Iedereen begrijpt dat een goed gezichtsvermogen belangrijk is als je deelneemt aan het verkeer. Zo moet je verkeersborden kunnen lezen en gevaar kunnen herkennen, om zo veilig mogelijk auto te kunnen rijden. In Nederland gelden strikte eisen voor het gezichtsvermogen van bestuurders, vooral bij oogaandoeningen. Dit artikel legt uit wat u kunt verwachten bij een oogmeting en wanneer aanvullend onderzoek door een oogarts nodig is.
Waarom is een Oogtest Voor het Rijbewijs Belangrijk?
Een goede visus en een breed gezichtsveld zijn cruciaal voor verkeersveiligheid.
De gezichtsscherpte geeft weer hoe goed je op afstand details kunt waarnemen. Dit is belangrijk om bijvoorbeeld verkeersborden goed en tijdig te kunnen lezen. Hoe beter de gezichtsscherpte, hoe eerder je een bord kunt lezen en hoe veiliger dit in het verkeer is.
Met het gezichtsveld zie je de dingen waar je je ogen niet specifiek op richt. Oftewel, het is alles wat je vanuit je ooghoeken kunt zien. In het verkeer is dit belangrijk, want achteropkomende of inhalende auto’s zie je het eerst in je ooghoeken. Met twee ogen heeft een normaal gezichtsveld een kijkhoek van ongeveer 180 graden.
Wanneer is een Oogtest Nodig?
Het CBR bepaalt jouw rijgeschiktheid voordat je rijbewijs afgegeven kan worden. Het CBR gebruikt hiervoor de Gezondheidsverklaring die je moet inleveren als je je rijbewijs aanvraagt. Voor het verlengen van het rijbewijs (rijbewijs 75+, om medische redenen of rijbewijs C/D) dient u een gezondheidsverklaring in te vullen.
Lees ook: Nieuw rijbewijs nodig? Lees dit!
Voordat je gaat afrijden, vraagt de examinator of je een kentekenplaat op 25 meter afstand kunt lezen. Lukt dit niet, dan mag je niet afrijden en vraagt het CBR om een rapport van de oogarts. Wanneer het CBR vraagt om een rapport van de oogarts, dan moet je oogarts een speciaal formulier invullen. Je mag zelf de oogarts kiezen en dat mag je eigen oogarts zijn. Sommige oogartsen willen dit liever niet doen voor eigen patiënten. Of misschien heb je geen vaste oogarts.
Als je last hebt van een progressieve oogaandoening, dan moet je voor de afgifte van het rijbewijs een rapport van een oogarts aan het CBR laten zien. De oogarts bepaalt dan ook globaal je gezichtsveld. Als de arts een afwijking vindt, dan vraagt het CBR om een aanvullend gezichtsveldonderzoek door een oogarts. In het geval van een progressieve oogaandoening verklaart het CBR je geschikt om te rijden voor een vaste periode.
Ook als het gaat om het testen van de ogen zijn de eisen voor een groot rijbewijs weer wat strenger. Voorafgaand aan de afgifte van een groot rijbewijs en trekkerrijbewijs moet een door het CBR aangewezen keuringsarts altijd de gezichtsscherpte opmeten, ook als je geen oogaandoening of verminderd gezichtsvermogen hebt. Als de gemeten gezichtsscherpte niet voldoet aan de minimumeisen van 0,8 en 0,1, dan wil het CBR een rapport van een oogarts zien. De oogarts bepaalt bij de oogtest rijbewijs naast de gezichtsscherpte ook in grote lijnen het gezichtsveld.
Formeel is het dus zo dat de keuringsarts van het CBR op basis van de Eigen verklaring beslist of een keuring door een specialist noodzakelijk is. Als je echter verwacht dat een oogartsrapport nodig is, accepteert het CBR ook dat je direct een oogartsrapport opvraagt en dit met je Eigen verklaring meestuurt.
Eisen aan Gezichtsscherpte en Gezichtsveld
Als je last hebt van een oogaandoening, lenzen hebt of een bril draagt, dan betekent dat gelukkig niet automatisch dat je niet mag autorijden. Het CBR hanteert enkele eisen voor de gezichtsscherpte en het gezichtsveld. Deze staan in de Regeling eisen geschiktheid 2000.
Lees ook: Alles over je rijbewijs
Voor het autorijbewijs, motorrijbewijs en trekkerrijbewijs moet de gezichtsscherpte met 1 of 2 ogen minstens 0,5 zijn. Je mag in dat geval lenzen of een bril dragen die je ogen corrigeren. Aan het gezichtsveld worden ook eisen gesteld. Dat moet horizontaal 120 graden en verticaal 40 graden zijn.
