Het opladen van elektrische voertuigen (EV's) is een essentieel onderdeel van het bezitten en gebruiken van een elektrische auto. Met de groeiende populariteit van EV's is het belangrijk om te begrijpen hoe het laden werkt, welke opties er zijn en wat de kosten zijn. In dit artikel bespreken we de verschillende aspecten van het laden van elektrische voertuigen in Nederland.
Verschillende Laadmethoden
Er zijn verschillende manieren om een elektrische auto op te laden:
- Thuis laden: Dit is vaak de goedkoopste en handigste optie.
- Publiek laden: Openbare laadpalen zijn te vinden op straat, in parkeergarages en bij winkelcentra.
- Snelladen: Snelladers bevinden zich voornamelijk bij tankstations langs de snelweg en laden de auto snel op.
Thuis Laden
Thuis opladen is het goedkoopst. Je betaalt de stroomprijs van je energiecontract, zo’n 25 cent per kilowattuur. Wel moet je eerst een laadstation kopen voor thuis. Je bent zo’n € 1.200 tot 3.000 kwijt om thuis een laadpaal of te laten plaatsen. Dat zijn de kosten van de laadpaal of wandlader, inclusief installatie en het aanpassen van de meterkast. De kosten vallen vaak lager uit, als de laadpaal dichtbij de zekeringskast komt te staan. De laadpaal krijgt een aparte groep met eigen zekering.
Een elektrische auto thuis opladen heeft veel voordelen: je kunt laden wanneer het jou uitkomt én het is vaak goedkoper dan opladen aan een publieke laadpaal. Welk laadpunt bij jou past, hangt af van jouw elektrische auto, stroomaansluiting en gebruik. Met het oog op veiligheid moeten de laadpaal en laadbox aan strenge eisen voldoen. Laat het laadpunt installeren door een goedgekeurde installateur. Zo weet je zeker dat deze veilig is geïnstalleerd. Een laadstation wordt aangesloten op een aparte groep in de meterkast. Deze heeft ook een eigen zekering.
Als je een garage of oprit bij je huis hebt, kun je een eigen laadpaal laten plaatsen. Dit kan een laadpaal zijn of een kastje aan de muur, dat heet een wandlader. Laden wanneer het jou uitkomt? Een slimme laadopstelling thuis kan het laadgedrag van de auto sturen.
Lees ook: Toekomst elektrisch rijden
Opladen via het stopcontact kan, maar heeft nadelen. Het kan alleen als bepaalde regels worden nageleefd. Doe je dit niet, dan is opladen via het stopcontact (brand)gevaarlijk. Wil je je auto via het stopcontact opladen?
In de praktijk komt een uur thuisladen met een laadpaal met een vermogen tussen de 3.7 en 11 kW neer op 20 tot 60 kilometer bereik.
Aansluiting en Vermogen
Sommige oudere huizen hebben een 1-fase-aansluiting op het elektriciteitsnet (meestal 1x25A). Daarop kun je maximaal een 3,7 kW laadpaal installeren. Veel nieuwbouwhuizen hebben een 3-fasen-aansluiting (3x25A). Dan kun je een laadpaal met meer vermogen (7,4 kW of 11 kW) plaatsen. Als je géén 3-fasen-aansluiting hebt, kun je de netbeheerder vragen om je aansluiting te verzwaren. De kosten daarvoor hangen af van de kabels die nodig zijn. Als die al tot in je huis liggen, zijn de kosten lager.
De prijs van de laadpaal hangt af van het vermogen. Laadpalen met een hoog vermogen (meer dan 11 kW) laden sneller, maar zijn ook duurder. Controleer ook goed welk vermogen de boordlader in je auto aankan. Een voorbeeld: stel de boordlader van je auto heeft een vermogen van 11 kW. En je hebt thuis een laadpaal met 22 kW vermogen geïnstalleerd.
Load Balancing
Load balancing is een techniek waarbij het thuislaadpunt zich aanpast naar het stroomverbruik in je huis. Dat is handig als je veel zware elektrische apparaten hebt naast je elektrische auto, zoals een inductie kookplaat. Dreigt je meterkast overbelast te raken op een moment dat er veel stroom tegelijk wordt gevraagd in huis? Dan grijpt het laadpunt automatisch in. Er gaat dan minder stroom naar het laadpunt. Je auto laadt dan langzamer op. Deze techniek is niet verplicht, maar wel aan te raden. Het kan zijn dat er kleine aanpassingen in de meterkast of aan je (slimme) meter nodig zijn. Informeer hier goed naar bij installateurs.
