In Nederland is een rijbewijskeuring verplicht voor bepaalde groepen bestuurders om de verkeersveiligheid te waarborgen. Deze keuringen zijn vooral van belang voor senioren en bestuurders met specifieke medische aandoeningen. In dit artikel bespreken we de belangrijkste aspecten van de verplichte rijbewijskeuring in Nederland.
Wanneer is een Rijbewijskeuring Verplicht?
Het CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen) kan in verschillende situaties besluiten dat een rijbewijskeuring noodzakelijk is. Veel mensen vragen zich af: ‘wanneer is een keuring voor mijn rijbewijs verplicht?’ Hieronder een overzicht:
- Vanaf 75 jaar: Elke bestuurder van 75 jaar en ouder moet een rijbewijskeuring ondergaan bij het verlengen van het rijbewijs.
- Medische aandoeningen: Bij bepaalde medische aandoeningen of ziektes kan het CBR een rijbewijskeuring eisen.
- Vrachtauto- of buschauffeurs: Bestuurders van een vrachtauto (rijbewijs C) of bus (rijbewijs D) worden gekeurd bij de eerste aanvraag en bij verlenging van het rijbewijs.
- Twijfel over rijgeschiktheid: Ook als u zelf twijfelt over uw rijgeschiktheid, kunt u het CBR vragen om een beoordeling.
Het aanvragen of verlengen van een rijbewijs is voor veel mensen van groot belang - voor hun werk, hun gezin of om mobiel en zelfstandig te blijven. Soms komt er echter meer bij kijken dan alleen bij de gemeente langs gaan voor een aanvraag of verlenging. Een medische keuring is in sommige gevallen vereist. Het is goed om te weten wat een rijbewijskeuring inhoud, anders weet je ook niet wanneer een rijbewijskeurig nodig is. Een rijbewijskeuring is een medisch onderzoek dat moet vaststellen of je geschikt bent om veilig aan het verkeer deel te nemen. Zo’n onderzoek wordt opgelegd door het CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen) voor zowel jouw eigen veiligheid als die van andere weggebruikers.
De Gezondheidsverklaring
Om uw rijgeschiktheid te kunnen beoordelen, stelt het CBR u een aantal vragen over uw gezondheid. Deze vragen staan op het formulier gezondheidsverklaring. Op basis hiervan bekijkt het CBR of u wel of niet rijgeschikt bent. Soms moet een arts aanvullende informatie geven op het formulier. U kunt zelf bepalen welke arts u bezoekt. Bij bepaalde gezondheidsproblemen of beperkingen is een rapport nodig van een medisch specialist.
Een gezondheidsverklaring is een formulier waarop je aangeeft of je gezondheidsproblemen of medische aandoeningen hebt die eventueel invloed kunnen hebben op je rijgedrag en rijgeschiktheid. Dit formulier vul je gemakkelijk in via MijnCBR.nl. Om je eigen veiligheid, maar ook die van andere weggebruikers te waarborgen, is het belangrijk dat je de vragen op de gezondheidsverklaring zo eerlijk mogelijk invult. Liegen of het verzwijgen van informatie kan gevolgen hebben voor de verzekering. Bijvoorbeeld als er een incident plaatsvindt en achteraf bekend wordt dat een medische aandoening een rol heeft gespeeld.
Lees ook: Verplichte Theoriecursus
U moet eerst een gezondheidsverklaring invullen. Dit is een formulier met vragen over uw gezondheid, dus vragen over ziektes die u heeft en over medicijnen die u gebruikt. U kunt de gezondheidsverklaring kopen bij uw gemeentehuis. U krijgt dan een papieren formulier dat u kunt invullen. Er zit een antwoordenveloppe bijgesloten, waarmee u het formulier naar het CBR kunt opsturen. Deze site werkt net als MijnOverheid: u moet inloggen met uw DigID. Ook nu betaalt u een tarief (€45,25) voor de gezondheidsverklaring. U kunt uw gezondheidsverklaring daarna online invullen en digitaal naar het CBR sturen. Op grond van uw gezondheidsverklaring, beslist het CBR of u gekeurd moet worden en welke keuringen dat zijn. Meestal kunt u gekeurd worden door een algemeen arts, maar soms wil het CBR aanvullend een verklaring van een medisch specialist.
