De geschiedenis van Hees, een wijk in Nijmegen, is rijk aan verhalen en herinneringen. Van de kolenhandel tot de wasserij Edelweiss, vele aspecten hebben bijgedragen aan de vorming van deze buurt. Persoonlijke anekdotes en reacties van buurtbewoners werpen een uniek licht op het verleden.
De wederopbouw van Nijmegen na de Tweede Wereldoorlog - Huis van de Nijmeegse Geschiedenis
Kolenhandel in Hees
Er waren wellicht meer kolenhandelaren in Hees dan men zou denken. Uit onderzoek blijkt dat er landelijk gezien veel kolenhandelaren waren. In het gemeentelijk adresboek van 1932 is bijvoorbeeld kolenhandelaar W. te vinden. Dit roept de vraag op of de familie Jacobs, met hun kolenhandel en aspergehandel in Hees, hier wellicht ook actief was.
Een inwoner herinnert zich dat Henk (Hent) Giesbertz regelmatig kolen kwam brengen bij zijn ouders aan de Bredestraat. Overigens had ook de familie Giesbertz inwoning destijds, als ik me goed herinner de familie Wannet. Samen met mijn vader kon hij hele gesprekken voeren.
Mijn herinnering gaat terug naar midden 50-er jaren. Wij woonden in Wijchen en mijn ouders hadden het zeker niet breed. Voor ons was het een feest wanneer we een weekje uit logeren mochten, ofwel naar de bovenwoning, ofwel naar de benedenwoning met tuintje. Ik herinner mij dat de ene kant van de straat eindigde in een groot weiland (nu Industrieweg) en de andere zijde min of meer doodliep in de Dommelstraat (Kolenhandel ... ?)
De Bredestraat in Hees, een straat rijk aan historie en verhalen.
Lees ook: Ervaringen met Autobedrijf Van Haaren gedeeld door klanten
Huize Manheim en de Bredestraat
Huize "Manheim" heeft een belangrijke rol gespeeld in de herinneringen van velen. Het huis, gelegen aan de Bredestraat, was een statig herenhuis met een ruime serre en een grote tuin. In de bijbehorende garage stond een oude Chevrolet uit 1928. Het huis had 9 kamers en wij hadden in die tijd inwoning van een ouder echtpaar, mijnheer en mevrouw Kippers.
In 1946 kocht mijn vader een werkplaats gelegen aan de Bredestraat 43 en vanaf 1952 kon hij ook het woonhuis er naast huren, nr. 41. In 1952 was dat woonhuis eigendom van de familie Alberts van de gelijknamige parfumeriezaak, zij verhuisden in dat jaar naar hun nieuwgebouwde en gereedgekomen pand aan Plein 1944.
De Bredestraat was in de vroege jaren vijftig een zandweg waar de gemeente zomers met een sproeiauto langs kwam om het stof binnen de perken te houden. Midden jaren vijftig werd er riolering in de straat aangelegd, manshoge buizen, waarin we als kind veel speelden voordat deze betonelementen in de grond werden geplaatst.
Villa Manheim is in 1957 afgebroken. Op een foto waar de broer van Henriëtte, op een paard, voor de villa is gefotografeerd, is op de achtergrond te zien dat er huizen in aanbouw zijn. Deze huizen zijn gebouwd door aannemer Van den Hof, op grond die bij het oorspronkelijke landgoed Manheim behoorde. Nadat de villa Manheim was gesloopt, zijn op het vrijkomende bouwterrein en naastgelegen gronden op de hoek Bredestraat/Rivierstraat, nieuwe woningen gebouwd.
Wasserij Edelweiss
Wasserij Edelweiss, gelegen op de hoek van de Bredestraat en Rivierstraat, was een bekende naam in Hees. Een buurtbewoner herinnert zich de wasserij nog goed en de verhalen van zijn moeder, die daar vanaf haar 14e werkte voor een weekloon van 1,50 gulden. Aan het eind van de rit waren er dan nog de kleine reparaties zoals knopen aanzetten en de haakjes en oogjes welke tijdens het proces los waren geraakt.
Lees ook: De rol van De Groot in Volvo's geschiedenis
Mijn moeder liep vanaf haar 14 jaar iedere dag, zomer en winter, vanuit Beuningen (waar haar ouderlijk huis stond) naar wasserij Edelweiss, voor een weekloon van 1,50 gulden nota bene! Ten eerste was het de binnenkomende vuile was sorteren, een smerig stinkend werk inclusief de vlooien en de luizen en andere verrassingen! Daar begon je mee wanneer je als nieuwkomer binnenkwam. Vervolgens sorteren op witte, bonte en bijzondere was en voorzien van het merknummer van de klant.
Begin jaren vijftig werd bij Van Haren de was nog met paard en wagen opgehaald en nadien weer schoon thuis bezorgd. Voor mensen als de moeder van Bert Peters kun je alleen maar diep respect opbrengen, ik heb wel eens geprobeerd mij voor te stellen hoe zij de tocht vanuit Beuningen naar Hees maakte, waarschijnlijk via de Jonkerstraat in Weurt naar de kanaaldijk en vervolgens over de Heese Brug, Dorpsstraat (Neerbosch) en Laarzendam naar de Bredestraat.
De Bredestraat in Hees in de jaren 50, een tijd van verandering en ontwikkeling.
Capsules van Te Braake
De familie Te Braake, die in de jaren 50 naast de werkplaats van een buurtbewoner woonde, maakte capsules voor wijnflessen. Dat ging handmatig door een plank, met daarop glazen buisjes gemonteerd, onder te dompelen in een soort warme rode brij. Inmiddels weet ik dat de capsules destijds werden gemaakt van zegellak en dat rook inderdaad niet onaangenaam.
St. Agnetenweg
De St. Agnetenweg heeft een rijke historie, die teruggaat tot de aanleg van het Maas-Waalkanaal in de jaren '20. De weg is genoemd naar het voormalige Klooster St. Agnes, dat aan dit weggedeelte bij de Schaapswetering was gelegen. De aanleg van het Maas-Waalkanaal had verstrekkende gevolgen voor Neerbosch en de Dorpsstraat.
Lees ook: Rijbewijskeuring in Haren
Op de rand van de Takenhoffontein die in 2000 op het vernieuwde plein in gebruik genomen is, staan de volgende dichtregels van H.H. ter Balkt: “Hazelaar plantte ik / voor haar vier poorten, / al haast vervluchtigd; / voor haar rose bloesem.”
Van Delta Radio naar Keizerstad
De radiogeschiedenis van Nijmegen is rijk aan piratenzenders en lokale initiatieven. Delta Radio en Keizerstad Radio waren bekende namen in de ether. De locatieproblemen en de concurrentie tussen de zenders zorgden voor de nodige spanningen. Delta Radio (eigenlijk de vereniging) kreeg als veroordeling dat er nooit meer activiteiten vanaf de woningen van "Nijmegen" mochten plaatsvinden, inclusief het plaatsen van masten. Dat laatste hadden we nog nooit gedaan maar nu is het een feit.
In die tijd bestaan er al wat problemen tussen Delta en Keizerstad maar waar het precies over gaat weet ik echt niet meer. Wij leggen bij Keizerstad een aantal eisen neer. Eén ervan is dat Peter Schonenberg en Rob van Laar de eerste twee maanden nog geen programma doen op Keizerstad, de andere eisen ben ik vergeten. Het loopt meer en meer uit op een ruzie die nogal luidruchtig wordt en waarvan de andere cafégasten getuige zijn. In de dagen erna gaat het als een lopend vuurtje door Nijmegen: het is oorlog tussen Delta en Keizerstad.