Lees ook: Kia e-Niro: Een complete gids voor het opladen
Kies je voor een 3x25A-aansluiting, dan kost het eenmalig ongeveer € 400. Kies je voor een nog zwaardere 3x35A-aansluiting, dan betaal je daar bovenop nog eens € 300.
Zonnepanelen
Een elektrische auto kun je overdag opladen met stroom uit je eigen zonnepanelen. Dat scheelt flink in de kosten van laden. In de toekomst heeft het nog meer voordeel om de stroom van je eigen zonnepanelen te gebruiken voor je elektrische auto. Vanaf 2027 stopt de salderingsregeling. Daardoor wordt het steeds gunstiger om je eigen zonnestroom zoveel mogelijk zelf te gebruiken. Overdag je elektrische auto opladen, wanneer de zonnepanelen stroom opwekken, is dan een slimme zet.
In de toekomst zouden elektrische auto’s mogelijk ook ingezet kunnen worden als thuisbatterij. Zo moet het mogelijk worden om overdag zonnestroom op te slaan in de batterij van je auto en te gebruiken op het moment dat je zonnepanelen geen stroom leveren.
Appartementencomplexen
Woon je in een appartement en heb je een eigen parkeerplaats? Dan moet je het plaatsen van een oplaadpunt regelen via de Vereniging van Eigenaren (VvE). Daar komt het nodige bij kijken: hoe verdeel je bijvoorbeeld de kosten en wie is eigenaar van de laadpaal? De brochure ‘Laadoplossingen voor elektrische auto’s binnen de VvE’ helpt je op weg.
Publiek Laden
Er zijn ongeveer 180.000 openbare laadpalen op straat en in parkeergarages, verspreid over heel Nederland. Via oplaadpalen.nl vind je alle oplaadpunten in de buurt of op jouw bestemming. Je ziet meteen of ze vrij zijn. Het is niet verplicht om je auto te verplaatsen als hij volgeladen is, maar het is natuurlijk wel aardig: de laadpaal komt dan vrij voor iemand anders. Bij publieke laadpalen betaal je gemiddeld 48 cent per kWh.
Lees ook: Elektrisch rijden en bidirectioneel laden
Om op te laden bij een openbare laadpaal heb je een laadpas nodig. Met deze pas meldt je je aan en af bij de laadpaal. Er zijn veel verschillende aanbieders van laadpassen. Sommige aanbieders bieden naast de pas een app of sleutelhanger aan. Daarmee kun je je ook aanmelden bij de laadpaal. Laadpleinen worden beheerd door gemeentes. Ze zijn voor elke gebruiker van een elektrische auto te gebruiken. Vaak is de laadpas gekoppeld aan je bankrekening of creditcard. Sommige aanbieders hebben pre-paid passen. Daar kun je van te voren tegoed op zetten, waarmee je de kosten voor het laden betaalt. Dit is vergelijkbaar met beltegoed voor een mobiele telefoon.
Bij publieke laadpalen kan de prijs erg verschillen. Gemiddeld betaal je 60 cent per kWh bij een publieke laadpaal. De prijs wordt bepaald door verschillende partijen en zaken. Daardoor weet je vooraf vaak niet hoeveel opladen gaat kosten.
Bij publiek laden kunnen nog extra kosten komen: parkeerkosten en start- en uurtarief. Dit verschilt per wijk of straat. Controleer goed wat de parkeerregels zijn.
Zijn er bij jou in de buurt geen of weinig oplaadpunten of kun je geen thuislaadpunt plaatsen? Dan kun je bij de meeste gemeenten vragen of ze een laadpaal wil plaatsen. De voorwaarden om een openbare laadpaal aan te vragen, verschillen per gemeente. Omdat het een openbare laadpaal is, is plaatsing gratis.
Kosten bij Publiek Laden
De kosten voor publiek laden zijn afhankelijk van verschillende factoren:
- Prijs per kilowattuur: Het laadpaalbedrijf bepaalt wat je voor een kWh betaalt. Meestal kun je de prijs vinden op de laadpaal, bijvoorbeeld via een QR-code.
- Prijs van de laadpas: Om publiek te laden heb je een pasje of app nodig. Daarmee kun je de laadpaal activeren en betalen. De aanbieder van zo’n laadpas kan kosten berekenen die bovenop de laadkosten komen. Meestal betaal je een bedrag per kWh of een vast bedrag per maand. Je kunt zelf kiezen bij welke aanbieder je een laadpas neemt.
Snelladen
In Nederland zijn ongeveer 6.000 snellaadpunten (cijfers december vooral bij tankstations langs de snelweg. Je vindt ze via Oplaadpalen.nl, kies linksboven in het menu voor ‘Snel’. Met een snellader kun je de accu in zo’n 30 minuten opladen tot 80% vol. Snelladen gaat echt snel tot de accu voor 80% vol is, daarna gaat het minder snel. Snelladen is duurder dan ‘gewoon’ publiek laden.