Hulp bij het Invullen van de Gezondheidsverklaring
Heeft u hulp nodig bij het invullen van de gezondheidsverklaring? Misschien kan familie of een goede vriend u helpen.
De Rijbewijskeuring voor Senioren (75+)
Iedere bestuurder van 75 jaar en ouder krijgt van de RDW een brief met de oproep om het rijbewijs te laten verlengen. Er is dan een algemene rijbewijskeuring nodig. De bestuurder maakt zelf de afspraak voor een rijbewijskeuring door een keuringsarts. Soms is naast deze algemene rijbewijskeuring nog meer informatie nodig om te bepalen of de bestuurder ‘rijgeschikt’ is. Bijvoorbeeld bij aandoeningen, gezondheidsproblemen of beperkingen. Dan verwijst het CBR de bestuurder door naar een medisch specialist.
Een rijbewijskeuring voor senioren vanaf 75 jaar is een verplichte keuring die iedereen moet ondergaan die 75 jaar of ouder is en nog steeds in het bezit is van een geldig rijbewijs. Tijdens deze keuring wordt gekeken of de senior nog veilig deel kan nemen aan het verkeer.
Wanneer u al 75 jaar oud bent of wanneer u in de komende 5 jaar 75 jaar wordt, moet u bij verlenging van uw rijbewijs een medische keuring ondergaan. Attentie: voor elke leeftijd geldt dat men een medische keuring dient te ondergaan bij wijzigingen in de medische situatie en medicatiegebruik, die een invloed kunnen hebben op de rijvaardigheid.
Lees ook: Adressen voor een voordelige medische keuring rijbewijs Eindhoven
Tijdens het medisch onderzoek wordt gekeken of er geen medische beperkingen zijn die van invloed kunnen zijn op uw rijvaardigheid. Dit vraagt het CBR wanneer er op grond van uw gezondheidsverklaring of op grond van de keuring, redenen zijn om verder te kijken. Denkt u bijvoorbeeld aan de ziekte van Parkinson. Het CBR wil dan het oordeel van een neuroloog. Wanneer u niet goed ziet, zal het CBR vragen om onderzoek door een oogarts om bijvoorbeeld staar uit te sluiten.
Een rijtest wordt gedaan, wanneer er op grond van de medische voorgeschiedenis (gezondheidsproblemen) of op grond van de keuring niet zeker is of u goed kunt rijden. Een rijtest is in principe gratis. Een rijinstructeur/examinator van het CBR maakt met u een proefrit, meestal in uw eigen auto. Bij de rijtest kan duidelijk worden dat u niet goed kunt rijden. Samen met u wordt onderzocht wat er nodig is, variërend van een training (rijlessen), aangepaste schoenen of technische aanpassingen van de auto.
Het keuringsverslag stuurt de arts van RijbewijskeuringsArts.nl naar de arts van het CBR. Die beslist of u mag rijden.
De Procedure in Stappen
Hieronder volgt een stapsgewijze uitleg van de procedure:
- Gezondheidsverklaring invullen: Vul de gezondheidsverklaring in via MijnCBR.nl of koop een papieren versie bij uw gemeentehuis.
- Keuring: Op basis van de gezondheidsverklaring beslist het CBR of een keuring nodig is. Zo ja, maak een afspraak met een keuringsarts.
- Medisch onderzoek: Tijdens de keuring wordt uw gezondheid onderzocht, met name aspecten die relevant zijn voor het rijden.
- Aanvullend onderzoek (indien nodig): In sommige gevallen kan het CBR om een aanvullende verklaring van een medisch specialist vragen.
