In de context van de huidige geopolitieke spanningen, met name de oorlog in Oekraïne, is het van cruciaal belang om inzicht te hebben in de verschillende soorten militaire voertuigen die door het Russische leger worden ingezet. Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de belangrijkste types, hun kenmerken en hun rol in moderne oorlogsvoering.
Tanks: De Steunpilaar van de Grondtroepen
Een tank is een gepantserd gevechtsvoertuig dat bedoeld is als primair wapen in grondgevechten in de frontlinie, zowel offensief (in de aanval) als defensief (in de verdediging). De mobiele eigenschappen van een tank, waaronder de rupsbanden en een krachtige motor, staan garant voor een snelle en effectieve verplaatsing op het slagveld. Tanks zijn internationaal gezien nog steeds de steunpilaar van de moderne grondtroepen. Ze spelen een belangrijk rol in het het samengesteld optreden, het optreden van de verbonden wapens (combined arms combat). Met dat laatste probeert men verschillende wapens zo te laten samenwerken dat er een enorme slagkracht ontstaat.
Tanks werden (zeker in de periode voor de Koude Oorlog) ingedeeld naar gewichtsklasse. We kenden lichte tanks, middelzware tanks en zware tanks.
- Lichte tanks: Speciaal ontworpen voor snelle actie in gevechten en om zwaardere tanks te slim af te zijn. Deze tank compacter van formaat en beschikt hij over een dunner pantser en een minder krachtige hoofdbewapening.
- Middelzware tanks: Een tussenvorm tussen de op mobiliteit gerichte lichte tanks en de op pantser en bewapening gerichte zware tanks. De classificatie van dit type tank is minder gebaseerd op gewicht maar op het tactisch gebruik.
- Zware tanks: Tanks die meer gericht zijn op bepantsering en vuurkracht dan op mobiliteit en manoeuvreerbaarheid. Ze zagen vaak beperkte gevechten en werden in plaats daarvan mobiele bunkers of verdedigingsposities.
Met de verbetering van granaatontwerpen en vuurleidingssystemen tijdens de Koude Oorlog, kregen middelzware tanks dezelfde vuurkracht als hun zwaardere tegenhangers. De zwaarbewapende middelzware tanks werden bekend als main battle tank (MBT). Of gevechtstank in het Nederlands. De termen licht, middel en zwaar voor een tank werden naar de achtergrond gedrongen.
De term “gevechtstank” betekent een zelfrijdend gepantserd gevechtsvoertuig, in staat tot zware vuurkracht, voornamelijk met een direct vuur met hoge mondingssnelheid dat nodig is om gepantserde en andere doelen aan te vallen, met een hoge mobiliteit over het land, met een hoog niveau van zelfbescherming, en die niet in de eerste plaats is ontworpen en uitgerust om gevechtstroepen te vervoeren. Dergelijke gepantserde voertuigen dienen als het belangrijkste wapensysteem van grondgebonden tank- en andere gepantserde formaties.
Lees ook: LEGO Star Wars Ruimteschepen: Bekijk het Overzicht
Gevechtstanks zijn gepantserde gevechtsvoertuigen op rupsbanden met een leeggewicht van ten minste 16,5 ton en die zijn bewapend met een 360 graden draaiend kanon van ten minste 75 millimeter kaliber.
Recente Ontwikkelingen
Britse inlichtingendiensten melden dat Rusland vanwege een gebrek aan materieel tanks inzet die tientallen jaren oud zijn. Vernietigde gevechtstanks worden vervangen door oude T-62-modellen, en recentelijk zouden zelfs Sovjet BTR-50 modellen gebruikt zijn. Ook het Eerste Tankleger, een van de meest vooraanstaande eenheden van het Russische leger, heeft oude tanks ontvangen om hun voorraad mee aan te vullen.
Artillerie: Vuursteun voor de Troepen
Artillerie of geschut is de verzamelnaam voor de wapens die vuursteun geven aan de eigen troepen in de krijgsmacht. Het omvat verschillende soorten wapens, zoals krombaan- en steilbaangeschut (houwitsers en mortieren) en vlakbaangeschut (kanonnen). Ook raketten worden eronder verstaan. Moderne zelfrijdende artillerievoertuigen hebben vaak rupsbanden en een toren, en kunnen op het eerste gezicht op tanks lijken. Echter, ze zijn over het algemeen slechts licht gepantserd. De bepantsering is niet bedoeld voor directe gevechten.
