Om een vrachtwagen te besturen, heeft u in principe een vrachtwagenrijbewijs (groot rijbewijs) nodig. Voor zwaardere vrachtwagens is dat rijbewijs C. Met het gewicht van de vrachtwagen wordt de toegestane maximummassa bedoeld.
Er zijn echter situaties waarin u mogelijk een vrachtwagen kunt besturen zonder een specifiek vrachtwagenrijbewijs. In dit artikel worden de regels en uitzonderingen in Nederland uiteengezet.
Het reguliere B-rijbewijs vormt de basis waarop alle zwaardere rijbewijscategorieën worden gebouwd. De minimale voorwaarde om te beginnen met je vrachtwagenrijopleiding is het bezit van een geldig B-rijbewijs (personenauto). Dit is de basis waarop je verder bouwt.
De structuur van rijbewijzen in Nederland volgt een duidelijke hiërarchie, waarbij elke stap voortbouwt op de kennis en ervaring die je in de voorgaande categorie hebt opgedaan. De Europese rijbewijsrichtlijn heeft deze stapsgewijze opbouw vastgelegd om de verkeersveiligheid te waarborgen.
Welke Vrachtautorijbewijzen Zijn Er?
Om een vrachtauto te besturen, heeft u een vrachtautorijbewijs nodig. Er zijn 2 soorten vrachtautorijbewijzen: het C-rijbewijs en het C1-rijbewijs.
Lees ook: Rijden met een vrachtwagen zonder Code 95: De mogelijkheden en vereisten.
Met het C-rijbewijs mag u vrachtauto’s besturen met een toegestane maximummassa (het gewicht van het voertuig en de lading samen) van 3500 kg of meer.
Met het C1-rijbewijs mag u vrachtauto’s besturen met een toegestane maximummassa (het gewicht van het voertuig en de lading samen) tussen de 3500 kg en 7500 kg. Als u een zwaardere vrachtauto wilt besturen, heeft u een C-rijbewijs nodig.
Als u met een vrachtauto met aanhanger wilt rijden, heeft u een CE-rijbewijs of een C1E-rijbewijs nodig. Met deze rijbewijzen mag u met uw vrachtauto een aanhanger trekken met een toegestane maximummassa van meer dan 750 kg. Let op: Met een C1E-rijbewijs mag de maximummassa van de vrachtauto en de aanhanger maximaal 12.000 kg zijn.
Heeft u rijbewijs C of C1? Dan mag u een aanhanger of oplegger tot 750 kilo aan uw vrachtwagen koppelen. Het gaat dan om de maximummassa. Is uw aanhanger of oplegger zwaarder?
Leeftijdseisen voor Vrachtwagenrijbewijzen
Om rijexamen te doen voor C en CE moet u minimaal 21 jaar zijn. Voor de nieuwe rijbewijscategorieën C1 en C1E kunt u examen doen vanaf 18 jaar. U mag vanaf uw 17e rijlessen volgen voor zowel het rijbewijs C als C1.
Lees ook: Rijbewijs C verlengen
Rijbewijs B als Vereiste
Voor het behalen van een vrachtwagenrijbewijs (categorie C) is een geldig autorijbewijs (categorie B) een absolute vereiste in Nederland. Nee, dat is niet mogelijk volgens de Nederlandse wetgeving. De verplichting om eerst een B-rijbewijs te hebben voordat je aan een vrachtwagenrijbewijs begint, is niet zonder reden. Deze basis is onmisbaar voordat je de uitdagingen aangaat die komen kijken bij het besturen van een vrachtwagen.
Medische Keuring en Theorie-examen
De medische keuring is strenger dan voor een B-rijbewijs en beoordeelt of je lichamelijk en geestelijk geschikt bent om een vrachtwagen te besturen. Het theorie-examen is ook uitgebreider en omvat specifieke vrachtwagenkennis.
Kosten en Opleiding
De totale opleidingsduur hangt sterk af van je rijervaring met een B-rijbewijs. Heb je al jarenlang rijervaring in een personenauto, dan pik je de vrachtwagentechniek vaak sneller op. De totaalinvestering ligt doorgaans tussen de €4.000 en €6.000. Diverse factoren beïnvloeden de uiteindelijke kosten, zoals het aantal benodigde lessen en of je overal in 1 keer voor slaagt.
