Van werknemers wordt steeds meer verwacht dat zij zich blijven ontwikkelen. Maar wat gebeurt er als een werkgever investeert in je opleiding en je besluit te vertrekken? In dit artikel bespreken we enkele belangrijke aspecten met betrekking tot opleidingskosten en terugbetalingen, specifiek gericht op de situatie waarin een werkgever de kosten van een rijbewijs betaalt.
Wanneer is een Werkgever Verplicht Opleidingskosten te Vergoeden?
Je werkgever moet er volgens de wet voor zorgen dat je de scholing kunt volgen die noodzakelijk is voor het uitvoeren van je functie. Het kan gaan om een door de wet of CAO verplichte opleiding, maar ook om een opleiding die de werkgever verplicht stelt. Bijvoorbeeld een (periodieke) bijscholingscursus, of een opleiding op het gebied van veiligheid.
Ook als je wordt herplaatst in een andere functie moet je werkgever je, in redelijkheid, in staat stellen de daarvoor benodigde scholing te volgen. Sinds 1 augustus 2022 geldt voor deze verplichte opleidingen dat je werkgever je in staat moet stellen om de opleiding tijdens werktijd te volgen en dat je werkgever de kosten van deze opleiding niet op jou mag verhalen.
Voor 1 augustus 2022 gemaakte afspraken over terugbetaling van kosten van dit soort verplichte opleidingen (vastgelegd in een studiekostenbeding of studiekostenovereenkomst) zijn niet langer geldig. Het moet dan dus wel gaan om de hiervoor omschreven bij wet of CAO verplichte opleidingen, of een door jou werkgever als verplicht gestelde opleiding.
Je werkgever is niet verplicht om de kosten te vergoeden van een opleiding die je afgerond moet hebben voordat je de functie kunt gaan uitvoeren. Bijvoorbeeld de onderwijsbevoegdheid of het vereiste rijbewijs voor de vrachtwagenchauffeur, tenzij in de wet of CAO is bepaald dat je werkgever die opleiding moet aanbieden.
Lees ook: Nieuw rijbewijs nodig? Lees dit!
Ook is je werkgever niet verplicht kosten te vergoeden van opleidingen die je tijdens de arbeidsovereenkomst wilt volgen om je te blijven ontwikkelen, als dat niet noodzakelijk is voor de uitvoering van je functie. Het kan zijn dat een werkgever dan toch bereid is de kosten te vergoeden.
KOSTEN SCHOLING laten terugbetalen met STUDIEKOSTENBEDING in ARBEIDSOVEREENKOMST Loubna Ben
Wat is een Studiekostenbeding?
Een studiekostenbeding of studiekostenovereenkomst is een afspraak tussen werkgever en werknemer dat de werkgever de kosten voor een door de werknemer te volgen opleiding vergoedt. Het studiekostenbeding is nog steeds toegestaan bij opleidingen waarvoor geen verplichting voor je werkgever geldt om die aan te bieden.
Vergoedt de werkgever in dat geval wel de kosten, dan wordt vaak ook afgesproken in welke gevallen de werknemer de vergoede kosten moet terugbetalen. In de regeling moet de tijd worden vastgesteld gedurende welke de werkgever geacht wordt baat te hebben bij de door de werknemer tijdens zijn studie opgedane kennis en vaardigheden. De gevolgen van de verplichting tot terugbetaling moeten voor de werknemer duidelijk zijn geweest.
Voorwaarden voor een Geldig Studiekostenbeding
Voor een studiekostenbeding gelden voorwaarden. Er moet in staan:
- dat u alleen studiekosten betaalt als u zelf ontslag neemt of als uw werkgever uw tijdelijke contract wil verlengen en u daar niet mee akkoord gaat.
- voor welke periode het studiekostenbeding geldt. Bijvoorbeeld dat u studiekosten terugbetaalt als u binnen 2 jaar na de opleiding weggaat bij uw werkgever.
- welk bedrag u moet betalen.
- dat hoe langer u blijft, hoe kleiner het bedrag wordt. Als u weggaat na 1 jaar, betaalt u bijvoorbeeld 75% van de studiekosten terug. Na 2 jaar nog maar 50%.
Staan deze afspraken niet allemaal in het studiebeding? Of heeft u het studiebeding niet ondertekend? Dan is het niet geldig. U hoeft geen studiekosten terug te betalen.
Lees ook: Alles over je rijbewijs
Rijbewijs B: Verplichte Opleiding of Niet?
De kantonrechter te Utrecht kreeg onlangs in kort geding de vraag voorgelegd of de kosten voor de rijbewijsopleiding B gezien moesten worden als een verplichte opleiding in de zin van artikel 7:611a BW. De werknemer trad in dienst als interieurhersteller. In de arbeidsovereenkomst was opgenomen dat de werknemer daarvoor een rijbewijs B nodig had om de klanten te bezoeken. De voorwaarde was wel dat de werknemer voor een periode van drie jaar na het behalen van zijn rijbewijs in volledige dienst zou blijven bij de werkgever. De werknemer heeft zijn rijbewijs B gehaald en de werkgever de kosten daarvoor betaald.