- Rijtest (indien nodig): Als er twijfel bestaat over uw rijvaardigheid, kan het CBR een rijtest afnemen.
- Besluit van het CBR: Na de keuring(en) beoordeelt het CBR uw rijgeschiktheid en neemt een besluit.
Besluiten van het CBR
Na de medische keuring en/of rijtest kan het CBR de volgende besluiten nemen:
Lees ook: Alles over de Medische Keuring
- U bent rijgeschikt: U mag uw rijbewijs halen of verlengen. Op dus naar het gemeentehuis om uw rijbewijs daadwerkelijk te verlengen.
- U bent rijgeschikt voor een bepaalde tijd: U mag een bepaalde periode rijden. De duur staat in het bericht van het CBR en de einddatum wordt op uw rijbewijs vermeld.
- U bent rijgeschikt onder voorwaarden: U mag rijden, maar u moet wel bepaalde maatregelen nemen om te mogen rijden op aanwijzing van het CBR. Er wordt een code op uw rijbewijs vermeld.
- U bent niet rijgeschikt: Helaas mag u niet of niet meer rijden. U kunt geen rijbewijs halen of verlengen. En heeft u al een rijbewijs, dan wordt dat ongeldig. Deze uitleg staat in het bericht van het CBR.
Let op: heeft u het besluit 'niet rijgeschikt' gekregen door gezondheidsproblemen of een beperking en zijn er verbeteringen in uw medische situatie?
Kosten van de Rijbewijskeuring
De tarieven voor de Gezondheidsverklaring dragen bij aan de kosten van het CBR voor:
- De beoordeling van de rijgeschiktheid.
- Een eventuele rijtest.
- Eventuele adviezen over aanpassingen aan de auto of motor.
Hiernaast zijn er kosten die de bestuurder rechtstreeks aan de betreffende partij betaalt. Bijvoorbeeld voor:
- Medische onderzoeken (het onderzoek bij een keurend arts en eventueel de medisch specialist).
- Huur van een lesauto als de betrokkene een rijtest moet doen in een auto met dubbele bediening.
- Het rijbewijs en pasfoto’s voor het rijbewijs bij de gemeente.
Omdat de kosten voor een rijbewijskeuring erg kunnen verschillen per instantie en de prijzen niet altijd duidelijk worden weergegeven vinden we het bij Rijgeschikt Nederland belangrijk om transparante prijzen en tarieven te hanteren. Zo weet je precies waar je aan toe bent. Daarom hanteren we altijd een all-in prijs, dus inclusief btw en eventuele kosten voor het laboratoriumonderzoek. Zo wordt je niet verrast met onverwachte kosten.
Keuze van Keurende Artsen
Iedere BIG-geregistreerde arts kan de keuring verzorgen voor de 75-plusser. De eigen huisarts mag het keuringsverslag invullen, echter om de bestaande vertrouwensrelatie niet te verstoren, doen de meeste huisartsen dit niet. De keuringen vallen niet binnen de verzekerde zorg, daarom moet de bestuurder de kosten voor de keuring zelf betalen.
Voor een extra onderzoek als gevolg van een aandoening verwijst het CBR, zo staat ook in de wet beschreven, naar een onafhankelijk specialist. Die specialist kent alle rijbewijseisen en kan de keuring beter beoordelen.
Wat te Doen bij een Negatieve Beslissing?
Wanneer het CBR vindt dat u niet meer veilig kunt rijden, vervalt uw rijbewijs. Bent u het niet eens met het besluit (oordeel) van het CBR, dan kunt u vragen om een herkeuring of bezwaar maken. Van het CBR mag dat door uw eigen huisarts. Maar de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst (KNMG) adviseert een onafhankelijke arts te bezoeken zodat uw arts-patiënt relatie niet wordt geschaad bij een afkeuring. Bovendien hebben huisartsen het in het algemeen te druk en willen zij meestal geen rijbewijskeuringen doen.
