Autorijden is een populaire manier om je te verplaatsen in Nederland, maar het brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Een essentieel onderdeel van deze verantwoordelijkheid is het behalen van een rijbewijs. In Nederland is het verboden om een motorvoertuig te besturen zonder geldig rijbewijs. Dit staat beschreven in artikel 107 van de Wegenverkeerswet 1994. Toch zijn er mensen die ervoor kiezen om zonder rijbewijs achter het stuur te kruipen. Wat zijn de gevolgen hiervan? Hoeveel boete kun je verwachten?
Een rijbewijs is niet zomaar een document; het is een bewijs dat je beschikt over de kennis, vaardigheden en het inzicht om een voertuig veilig te besturen. Autorijden zonder rijbewijs brengt niet alleen jezelf in gevaar, maar ook andere weggebruikers.
Waarom is rijden zonder rijbewijs verboden?
Het besturen van een voertuig is vaak erg leuk om te doen, vooral als je dit voor de eerste keer doet. Vaak wordt er al geoefend met ouders of vrienden terwijl je zelf geen rijbewijs hebt. Rijden zonder rijbewijs is natuurlijk niet legaal op de openbare weg in Nederland. Iedereen die een motorvoertuig bestuurt moet in bezit zijn van een rijbewijs. Dit staat in de wegenverkeerswet artikel 107.
Niet voor niets moet u uren lessen en een pittig examen achter de rug hebben voordat u de trotse eigenaar bent van zo’n roze pasje. Heeft u die rijervaring niet, dan is de kans op een ongeluk veel groter.
Rijden zonder rijbewijs betekent dus in feite dat iemand zonder toestemming van bevoegde instanties een motorvoertuig bestuurt.
Lees ook: Lees onze uitleg over BMW Aandrijvingssystemen
Juridische gevolgen van rijden zonder rijbewijs
Autorijden zonder rijbewijs heeft ernstige juridische, financiële en zelfs persoonlijke consequenties.
De wetgever heeft het rijden zonder rijbewijs als onwenselijk gezien. Het rijden zonder rijbewijs is een strafbaar feit. De wetgever heeft dit als een overtreding aangemerkt. De maximale straf voor het zonder rijbewijs rijden is op grond van artikel 177 Wegenverkeerswet een hechtenis van zes maanden en een geldboete van de derde categorie.
Verschillende vormen van rijden zonder rijbewijs
De meest klassieke vorm van het zonder rijbewijs rijden, is wanneer iemand in het geheel niet in het bezit is van een rijbewijs. Dit kan zijn omdat iemand in het geheel niet aan rijlessen is begonnen of omdat iemand er niet in is geslaagd het rijexamen te halen.
Door de vele maatregelen die het CBR kan nemen, is dit een modernere vorm van het zonder rijbewijs rijden. In artikel 107 lid 2 Wegenverkeerswet is opgenomen dat een rijbewijs zijn geldigheid niet mag hebben verloren. In tegenstelling tot het zonder rijbewijs rijden is het rijden zonder geldig rijbewijs een misdrijf. De maximale straf voor dit feit is een gevangenisstraf van 12 maanden en een geldboete van € 21.750,- (2020).
Voorts kan men rijden zonder rijbewijs wanneer er sprake is van een tijdelijk rijverbod. Dit tijdelijke rijverbod kan zijn gebaseerd op de invordering van een rijbewijs door de politie, een inhouding door de officier van justitie en een ontzegging van de rijbevoegdheid door de rechter. Net als het rijden zonder geldig rijbewijs is dit een misdrijf. In de praktijk gaan rechters streng om met het rijden tijdens een tijdelijk rijverbod.
Lees ook: Verlopen rijbewijs: risico's
Rijden zonder Rijbewijs
Boetes en straffen
Als je gepakt wordt voor het rijden zonder rijbewijs, dat krijg je een proces-verbaal. Rij je zonder rijbewijs in een auto, dan bepaalt de officier van justitie wat je straf wordt en als je onder de 16 jaar bent, worden de boetes gehalveerd. De boete voor de eerste keer rijden zonder rijbewijs bedraagt €340,00. De tweede keer dat de politie je betrapt, is de boete €400,00 en krijg je een voorwaardelijke gevangenisstraf van 1 week.