Bij een snellader is dat gemiddeld 69 cent per kWh. Met een snellader kun je een elektrische auto sneller opladen. Bij een snellader wordt de batterij meestal binnen 30 minuten tot 80% opgeladen. Het opladen bij een snellaadpunt gaat tot 80% echt snel. Boven de 80% gaat snelladen een stuk langzamer.
Vrijwel alle elektrische auto’s kunnen snelladen, een paar modellen kunnen dat niet. Dat de auto sneller laadt, komt doordat er met een hoog vermogen en gelijkstroom wordt geladen. De boordlader wordt zo niet gebruikt. Die zet normaal de wisselstroom van het elektriciteitsnet om in gelijkstroom, wat de auto gebruikt.
Hoe werkt het opladen van een elektrische auto?
Omdat snelladen met een hoger vermogen gebeurt, wordt de batterij zwaarder belast. Alle snellaadstations hebben laadkabels met de juiste stekkers. Een uitzondering hierop is wanneer een Type 2 (mennekes) stekker wordt gebruikt om te snelladen. In dat geval wordt er wel wisselstroom gebruikt en moet de boordlader de stroom omzetten naar gelijkstroom.
Laadkabels en Stekkers
In Nederland wordt voor elektrische auto’s een type-2 stekker gebruikt. Een oplaadkabel. In Europa zijn ongeveer 830.000 oplaadpunten. Bij 130.000 van deze punten is snelladen mogelijk (cijfers eind 2024). In de Europese Unie kun je eigenlijk altijd laden met de type 2-stekker, ook wel bekend als de Mennekes-stekker. Dit is de Europese standaard, maar er zijn uitzonderingen waar deze standaard nog niet is doorgevoerd. Je kunt ook niet met elke laadpas in elk land opladen. Zoek dit vooraf goed uit.
Slim Laden
Elektrische auto’s kunnen bij het laden in korte tijd veel stroom vragen in vergelijking met andere apparaten. Daardoor bestaat bij sommige mensen het gevoel dat elektrische auto’s zullen zorgen voor overbelasting van het stroomnet. Maar met een elektrische auto kun je juist heel gemakkelijk het stroomnet ontzien door op slimme momenten de auto op te laden. Laad je auto op tussen 21 uur 's avonds en 7 uur ‘s ochtends. Of tussen 10 uur en 16 uur. Het is belangrijk dat elektrische auto’s niet massaal op hetzelfde moment worden opgeladen. Slim opladen helpt hierbij.
Een slimme laadopstelling stuurt het vermogen waarmee de auto wordt opgeladen. Zo kan worden ingespeeld op bijvoorbeeld de totale stroomvraag - in huis of op het net -, het aanbod van groene stroom of de hoogte van de elektriciteitsprijs.
Smart charging betekent letterlijk: slim opladen. Het is een breed begrip waarbij het laadproces via slimme technieken vanop afstand wordt aangestuurd.
Load balancing is een specifieke vorm van smart charging. Het is een slimme techniek die de laadsnelheid aanpast op het energieverbruik van andere ladende voertuigen en/of van je bedrijfspand of woning.
Local load balancing: hier wordt door de laadpaal de beschikbare capaciteit (bijvoorbeeld 22 kW) verdeeld over twee ladende elektrische voertuigen.
Dynamic load balancing: hier wordt het laadvermogen van één of meerdere laadpunten afgestemd op de beschikbare capaciteit op de aansluiting. Dit betekent dat er rekening wordt gehouden met de actuele elektriciteitsvraag van andere energieverbruikers binnen de aansluiting, zoals een bedrijfspand, woning, terreinverlichting, enz.
Kosten van Elektrisch Rijden
De kosten voor een jaar elektrisch rijden zijn lager dan voor een brandstofauto. Zelfs als je alleen op straat zou opladen, bespaar je. Om de kosten van autorijden te bepalen, maakt Milieu Centraal gebruik van de zogenaamde Total Cost of Ownership (TCO) methode. Dit kost 1 jaar autorijden met elektriciteit, diesel en benzine.
Er zijn geen duidelijke voorspellingen voor de ontwikkeling van de stroomkosten voor het opladen bij openbare laadpunten, snellaadpunten en laadpunten op het werk voor de komende jaren. De kosten hiervan zijn gebaseerd op een actuele gemiddelde prijzen en worden constant gehouden in berekeningen.