Europese Ontwikkelingen
De Europese Unie gaat het rijbewijs ingrijpend hervormen. Vanaf 2025 wordt een medische test verplicht voor alle automobilisten, ongeacht leeftijd. Ook verdwijnt het papieren rijbewijs stap voor stap om plaats te maken voor een volledig digitale versie. De maatregelen zijn onderdeel van een breder plan om de verkeersveiligheid te verbeteren en het aantal verkeersdoden in Europa terug te dringen.
De grootste verandering: een verplichte medische keuring voor iedereen met een rijbewijs. Die test richt zich vooral op zicht, reactiesnelheid en hartgezondheid. Oudere bestuurders worden daarbij vaker gecontroleerd, maar ook jongere automobilisten moeten periodiek aantonen dat ze nog rijgeschikt zijn. De uitslag kan leiden tot advies, kortere geldigheid of een verplichte herkeuring. De EU laat ruimte aan lidstaten om de frequentie zelf te bepalen, waardoor Nederland de regels op maat kan invoeren.
Voor oudere bestuurders komt er extra controle. Vanaf 65 jaar kunnen lidstaten verplichte, frequente medische tests opleggen om de rijgeschiktheid te blijven garanderen. Brussel benadrukt dat het geen straf is, maar een voorzorgsmaatregel. Nederland heeft al medische keuringen voor 75-plussers, maar deze EU-maatregel kan die leeftijdsgrens verlagen of uitbreiden. Hoe streng de uitvoering wordt, hangt af van het ministerie van Infrastructuur.
Naast strengere medische eisen zet de EU vol in op digitalisering. Vanaf 2033 moet het klassieke, fysieke rijbewijs verdwijnen. Dat moet grensoverschrijdend rijden eenvoudiger maken en fraude tegengaan. Nederlanders die al een digitaal rijbewijs op hun telefoon hebben via de RDW-app, krijgen dus een voorproefje van hoe het nieuwe Europese systeem eruit gaat zien.
Hoewel de plannen breed zijn goedgekeurd, klinkt er ook kritiek. Artsen en belangenorganisaties vragen zich af of medische zelfevaluaties en periodieke tests daadwerkelijk bijdragen aan veiligheid. Daarnaast blijft onduidelijk wie de kosten draagt, de automobilist, de zorgverzekeraar of de overheid.
De EU laat die beslissing voorlopig aan de lidstaten. Dat kan betekenen dat de regels en kosten per land uiteenlopen, wat tot ongelijkheid leidt.
Huidige Situatie en Toekomstige Ontwikkelingen
Het stelsel voor beoordeling van de rijgeschiktheid is op verzoek van het ministerie van IenW geëvalueerd. Minister Harbers heeft de Tweede Kamer hierover in juli 2022 geïnformeerd. De komende tijd worden diverse maatregelen verder uitgewerkt en kunnen beleidskeuzes worden gemaakt of de maatregelen worden ingevoerd. Het gaat hierbij onder meer om het in kaart brengen van de financiële consequenties van de maatregelen, wat de gevolgen zijn voor de uitvoering en welke juridische aanpassingen vereist zijn. In het vierde kwartaal van 2023 informeert de minister de Tweede Kamer over de voortgang.
Onderdeel van de evaluatie is ook een burgerconsultatie die in 2021 heeft plaatsgevonden. Uit de burgerconsultatie blijkt dat er veel draagvlak is voor het huidige stelsel, maar dat verbeteringen mogelijk zijn. Bij de afronding van de evaluatie zullen deze verbeteringen worden meegenomen.
Het CBR heeft voorafgaand aan deze evaluatie een eigen visie op het stelsel gepubliceerd . “De ambitie van het CBR is een bijdrage te leveren aan de realisatie van een wendbaar stelsel van medische rijgeschiktheid waar meer eigen verantwoordelijkheid bij de klant ligt en waarbinnen het CBR laagdrempelig adviseert en screent, proportioneel handelt, en alleen op zaken stuurt waar we weten dat er een risico is voor de verkeersveiligheid.”