Gemechaniseerde artillerie is sneller inzetbaar dan getrokken artillerie. Voordat laatstgenoemde kan vuren, moet het worden afgekoppeld en opgesteld. Dit is tijdrovend en intensief. Zelfrijdende artillerie, daarentegen, kan snel stoppen op een gewenste locatie en bijna onmiddellijk beginnen met vuren. Getrokken artillerie blijft een belangrijk onderdeel van de krijgsmacht dankzij de lage bouw- en onderhoudskosten. Het is ook lichter en kan worden meegenomen naar plaatsen waar gemechaniseerd geschut niet kan komen. Dus ondanks de voordelen van rijdende artillerie blijft getrokken geschut veel gebruikt.
De term “artillerie” betekent systemen van groot kaliber die in staat zijn gronddoelen aan te vallen door voornamelijk indirect vuur af te geven. Dergelijke artilleriesystemen bieden de essentiële indirecte vuursteun aan gecombineerde wapenformaties.
Lees ook: Hoe elektrische auto's opladen?
Artilleriesystemen van groot kaliber zijn kanonnen, houwitsers, artilleriestukken die de kenmerken van kanonnen en houwitsers combineren, mortieren en meervoudige raketsystemen met een kaliber van 100 millimeter en meer.
De meest eenvoudige gemechaniseerde artillerie is die waarbij het geschut op een rupsonderstel staat. De pantserhouwitser is een andere groep binnen de gemechaniseerde artillerie. Het complete geschut is voorzien van bepantsering en ook de bemanning is beschermt. Een pantserhouwitser opereert voornamelijk van achter de linies en vuurt op doelen op grotere afstand.
Aanvalskanonnen
Het Nederlandse woord is misschien aanvalskanon. In het Engels is het ‘Assault Gun’, in het Duits ‘Sturmgeschütz’. Aanvalskanonnen waren ontworpen om directe infanterieondersteuning te bieden. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog beschikte alleen de Duitse Wehrmacht over dergelijke voertuigen, die in de loop van de oorlog ook hun waarde bewezen in de strijd. Andere landen namen daarna het concept over. De Assault Gun trekt op met de infanterie en voert frontaal de aanval uit op de vijand.
Tegenwoordig is er minder (geen?) sprake meer van dit type geschut. In de aanval is de taak meer verplaatst naar de MBT of de infanteriegevechtvoertuigen.
De M992 Field Artillery Ammunition Support Vehicle (FAASV) is het bevoorradingsvoertuig voor de artillerie bij het Amerikaanse leger. Het is een pantservoertuig en het lijkt op een personeelsvoertuig of infanteriegevechtsvoertuig. Het is het niet!
Lees ook: Mogelijkheden Rijbewijsvrije Voertuigen
De termen “gepantserde personeelsvoertuig-look-alike” en “gepantserde infanteriegevechtsvoertuig-look-alike” betekenen een gepantserd voertuig gebaseerd op hetzelfde chassis als, en uiterlijk vergelijkbaar met, respectievelijk een gepantserde personeelsvoertuig of gepantserd infanterie-gevechtsvoertuig, dat niet geen kanon of kanon hebben met een kaliber van 20 millimeter of groter en dat zodanig is gebouwd of aangepast dat het transport van een gevechtsinfanterie-eenheid niet mogelijk is.
Raketsystemen
Voor het afvuren van raketten zijn verschillende types rupsvoertuigen ontwikkeld. Deze voertuigen kunnen zowel bestuurde (geleide) raketten of ongestuurde raketten afvuren. Wanneer een voertuig meerdere raketten vervoert, wordt dit aangeduid als multiple launch rocket system (MLRS).
Op een rupsonderstel kunnen ook specifieke wapens voor verdediging tegen luchtdoelen worden geïnstalleerd, zoals grond-lucht-raketten of kanonnen.
Artillerietrekkers
Een artillerietrekker, ook wel een kanontrekker genoemd, is een gespecialiseerde zware vorm van een trekker die wordt gebruikt om artilleriestukken van verschillende gewichten en kalibers te slepen. Het kan op wielen, rupsbanden of halfrupsbanden (half tracks) zijn.
Sommige artillerietrekkers zijn gebouwd op een aangepast tankonderstel, waarbij de bovenbouw is vervangen door compartimenten voor de stukbemanning en munitie.