Word je vaker dan twee keer betrapt met rijden zonder rijbewijs dan kan je een langere gevangenisstraf opgelegd krijgen. Hiernaast kan de politie ook besluiten je voertuig in beslag te nemen. De maximale straf voor dit strafbaar feit is zes maanden hechtenis en een boete van €8.700,00.
Om de gelijkheid in de berechting te bevorderen heeft het College van Procureurs-Generaal van het Openbaar Ministerie een richtlijn voor straffen opgesteld. Dit is de Richtlijn voor strafvordering feitgecodeerde misdrijven en overtredingen. Een eerste overtreding wordt met een geldboete afgedaan. Bij een tweede overtreding wordt de verdachte gedagvaard voor de Kantonrechter en wordt er een geldboete en 1 week hechtenis voorwaardelijk geëist.
Wanneer u wordt veroordeeld wegens rijden zonder een geldig rijbewijs kunt u dus in veel gevallen rekenen op een geldboete en/of (voorwaardelijke dan wel onvoorwaardelijke) hechtenis. Ook een taakstraf behoort tot de mogelijkheden.
Het is niet mogelijk dat u daarnaast ook nog een ontzegging van de rijbevoegdheid of rijontzegging (OBM) opgelegd krijgt.
Lees ook: Rijden op een brommer zonder geldig rijbewijs
In onderstaande tabel vindt u een overzicht van de mogelijke boetes die staan op het rijden zonder rijbewijs:
| Overtreding | Boete (indicatie) |
|---|---|
| Eerste keer rijden zonder rijbewijs | € 340,00 |
| Tweede keer rijden zonder rijbewijs | € 400,00 + voorwaardelijke gevangenisstraf van 1 week |
| Rijden zonder rijbewijs op een scooter | € 260,- |
Financiële gevolgen: geen verzekering
Als je zonder rijbewijs betrokken raakt bij een ongeval, ben je niet verzekerd. De verzekeringsmaatschappij zal de schade niet dekken, en jij draait op voor alle kosten - inclusief die van eventuele andere betrokkenen.
Als je besluit de weg op te gaan zonder rijbewijs dan ben je niet verzekerd als je betrokken raakt bij een ongeluk. Dit betekent dat je persoonlijk verantwoordelijk bent om de schade van de tegenpartij te vergoeden, dit gaat zowel om materiële schade als letselschade zoals bijvoorbeeld medische kosten, huishoudelijke hulp, reiskosten, smartengeld en misgelopen salaris. Deze kosten kunnen in enorm hoge bedragen resulteren.
Wanneer iemand niet in het bezit is van een (geldig) rijbewijs en een aanrijding veroorzaakt, kan men problemen met de verzekeringsmaatschappij krijgen. In de meeste verzekeringspolissen is namelijk opgenomen dat de verzekeraar de uitgekeerde schade op de verzekerde kan verhalen wanneer iemand ten tijde van het ongeval niet in het bezit was van een (geldig) rijbewijs.
Rijdt u zonder rijbewijs iemand aan die daardoor invalide en/of arbeidsongeschikt raakt? Dan kunnen de kosten oplopen tot honderdduizenden euro’s. Zo kan een impulsief ritje ervoor zorgen dat u zichzelf in de schulden moet steken en uw leven in 1 klap drastisch verandert. En als dat nog niet genoeg zorgen geeft, bent u bij de meeste verzekeraars na zo’n ongeluk niet meer welkom. Uw auto, scooter, huis of caravan verzekeren is dan bijna een missie onmogelijk.
Overige gevolgen
- Rijden zonder rijbewijs kan worden geregistreerd op je strafblad, vooral als het niet de eerste keer is of als er sprake is van herhaaldelijk gevaarlijk rijgedrag of rijden onder invloed.
- De politie heeft het recht om het voertuig waarmee je rijdt in beslag te nemen, vooral als je meerdere keren betrapt bent.
- In voorkomende gevallen kan de rechter een herhaaldelijk delict opleggen.