Ja, zodra je bent begonnen aan je theorie RVM1-C, kun je starten met de Code 95 basiskwalificatie. Sterker nog, voor beroepsmatig vervoer is deze kwalificatie verplicht.
Code 95 en Beroepschauffeur
Als u voor uw beroep met een vrachtauto wilt rijden, heeft u naast uw vrachtautorijbewijs ook uw vakbekwaamheidsbewijs nodig. U haalt dan een C(E)-rijbewijs met code 95 of een C1(E)-rijbewijs met code 95.
Lees ook: Stoer speelgoed: Mammoet Volvo
Na het behalen van je C-rijbewijs en Code 95 ben je volledig gekwalificeerd om als beroepschauffeur aan de slag te gaan. Daarna geldt wel een nascholingsverplichting: elke 5 jaar moet je 35 uur aan bijscholing volgen om je Code 95 geldig te houden.
Na het behalen van je vrachtwagenrijbewijs en Code 95 gaat er een wereld aan mogelijkheden voor je open. De transportsector heeft dringend behoefte aan goed opgeleide chauffeurs, waardoor je baankansen uitstekend zijn. Voortdurende bijscholing is belangrijk in deze sector. Niet alleen vanwege de wettelijke verplichting (Code 95), maar ook om je carrièremogelijkheden te vergroten.
Om bij een B-rijbewijs of C-rijbewijs, een aanhangwagen of oplegger te rijden is een extra rijbewijs verplicht, het E-rijbewijs.
Het B-rijbewijs wordt afgegeven met een geldigheid voor 10 jaar. Sinds 19 januari 2013 is de geldigheid van het C-rijbewijs 5 jaar, daarvoor was het 10 jaar. Op 19 januari 2013 is de derde rijbewijsrichtlijn ingegaan. Deze richtlijn heeft tot doel de Europese rijbewijzen gelijk te trekken.
Binnen Europa erkent men elkaars rijbewijzen. De bevoegdheden die het rijbewijs geeft blijven behouden als men in een ander Europees land komt. Voor landen buiten Europa is het internationale rijbewijs nodig. Dit rijbewijs kun je aanvragen bij de ANWB. Het internationale rijbewijs wordt afgegeven op vertoon van een geldig Nederlands rijbewijs en een pasfoto. Het internationale rijbewijs is één jaar geldig.
Rijden op Eigen Terrein
Een rijbewijs is niet nodig als gereden wordt op een afgesloten terrein. Op een eigen terrein dat niet is afgesloten moet de bestuurder in het bezit zijn van een rijbewijs. Soms eist de verzekeringsmaatschappij (van de auto) ook op eigen afgesloten terrein een rijbewijs. Controleer de polis hierop en vraag eventueel aan de verzekeringsmaatschappij om deze uitsluiting in de voorwaarden door te halen.
Uitsluitingen in de Autoverzekering
Iedere autopolis bevat een rijbewijsuitsluiting. Daarin staat dat de verzekering geen dekking biedt als de bestuurder niet in het bezit is van een geldig rijbewijs voor de categorie voertuig waarin hij rijdt. Dat geldt ook voor het rijden met een aanhangwagen of oplegger zonder te beschikken over een daarvoor geldig rijbewijs. Deze uitsluiting is van belang voor de bestuurder van een bestelauto of trekker met een zwaardere aanhangwagen, die niet in het bezit is van rijbewijs B+E, C1+E of C+E en voor vrachtautochauffeurs die zonder vakbekwaamheid rijden. De tekst van deze uitsluiting kan per polis verschillen.
Rijbewijs bij Ongekentekende Voertuigen
De bestuurder van een motorrijtuig dat zonder kenteken op de weg mag rijden (bijvoorbeeld een heftruck) hoeft niet in het bezit te zijn van een rijbewijs. Wel moet de bestuurder voldoende instructie hebben gehad om met dit voertuig te kunnen rijden en werken.