Voor een groot rijbewijs, bijvoorbeeld voor een vrachtwagen (rijbewijs C) of bus (rijbewijs D), zijn de eisen een stuk strenger. Zo moet je 2 voldoende functionerende ogen hebben. De gezichtsscherpte van het beste oog moet minstens 0,8 zijn en van het slechtste oog minstens 0,1. Je mag hierbij contactlenzen of een bril dragen. Een bril mag echter niet sterker zijn dan +8 of -8. Vanaf deze waarde zijn contactlenzen namelijk verplicht voor een groot rijbewijs. Heb je dus een gezichtsscherpte van -9, dan moet je lenzen dragen. Het gezichtsveld moet horizontaal 160 graden zijn en verticaal 60 graden.
Wanneer je met beide ogen kijkt, dan is een gezichtsscherpte van 0,5 vereist. Het gezichtsveld is horizontaal 120 graden en verticaal 40 graden. In het centrale deel van het gezichtsveld mogen geen defecten zijn. Het gezichtsveld wordt met twee ogen samen vastgesteld. Als je bijvoorbeeld met het ene oog een defect hebt in het gezichtsveld en op dezelfde plek in het andere oog niet, dan voldoe je toch aan de eisen.
Voldoe je nét niet aan de eisen van de visus of het gezichtsveld? Na een rijtest kan toch (gedeeltelijke) goedkeuring volgen. De visus mag hierbij niet lager zijn dan 0,4 (40%) en het resterende gezichtsveld moet minimaal 90 graden zijn. Bij een gedeeltelijke goedkeuring krijg je een rijbewijs met een restrictie. Hierbij kun je denken aan de voorwaarde dat je alleen rijdt in de omgeving van je woonplaats.
Is je visus minder dan 0,4 (40%), dan is het soms mogelijk om via Koninklijke Visio te leren autorijden met een bioptische telescoop.
Lees ook: Rijbewijs Verlengen Losser
Samenvatting van de eisen:
| Rijbewijs Type | Minimale gezichtsscherpte | Gezichtsveld (horizontaal) | Gezichtsveld (verticaal) |
|---|---|---|---|
| Auto, Motor, Trekker | 0,5 (met correctie) | 120 graden | 40 graden |
| Vrachtwagen, Bus | 0,8 (beste oog), 0,1 (slechtste oog) | 160 graden | 60 graden |
Rijtest
Kan het CBR mij vragen om een rijtest te doen?Als de oogarts aangeeft dat je gezichtsscherpte niet voldoet aan de eis van 0,5 maar nog wel 0,4 is, dan word je bij een auto-, motor- en T-rijbewijs opgeroepen voor een rijtest. Deze test is bedoeld om te beoordelen of je veilig en verantwoord aan het verkeer kunt deelnemen. Als de oogarts een defect in je gezichtsveld heeft gezien dat niet aan de normen voldoet, mag je meestal ook een rijtest doen.
Let op: Een rijtest is geen examen.
Autorijden met Visuele Beperking
Als je gezichtsscherpte minder dan 0,4 is, dan is het onder bepaalde voorwaarden mogelijk om via Koninklijke VISIO, het expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen, in een auto of trekker te leren rijden met een bioptische telescoopbril. Je krijgt dan van VISIO begeleiding tot aan de rijtest bij het CBR.
Voor het groot rijbewijs is het hebben van voldoende gezichtsscherpte in beide ogen verplicht. Als je maar één oog hebt, of met één oog minder gaat zien dan 0,1, gelden andere eisen. Je mag dan tot 3 maanden niet rijden. In die periode kun je het beste naar je oogarts gaan voor advies. Geven de oogarts en de werkgever beiden een positief advies, dan mag je na 3 maanden een rijtest in de bus of vrachtauto afleggen. Gaat dit goed, dan krijg je een Verklaring van geschiktheid voor vrachtauto of bus voor een beperkt geografisch gebied, bijvoorbeeld een bepaalde stad. Dat is een code 62.
Als de arts een defect in het gezichtsveld vaststelt bij de oogtest rijbewijs waardoor je niet aan de normen voldoet, dan is geen uitzondering mogelijk.
Autorijden met een bioptische telescoop vereist een geslaagde rijtest en voldoende training door het CBR erkend trainingscentrum voor autorijden (Visio, www.visio.org) met een bioptische telescoop. Na afronding van de training AutO-Mobiliteit bij Visio is een geselecteerde rijschool verantwoordelijk voor het aanleren van de rijvaardigheden.