Jongeren en rijden zonder rijbewijs
Vooral jongeren rijden zonder rijbewijs Meer en meer jongeren tussen de 12 en 17 jaar vliegen op de bon voor rijden zonder rijbewijs. Zo blijkt uit cijfers van het Openbaar Ministerie (OM) dat vorig jaar ruim 5.000 jongeren daarvoor een boete kregen, dat is bijna 30% meer dan vorig jaar. Het gaat hierbij om het rijden op een scooter en het besturen van een auto zonder rijbewijs. Volgens Stichting Halt heeft dit roekeloze rijgedrag te maken met het coronavirus: jongeren vervelen zich meer en de wachttijden voor rijlessen en examens zijn nu veel langer. Rondknorren zonder rijbewijs is voor sommige jongeren dan wel heel verleidelijk.
Omdat er steeds meer jongeren zonder rijbewijs worden aangehouden, wordt er nu geëxperimenteerd met het opleggen van een Halt-interventie. Dit houdt in dat Halt in gesprek gaat met ouders, dat de daders leeropdrachten moeten maken, moeten reflecteren op hun gedrag en worden aangespoord om hun excuses aan te bieden. De resultaten hiervan zijn tot nu toe goed. Na een boete maakt 14% van de jongeren dezelfde misstap, na een Halt-interventie nog maar 6%.
Scooter rijden zonder rijbewijs
Om op een scooter te mogen rijden, heeft u een AM-rijbewijs nodig. U mag dus niet rijden op scooter zonder rijbewijs. Als de politie u aanhoudt, dan krijgt u een zonder rijbewijs rijden boete en mag u ook niet meer verder rijden. De categorie scooter is onder te verdelen in bromfiets en snorfiets. Het verschil tussen beide is dat een bromfiets een maximale snelheid van 45 km/u heeft, en een snorfiets 25 km/u.
U mag geen snorfiets rijden zonder rijbewijs. Om te mogen rijden op een scooter, moet u beschikken over een AM-rijbewijs. Heeft u dit niet en wordt u aangehouden, dan krijgt u een boete. De rijden zonder rijbewijs boete 2023 bedraagt €260,-. Het is ook mogelijk dat uw bromfiets in beslag wordt genomen. Dit is het geval als u voor de derde keer aangehouden wordt voor rijden zonder bromfietsrijbewijs.
U heeft geen rijbewijs nodig om te rijden op een scooter of bromfiets van maximaal 50cc en die maximaal 25 km/u gaat. Voorwaarde hiervoor wel is dat u ouder bent dan 16 jaar.
Wat te doen bij een aanklacht?
Het is dan ook belangrijk dat u bij een aanklacht als deze direct juridische hulp inroept van een gespecialiseerde advocaat. Wij koppelen u graag aan zo’n advocaat. Vul het contactformulier in en wij brengen u in contact met een ervaren advocaat bij u in de regio.
Ook bij de gang naar de kantonrechter is een goede advocaat goud waard. Wij brengen u in contact met ervaren advocaten die zijn aangesloten bij de Raad voor Rechtsbijstand. Hierdoor kunnen zij, wanneer u daarvoor in aanmerking komt, bijstaan op basis van toevoeging. Dit noemt men ook wel pro deo. Pro deo bijstand betekent dat u niet de volledige som aan advocatenkosten hoeft te betalen, maar slechts een deel daarvan. De overgrote meerderheid van de kosten komt voor rekening van de staat.
Hoe te voorkomen?
Hoewel het logisch lijkt om pas te gaan rijden nadat je een rijbewijs hebt behaald, zijn mensen die toch de regels overtreden. Het goede nieuws? Het is allemaal te vermijden door meerdere regels te volgen.
- Behaal je rijbewijs voordat je gaat rijden.
- Controleer de geldigheid van uw rijbewijs.
- Houd je aan de regels.
- Neem verantwoordelijkheid.
De boetes kunnen flink oplopen, en de gevolgen gaan verder dan alleen een financiële straf. Heb jij je rijbewijs nog niet behaald? Begin dan vandaag nog, en zorg ervoor dat je veilig en juridisch de weg op gaat.