Het CBR is voorstander om een leeftijdskeuring te handhaven en stelt voor om vanaf de leeftijd waarop bekend is dat de kans op functieverlies toeneemt te screenen op drie hoofddomeinen: gezichtsvermogen, cognitie en motoriek, oftewel zien, denken, doen. Deze voorgestelde versoepeling zou alleen ingevoerd kunnen worden in combinatie met een andere risicobeperkende wijziging, zoals bijvoorbeeld een informatierol voor artsen. Op dit moment is de keuringsleeftijd 75 jaar. Vaker keuren voor een grote groep nog fitte 75-plussers zou niet proportioneel zijn. Het stelsel is risico gestuurd; dit betekent dat er een kortere interval tussen de keuringen kan zijn wanneer er sprake is van een progressieve aandoening.
Als u deelneemt aan het verkeer, moet u blijven voldoen aan de eisen. Heeft u een rijbewijs, maar verandert uw gezondheid? Slikt u bijvoorbeeld medicijnen? Of heeft u sinds kort een aandoening, zoals een ontsteking of ziekte? Dan kan dat invloed hebben op uw rijgedrag. Misschien is het bijvoorbeeld beter om een tijdje niet te rijden. U kunt een wijziging in uw gezondheid doorgeven aan het CBR.
Verandert uw gezondheid? Dan is het verstandig met uw arts te bespreken wat dit betekent voor uw verkeersdeelname. Zorgverleners zijn verplicht om u te informeren over de gevolgen van een aandoening of medicijnen voor uw verkeersdeelname. U kunt vervolgens besluiten om bijvoorbeeld tijdelijk niet meer te rijden. Ook kunt u een wijziging in uw gezondheidssituatie doorgeven aan het CBR.
Denkt de politie op de weg dat u onvoldoende geschikt bent om een auto te besturen? Dan kan de politie dit doorgeven aan het CBR. Ook de officier van justitie kan een mededeling doen. Na zo’n mededeling volgt een opgelegd onderzoek volgens de Vorderingenprocedure. Het CBR brengt hiervoor kosten in rekening.
Heeft u gezondheidsproblemen of een beperking en wilt u blijven autorijden of uw rijbewijs halen? Als u uw rijbewijs wilt halen of verlengen, moet u een gezondheidsverklaring invullen. Het CBR beoordeelt of u geestelijk en lichamelijk gezond genoeg bent om auto te rijden. Het CBR kijkt ook of er nog een aanvullende verklaring van een arts nodig is.
Heeft u een chronische ziekte of beperking en twijfelt u of u nog veilig kunt rijden? Laat dan uw rijgeschiktheid testen bij het CBR.nl. Bijvoorbeeld als u epilepsie of diabetes heeft.
Vraagt u zich af of familieleden of bekenden geschikt zijn om te rijden? Stel dan voor dat zij een gezondheidsverklaring (CBR.nl) invullen.
U betaalt de kosten van een medische keuring. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) stelt de maximale tarieven vast. U moet dus niet meer hoeven te betalen dan deze bedragen.
Begin ruim voordat uw rijbewijs verloopt met het invullen van de Gezondheidsverklaring. Soms verwijst het CBR u door naar een medisch specialist. Houd rekening met een wachttijd. Afhandeling door het CBR kan maximaal 4 maanden duren.
Als u een medische beperking of gezondheidsklachten heeft die uw rijvaardigheid kunnen beïnvloeden. Twijfelt u daarover? Bij de meeste gemeentes kunt u ook een Gezondheidsverklaring kopen.
Als u medisch geschikt bent, krijgt u hierover een brief van het CBR. De registratie van de Verklaring van Geschiktheid is 1 jaar geldig.