De kantonrechter heeft in deze kort geding-procedure geoordeeld dat de rijopleiding tot het behalen van rijbewijs B geen scholing is die volgens artikel 7:611a BW door de werkgever kosteloos aan de werknemer zou moeten worden aangeboden. Daarvan was volgens de kantonrechter in deze zaak geen sprake. De kantonrechter verwees ook nog naar de Beroepskwalificatierichtlijn (Richtlijn 2005/36/EG). Deze werknemer was niet alleen aangenomen als zelfstandig meubelhersteller, maar ook specifiek om op bezoek te gaan bij klanten.
Uit de wetsgeschiedenis volgt namelijk dat scholing die nodig is voor het verkrijgen van een certificaat of diploma waarover de werknemer bij de start van zijn werkzaamheden dient te beschikken in beginsel niet onder het artikel valt. Het stond partijen dan ook vrij af te spreken dat de werknemer de gehele kosten voor het behalen van het rijbewijs moet terugbetalen als hij binnen een termijn van drie jaar de arbeidsovereenkomst opzegt.
Recente Rechtspraak: TCVT-Certificaat en Code 95
Werkgevers mogen de opleidingskosten voor een TCVT-certificaat en nascholing code 95 niet verhalen op medewerkers die hun baan opzeggen. Althans, zo lijkt het naar aanleiding van een zaak die recent speelde bij de rechtbank Rotterdam. De kantonrechter bepaalde dat de kosten gezien moeten worden als een verplichte opleiding. Het is nog niet duidelijk of andere rechters deze lijn gaan volgen.
Op grond van de op 1 augustus 2022 ingevoerde Wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden moeten werkgevers verplichte scholing kosteloos aanbieden. Een studiekostenbeding in strijd met deze bepaling is nietig (7:611a BW). Sinds de invoering van deze wet krijgen de bedrijfsjuristen van evofenedex regelmatig de vraag of werkgevers nog een studiekostenbeding mogen overeenkomen voor het vergoeden van opleidingskosten voor bijvoorbeeld code 95 en een rijbewijs.
Lees ook: Rijbewijs Verlengen Losser
Casus Rechtbank Rotterdam
In een recente zaak voor de rechtbank Rotterdam stelde de werknemer dat het hier ging om noodzakelijke scholing voor het kunnen (blijven) uitvoeren van zijn werkzaamheden. Het TCVT-certificaat was volgens de werknemer wettelijk verplicht. De nascholing voor code 95 was volgens hem noodzakelijk om deze te behouden om een door de werkgever gekochte vrachtwagen met autolaadkraan te kunnen rijden. Het studiekostenbeding was nietig en de werkgever mocht de studiekosten daarom niet verrekenen op grond van het opleidingscontract, aldus de werknemer.
De kantonrechter stelde in deze procedure de werknemer in het gelijk en oordeelde dat de opleidingen noodzakelijk waren voor het uitvoeren van zijn werkzaamheden. Volgens de kantonrechter heeft de werkgever zijn standpunt dat het niet om een verplichte opleiding zou gaan onvoldoende onderbouwd. Dit leidde tot de beslissing dat het studiekostenbeding nietig was en dat de opleidingskosten onterecht met het loon, het vakantiegeld en de openstaande vakantie-uren waren verrekend. De werkgever moet dus de opleidingskosten terugbetalen. Plus de wettelijke rente, wettelijke verhoging, buitengerechtelijke kosten en de proceskosten.
Belangrijke Tips voor de Praktijk
Aangezien het hier nog om een uitspraak van een lagere rechter gaat en de werkgever zijn standpunt in deze procedure summier heeft onderbouwd, is het nog onzeker of ook (hogere) rechters dezelfde lijn zullen volgen. Het is wel belangrijk rekening te houden met de mogelijkheid dat een rechter deze lijn volgt. Bovendien kan een veroordeling leiden tot veroordeling van bij een procedure behorende kosten.
De bedrijfsjuristen van evofenedex adviseren goede afspraken te maken over de te volgen opleiding(en) en deze afspraken vast te leggen in een studieovereenkomst. Als het gaat om een opleiding die nodig is voor de start in een functie, dan raden wij aan dit expliciet op te nemen in de studieovereenkomst. Bijvoorbeeld dat het bij de rijbewijsopleiding gaat om een startkwalificatie voor de functie van chauffeur en dat partijen overeenstemming hebben dat het niet gaat om een opleiding die volgens de wet of cao verplicht is. En bij de opleiding Nascholing code 95 dat de chauffeur deze opleiding volgt op zijn/haar eigen verzoek.
Overzicht van de belangrijkste punten
| Aspect | Details |
|---|---|
| Verplichte Opleidingen | Werkgever moet kosten betalen en opleiding tijdens werktijd aanbieden (vanaf 1 augustus 2022) |
| Studiekostenbeding | Alleen geldig voor niet-verplichte opleidingen; terugbetaling afhankelijk van diensttijd |
| Rijbewijs B | Vaak gezien als startkwalificatie; terugbetaling kan worden overeengekomen |
| TCVT-Certificaat/Code 95 | Rechtbank Rotterdam: werkgever mag kosten niet verhalen bij ontslag |
Zicht houden op je opleidingskosten en terugbetalingen is een cruciaal aspect van je professionele ontwikkeling. Zorg dat je duidelijke overeenkomsten hebt met je werkgever, zodat je onaangename verrassingen kan voorkomen.