Regeling voor Elektrische Bestelbusjes
Omdat elektrische voertuigen een zware accu hebben, is er een speciale regeling voor chauffeurs van elektrische bestelbusjes tussen de 3.500 en 4.250 kg. Per 1 juli 2025 gelden deze voorwaarden daarvoor:
- Het voertuig is van de categorie N2 en heeft milieuklasse ZE of is voorzien van alternatieve aandrijving (CNG, LNG, LPG).
- De toegestane maximummassa is meer dan 3.500 kg en maximaal 4.250 kg.
- Het voertuig mag niet worden gebruikt in combinatie met een aanhangwagen.
- De bestuurder moet ten minste twee jaar in bezit zijn van rijbewijs B.
- Vrijstelling van tachograafplicht voor ZE-bestelauto’s die binnen een straal van 100 km van de vestigingsplaats rijden.
- Het wordt aangeraden om een aanvullende verkeersveiligheidscursus te volgen.
Bedrijfsvoertuigen boven de 3.500 kg zijn juridisch gezien vrachtauto’s. Daarom is tussen de overheid en de transportsector de afspraak gemaakt dat bestuurders van deze voertuigen die geen rijbewijs C hebben een korte veiligheidscursus volgen. Hierin worden verkeersregels en veilig leren rijden met vrachtauto's behandeld.
Vanaf 1 juli wordt het mogelijk om alternatief aangedreven voertuigen zoals zware elektrische bedrijfsauto’s en kampeerauto’s, met een toegestane maximummassa van 3.501 kg tot en met 4.250 kg met een gewoon autorijbewijs (rijbewijs B) binnen Nederland te besturen. Voorwaarde is wel dat dit rijbewijs ten minste twee jaar daarvoor voor de eerste keer is afgegeven. Daarnaast komt er per 1 juli een vrijstelling van de tachograaf die uitsluitend geldt voor elektrische bedrijfsvoertuigen met een toegestane maximummassa van 3.501 kg tot en met 4.250 kg, binnen een straal van 100 kilometer van het vestigingsadres. Deze vrijstellingen nemen belangrijke drempels weg om deze zware voertuigen te verduurzamen.
De overheid heeft met de transportsector afspraken gemaakt dat bestuurders van deze voertuigen een korte veiligheidscursus volgen. Omdat bedrijfsvoertuigen boven de 3.500 kg juridisch vrachtauto’s blijven moeten bestuurders op de hoogte zijn van verkeersregels voor vrachtwagens. Dit leren zij op de aanvullende cursus, net als dat zij veilig leren rijden in deze zware voertuigen.
Het is gelukt om deze nieuwe regelgeving naadloos aan te laten sluiten op de huidige gedoogperiode die op 1 juli afloopt. Daarnaast mogen vanaf 1 juli 2025 ook nieuwe voertuigen tot 4.250 kg gebruikmaken van deze regelgeving. Ondernemers krijgen daardoor niet te maken met een rijbewijs C of tachograafplicht als zij hun zware bestelauto’s willen verduurzamen.
Ook particulieren die bijvoorbeeld hun kampeerauto willen verduurzamen kunnen met een zwaarder rijbewijs (C) te maken krijgen. Alle bestaande Europese en nationale vrijstellingen van de tachograaf blijven bestaan. Deze regelgeving geldt voor Nederland. De regels kunnen in het buitenland anders zijn. Je hoeft niets aan te vragen.
Transportbedrijven en (zelfstandige) chauffeurs van vrachtwagens, openbaarvervoerbussen en touringcarbussen moeten zich houden aan Europese regels voor rij- en rusttijden. Wanneer op basis van nationale/Europese wetgeving, de vrijstelling voor de tachograaf geldt, dan hoeven de chauffeurs de rij- en rusttijden niet bij te houden, en hebben daarbij dus geen tachograafplicht. Voor de verkeersveiligheid en het welzijn van de chauffeur is het wel belangrijk om niet te lang achter elkaar te werken. Daarom moeten chauffeurs zich wel nog steeds houden aan de arbeidstijden. Dit betekent dat je nog steeds moet vastleggen wanneer je werktijd is en wanneer je pauzes neemt. Informatie rond laden en lossen hoeft niet geregistreerd te worden.