Tankjagers en Rakettanks
Een tankjager is een pantservoertuig dat is ontworpen om andere tanks uit te schakelen. Een aparte categorie is de ‘missile tank’. Rakettank in het Nederlands maar dat woord is niet gangbaar. We hebben het dan over een tank waarbij de hoofdbewapening bestaat uit raketten. Deze tank heeft geen kanon.
Verkenningsvoertuigen
Voor de verkenningen kennen we twee categorieën. In het Nederlands kennen we dit onderscheid in een beperkte mate als lichte en zware verkenningsvoertuigen.
- Lichte verkenningsvoertuigen: Vaak kleinere gepantserde wielvoertuigen. Ze zijn terreinwaardig, kunnen snel verplaatsen en hebben een kleine bemanning. In het voertuig is geen ruimte voor extra troepen. Vaak zijn deze voertuigen licht gepantserd en beschermd het pantser alleen tegen handvuurwapens en granaatscherven.
- Zware verkenningsvoertuigen: Nog steeds zeer mobiel, maar de bepantsering is veel dikker en zwaarder. De hoofdbewapening is meestal een kanon.
De Rol van de Russische Marine in de Oorlog in Oekraïne
Oorlog tussen Rusland en Oekraïne: Russische zee-drone brengt grootste Oekraïense oorlogsschip tot zinken | GRAVITAS
De Russische marine heeft een significante rol gespeeld in de oorlog in Oekraïne, met een hoge operationele inzetbaarheid en professioneel karakter. Binnen drie dagen na de invasie behaalde de marine haar vooropgestelde doelen om controle over de Zwarte Zee te verkrijgen. Deze doelen omvatten het uitschakelen van de Oekraïense marine, het opzetten van een maritieme blokkade en het steunen van de grondinvasie.
De marine heeft volop de grondinvasie ondersteund, zowel actief als passief. De actieve ondersteuning omvat het afvuren van kruisvluchtwapens op strategische doelen in Oekraïne, voornamelijk tegen vliegvelden waarvan de Russen vermoeden dat deze door de Oekraïense luchtmacht worden gebruikt. De dreiging van een amfibische landing dwingt Oekraïne om legereenheden aan de kust te ontplooien om de invasiestranden te bewaken. Deze troepen zijn bijgevolg niet beschikbaar om aan het front de Russische grondtroepen te confronteren.
Ondanks de successen heeft de Russische marine beperkingen. Het lanceren van kruisraketten tegen strategische doelen had een beperkte mate omdat de Russische marine niet over genoeg lanceercellen beschikte. Het aantal inzetbare kruisraketten dat de marine had was bijgevolg ontoereikend voor wat nodig was in de openingsfase van de invasie.
Toekomstige Uitdagingen en Hervormingen
Ongeacht de uitkomst van de oorlog in Oekraïne zal de Russische marine in de toekomst moeten strijden voor financiële middelen om haar bestaan en modernisatie te ondersteunen. Deze strijd voor geld zal nog moeilijker zijn dan wat het geval was in de afgelopen decennia. De marine kan, dankzij haar operationele inzetbaarheid en haar professioneel karakter tijdens de oorlog, in de toekomst terug vallen op een toegenomen prestige.
Gezien de kleine Russische economie zal er zware competitie ontstaan binnen de Russische krijgsmacht. De noden voor de land- en luchtmacht zullen vele malen groter zijn dan die van de marine. De marine zal met andere woorden moeten zien dat het haar budget kan behouden en verminderen ten voordelen voor de landmacht proberen te vermijden of zoveel mogelijk beperken.
Het lijkt, zelfs met het uitspelen van een toegenomen prestige, redelijk zeker dat de marine in de nabije toekomst haar budget zal zien krimpen. Met minder defensiebudget beschikbaar zal de marine moeten nadenken over welke rol het nog kan en wil spelen. De kans is echter groot dat deze rol in hervormingen van bovenaf opgelegd zal worden na een kritische evaluatie.
Conclusie
De diversiteit aan Russische militaire voertuigen, van tanks en artillerie tot verkenningsvoertuigen en raketsystemen, weerspiegelt de complexiteit van moderne oorlogsvoering. De oorlog in Oekraïne heeft de sterke en zwakke punten van het Russische leger blootgelegd, en de toekomstige ontwikkelingen zullen afhangen van de economische en politieke realiteiten waarmee Rusland te maken heeft.