Belangrijke Termen
Het opladen van elektrische voertuigen is nog betrekkelijk nieuw en de technologie rondom elektrisch vervoer is volop in ontwikkeling. Daarmee zijn er allerlei nieuwe termen ontstaan. Termen waarmee nog lang niet iedereen vertrouwd is. Want wat is nou precies het verschil tussen regulier laden en snelladen? Waar staan afkortingen zoals AC en DC voor? En wanneer spreek je van slim laden?
Een elektrische auto laden houdt in feite in dat de lithium-ion accu wordt voorzien van stroom, afkomstig uit een laadpunt. Voor het overbrengen van deze energie gebeurt via een laadpaal, wandlader of andersoortige laadbox, in combinatie met een laadkabel, die er in diverse soorten en capaciteiten zijn. Het laden kan ook gebeuren via het gewone Schuko 220-230 volts stopcontact. In beide gevallen speelt ook de laadapparatuur in de auto natuurlijk een onmisbare rol.
Het laadstation heeft een vaste laadkabel of een uitgang voor het plaatsen van een losse laadkabel. Andere termen voor een laadstation zijn laadbox of laadpaal. Ook met een wandlader of EV Box wordt normaliter hetzelfde bedoeld. De functie van de bijbehorende elektronicaHet laadstation - of bij een mobiele lader de laadkabel met elektronische functies - zorgt voor de communicatie tussen het stroomnet en de lader in de auto. Vaste of losse kabelDaarnaast is er de genoemde laadkabel, die vast kan zitten aan het laadstation, maar bij publieke laadpunten uit de eigen auto gehaald moet worden.
Zo'n kabel bestaat uit meerdere aders. Behalve een ader/geleider voor de aarding tussen auto en laadpunt (Protective Earth, PE) heeft een EV laadkabel nog meer geleiders. Een Type 1 kabel heeft twee van deze aders: de Neutraal (N) en die voor een fase (L1). Een Type 2 kabel heeft behalve de Neutraal nog maximaal drie aders voor evenzoveel fasen: L1, L2 en L3.
AC (Wisselstroom): Het elektriciteitsnet levert wisselstroom (vaak aangeduid als ‘AC’) terwijl de accu van jouw elektrisch voertuig gelijkstroom (afgekort ‘DC’) nodig heeft. Daarom moet de stroom met een omvormer worden omgezet van AC naar DC. Opladen met wisselstroom (AC) is de meest voorkomende oplaadmethode voor elektrische voertuigen. Wisselstroom wordt gebruikt bij regulier laden.
DC (Gelijkstroom): Snelladers laden een elektrisch voertuig op met gelijkstroom (DC). Ze zetten de wisselstroom van het net zelf al om naar gelijkstroom vóórdat deze naar het voertuig wordt doorgegeven. De omzetting van wissel- naar gelijkstroom vindt dus plaats in de laadpaal. Er wordt dus geen gebruikgemaakt van de omvormer in het voertuig.
Connector: Voor het opladen van jouw elektrisch voertuig heb je een connector nodig. Dit is meestal een kabel met stekkers waarmee je jouw elektrisch voertuig met een laadpunt verbindt. Maar opgelet: verschillende automerken werken vaak met verschillende typen connectoren. Zo is Type 2 een veelgebruikte stekker voor regulier laden (AC). Voor snelladen met gelijkstroom (DC) zijn er verschillende type connectoren, zoals CCS Combo of CHAdeMO.
Laadsnelheid
Hoeveel tijd het kost om te laden, hangt af van verschillende factoren zoals de capaciteit van de batterij van het voertuig en het laadvermogen van de laadpaal. Dit vermogen wordt uitgedrukt in kilowatt (kW). Hoe hoger het vermogen, hoe hoger de laadsnelheid.
Heb je een elektrisch voertuig en wil je dit opladen op de momenten dat je lang stilstaat, zoals bijvoorbeeld ’s nachts of wanneer je op kantoor bent? Dan kan dit bij een zogenaamde ‘slow charger’, dit is een laadpunt met een vermogen van hoogstens 22 kW.
Heb je maar weinig tijd om je elektrisch voertuig op te laden, bijvoorbeeld onderweg tijdens een lange rit? Dan kun je gebruikmaken van een snellaadpaal. Het laadvermogen van een snellader is veel groter dan bij een reguliere laadpaal, waardoor de wachttijd tot je voertuig is opgeladen, behoorlijk korter wordt. Men spreekt van een snellader bij een vermogen van meer dan 22 kW, maar in de praktijk leveren snelladers als snel 60-80 kW of meer.
Wil je écht snel laden? Dan biedt Ultra Fast Charging (UFC) uitkomst. Hierbij gaat het om snelladers met laadvermogens van meer dan 150 kW. Deze laadvermogens zijn momenteel voornamelijk geschikt voor zwaardere voertuigen zoals elektrische trucks.