Bioptische telescoopbril voor autorijden in Californië
De Rijbewijskeuring
Bij de rijbewijskeuring beoordeelt een keurend arts of uw zicht voldoende is om veilig aan het verkeer deel te nemen. De beslissing voor de rijgeschiktheid ligt bij het CBR.
Voor de rijbewijskeuring: heeft u op uw gezondheidsverklaring aangegeven problemen met uw gezichtsscherpte te hebben? Na de rijbewijskeuring: soms verwijst het CBR alsnog naar een oogarts voor extra onderzoek.
- Tijdens de rijbewijskeuring wordt uw gezichtsscherpte (visus) getest voor beide ogen afzonderlijk en samen. Draagt u een bril of contactlenzen? Neem een recente oogmeting (niet ouder dan 3 maanden) mee naar uw keuring. Die is uitgevoerd door een bevoegde opticien of optometrist.
- De keuringsarts gebruikt de Landolt C-test om uw visus te meten.
- Soms verwijst het CBR u door naar een oogarts, zelfs als u aan de eisen voldoet.
- Uw gezichtsveld wordt ook gecontroleerd (het gezichtsveld in het horizontale en verticale vlak). Wat is de oorzaak van de uitval (indien bekend)?
- Heeft u een (progressieve) oogaandoening, zoals staar, glaucoom of maculadegeneratie? Glaucoom: Tast het perifere zicht aan.
Zorg ervoor dat u altijd een recente oogmeting meeneemt naar uw rijbewijskeuring. Dit voorkomt vertraging en zorgt ervoor dat u aan de eisen voldoet.
Meldplicht bij het CBR en uw Verzekering
Ja, bij een oogaandoening moet u dit melden bij het CBR middels de gezondheidsverklaring en uw verzekering om problemen bij schadeclaims te voorkomen.
Oogheelkundig Onderzoek
De oogarts zal bij een rijbewijskeuring een uitgebreid oogheelkundig onderzoek verrichten.
Bioptische Telescoop
De bioptische telescoop is een kleine monoculaire telescoop die bovenin het rechter- of linker brillenglas geplaatst wordt. De telescoop is nuttig voor waarneming op afstand waarbij de vergroting 2 tot 4 keer is. De gebruiker kijkt het grootste deel van de tijd door de normale brillenglazen.
Tips en Advies
- Twijfel je aan je gezichtsvermogen?
- Het is verstandig om een verlenging van het rijbewijs vroegtijdig aan te kaarten bij je oogarts. Dan kunnen je situatie en de eventuele belemmeringen voor verlenging worden besproken.
- Heb je twijfels over de rijgeschiktheid van een familielid of een bekende? Dan is het verstandig eerst met deze persoon in gesprek te gaan. Soms helpt een gesprek samen met de huisarts om de betrokkene te bewegen zelf een Gezondheidsverklaring in te dienen bij het CBR. Het CBR kan dan beoordelen of hij of zij rijgeschikt is. Die beoordeling is niet vrijblijvend. Het besluit ‘niet rijgeschikt’ betekent dat iemand niet meer mag rijden.
Oogartsen in Nederland hebben het druk waardoor er soms lange wachttijden gelden voor het maken van een afspraak. Wij hebben een samenwerking met een netwerk van optometristen en oogartsen waardoor u tegenwoordig in heel Nederland bij de betere opticien snel terecht kunt. Uw ogen worden daar dan onderzocht door een optometrist waarna een oogarts op afstand alles beoordeelt en het rapport opstelt. Vindt u dit interessant?
Waarneming is belangrijk in het verkeer. Om de weg te vinden maar ook om gevaar aan te zien komen. De overheid heeft hier voor het rijbewijs eisen aan gesteld.
Vul ja in als u ook met uw bril of contactlenzen slecht ziet. Vul ja in als u wilt gaan rijden met een bioptische telescoop. Let op! Lees goed de vragen. Na het invullen van de gezondheidsverklaring stuurt u deze terug naar het CBR. Vervolgens ontvangt u een verwijsbrief naar een keuringsarts/bedrijfsarts voor een rijbewijskeuring.
Bent u er niet zeker van of u naar de specialist wordt verwezen? Dit geldt bijvoorbeeld voor personen met diabetes mellitus. Zij moeten periodiek bij een oogarts langs voor controle. Het kan ook voorkomen dat u nadat u bij de keuringsarts bent geweest een verwijzing van het CBR krijgt naar een oogarts. Dit is na beoordeling van het ingestuurde keuringsverslag.
Een rijbewijs is maximaal 10 jaar geldig. Vanaf je 70ste verjaardag is je rijbewijs nog maximaal vijf jaar geldig. Voor mensen die een bus of vrachtwagen willen besturen gelden andere, strengere criteria.