarbij het lichaam de eigen longen aanvalt als gevolg van een overmatige afweerreactie.
Het Uitzonderlijke Geval van Lara van Ruijven
Het is uitzonderlijk dat een auto-immuunziekte zich op latere leeftijd plotseling openbaart en zo ernstig is als in het geval van shorttrackster Lara van Ruijven. Hoewel het mogelijk is dat een ziekte in één keer ontploft, is dit zeldzaam. Meestal is het een sluimerend proces waarbij het lang duurt voordat de diagnose wordt gesteld. Voor specialisten is het vaak makkelijker te herkennen, maar voor veel auto-immuunziekten zijn er geen laagdrempelige tests om iemand te screenen. De diagnose is dan afhankelijk van de ervaring van de arts en of hij of zij aan de ziekte denkt. De uiteenlopende symptomen, die vaak overeenkomen met die van andere ziekten, maken het ook lastig.
Opvallend is dat veel auto-immuunziekten aanzienlijk vaker voorkomen bij vrouwen dan bij mannen. De oorzaak hiervan is nog onduidelijk. Naast het feit dat testosteron bij mannen een beschermende factor kan zijn en vrouwelijke hormonen auto-immuunziekten kunnen verergeren, is een andere hypothese dat het te maken heeft met het feit dat vrouwen kinderen kunnen krijgen. Dit brengt vreemd materiaal in het lichaam, dat het afweersysteem, in tegenstelling tot zijn programmering, wel tolereert.
Wat is een auto-immuunziekte?
Behandeling en Leven met een Auto-immuunziekte
Gelukkig zijn de meeste auto-immuunziekten goed behandelbaar. Prednison is vaak de basis, maar er is een heel scala aan middelen beschikbaar waarmee de meeste auto-immuunziekten grotendeels onder controle kunnen worden gekregen. Dit betekent vaak wel jarenlang medicijnen slikken die bijwerkingen kunnen geven, maar waarmee patiënten een redelijk leven kunnen leiden. Wel blijven ze vaak last houden van vermoeidheid.
Lees ook: Steenmarter schade aan auto's
Ervaringen van Patiënten
Jane kreeg in 2006 de diagnose Crohn, toen ze studeerde. Na stressvolle periodes kreeg ze dagenlang enorme darmkrampen. Hoewel ze meer symptomen had die specifiek zijn voor Crohn, durfde ze nooit naar de dokter. Toen ze uiteindelijk op de eerste hulp terechtkwam en de diagnose werd gesteld, was ze opgelucht. Ze kreeg verschillende soorten pillen mee, maar een paar maanden later lag ze weer in het ziekenhuis omdat de medicatie niet aansloeg. Na verder onderzoek bleek ze allerlei abcessen in haar buik te hebben. Nadat ze met behulp van sondevoeding genoeg was aangekomen om een operatie aan te kunnen, is een deel van haar darmen verwijderd. Sinds de operatie gaat het een stuk beter met Jane, maar ze zal altijd medicatie moeten blijven slikken en chronisch moe blijven. Toch heeft ze haar ziekte niet willen missen, omdat het haar veel heeft gebracht en geleerd over zichzelf.
Sander Otter (53) heeft de auto-immuunziekten SLE (systemische lupus erythematodes) en APS (antifosfolipidensyndroom). Voordat hij in 2006 de diagnose APS kreeg, liep hij al tien jaar rond met serieuze klachten. De combinatie van APS met SLE lijkt op een heleboel andere aandoeningen en qua symptomen is er veel overlap tussen die twee, wat het lastig maakt te herkennen. De schade aan Sanders hersenen door de vele infarctjes die de APS veroorzaakte, is onomkeerbaar. Hij gebruikt 22 medicijnen per dag en moet nog steeds vaak naar het ziekenhuis voor controles en incidenten. Tegelijkertijd is hij een chronische optimist en vastberaden er iets van te maken.
Herdenken van Lara van Ruijven
Bij Yara van Kerkhof thuis staat al vijf jaar een foto van Lara van Ruijven met een kaarsje ernaast. Ze herdenkt haar sportvriendin ook in grotere kring, elk jaar opnieuw. Op Lara’s sterfdag komt Yara met vroegere ploeggenoten en stafleden bij elkaar om een drankje te drinken op haar. Ze halen herinneringen op, zoals de belevenissen rond de gouden souvenir van het WK in Sofia (2019), waar Lara wereldkampioene werd op de 500 meter. Carl Mureau, destijds perschef van het Nederlands team, herinnert zich de bizarre zondag van dat toernooi, waarop Lara eerst wereldkampioene werd en later een DNF (did not finish) noteerde in de superfinale. Ruim een jaar later moest Carl het persbericht opstellen over het overlijden van Lara, wat een vreselijke klap was voor iedereen.
Koen Hakkenberg, voormalig teammanager en assistent-coach, schaatste voordien met Lara in de gewestelijke jeugdploeg en zag haar uitgroeien tot een wereldtopper. Hij beschrijft haar als iemand die bijna te lief was voor topsport, maar wel een killer op het ijs was dankzij haar snelheid.
Het overlijden van Lara van Ruijven is voor de shorttrackploeg amper te bevatten. Matthijs Weststrate, verslaggever van NOS Sport, vertelt over een van de moeilijkste momenten uit zijn carrière: het interview met de shorttrackploeg na het overlijden van Lara van Ruijven. Hij beschrijft de ijzige stilte in het kamp en hoe de sprekers waardig, moedig en dapper hun verhaal deden.
Lees ook: Beste SUV opties
| Naam | Aandoening(en) | Symptomen | Behandeling |
|---|---|---|---|
| Jane | Ziekte van Crohn | Darmkrampen, chronische diarree, fistels | Medicatie, operatie (verwijdering deel darmen) |
| Sander Otter | SLE, APS | Hevige hoofdpijnaanvallen, klaplong, koorts, verminderde hersenfunctie, motoriekproblemen | 22 medicijnen per dag |
| Lara van Ruijven | Auto-immuunziekte (niet gespecificeerd) | Ernstige gezondheidsklachten | Medische zorg in ziekenhuis |
Lees ook: Vind de beste Volvo voor jou