Voor deze voertuigen waar de vrijstelling voor geldt (een elektrisch bedrijfsvoertuig met een toegestane maximummassa van 3.501 kilogram tot en met 4.250 kilogram), is afgesproken in het convenant tussen de sector en de overheid dat deze arbeidstijden digitaal en op een niet fraudegevoelige wijze vastgelegd worden in het voertuig zelf. Ook zijn de regels rond rusttijd net iets anders. Na een werkdag mag bijvoorbeeld minimaal 11 uur niet gewerkt worden.
De Europese klimaatwet maakt de doelstelling om tussen nu en 2030 de netto-uitstoot van broeikasgassen met ten minste 55% te verminderen ten opzichte van 1990 wettelijk verplicht. In 2050 dient vervoer uitstootvrij te zijn. De Europese regelgeving over de tachograaf geeft de lidstaat de mogelijkheid om de tachograafvrijstelling alleen voor elektrische voertuigen te laten gelden. Het gaat ook om brandstofcel elektrisch.
Voertuigen die volledig op benzine of diesel rijden, zijn niet vrijgesteld van het C rijbewijs. Dit is het gewicht van het voertuig zelf plus het maximaal toegestane gewicht van het laadvermogen.
Soms hoeft u geen tachograaf te hebben. Dan geldt er een vrijstelling. U hoeft een vrijstelling niet aan te vragen. U moet bij controle wel laten zien dat u voldoet aan de voorwaarden voor de vrijstelling.
Als je in een voertuig rijdt dat is ontworpen en gebouwd voor het vervoer van goederen en goederenvervoer met een maximale toegestane massa van meer dan 3.500 kg, dan rijd je formeel in een vrachtauto. Ook andere voertuigen, zoals kampeerauto’s, taxibusjes en heel zware personenauto's krijgen te maken met andere regels wanneer de maximaal toegestane massa van het voertuig meer dan 3.500kg is, zoals inrijverboden voor voertuigen met een maximale toegestane massa van meer dan 3.500 kg.
Er is geen wettelijke verplichting om de veiligheidscursus te volgen. In de verkeersveiligheidscursus leer je wel hoe je veilig rijdt met een zwaarder voertuig en welke regels hiervoor gelden.
Ja je krijgt van de trainer een certificaat. Op het certificaat staat dat de training voldoet aan de eisen die in het convenant zijn afgesproken en dat de deelnemer de training heeft gevolgd en de inhoud heeft begrepen. Voor bedrijven geldt dat het certificaat bewaard moet worden in het personeelsdossier. Is er geen personeelsdossier, bijvoorbeeld bij zelfstandigen of particulieren, dan kan het certificaat digitaal opgeslagen worden.
Als je in een bedrijfsvoertuig rijdt met een maximale toegestane massa van meer dan 3.500 kg, dan rijd je formeel in een vrachtauto. In de veiligheidscursus leer je hoe hierin veilig kan rijden en welke (verkeers)regels voor deze voertuigen gelden.
Ja, mits deze voldoet aan de in het convenant gestelde eisen van de cursus. Zodra deze cursus ook daadwerkelijk beschikbaar is en gevolgd kan worden zal deze cursus worden toegevoegd aan de lijst met opleiders.
Voertuigen die uitsluitend rijden op benzine of diesel vallen niet onder deze vrijstelling. Er is in Europa een voorlopig akkoord op de vierde rijbewijsrichtlijn. Ja.
Vanaf 1 juli wordt het mogelijk om alternatief aangedreven voertuigen zoals zware elektrische bedrijfsauto’s en kampeerauto’s, met een toegestane maximummassa van 3.501 kg tot en met 4.250 kg met een gewoon autorijbewijs (rijbewijs B) binnen Nederland te besturen. Voorwaarde is wel dat dit rijbewijs ten minste twee jaar daarvoor voor de eerste keer is afgegeven.
Bedrijfsvoertuigen met een toegestane maximummassa meer is dan 3.500 kg zijn voor de motorrijtuigenbelasting vrachtauto’s en geen bestelauto’s. Een elektrische kampeerauto is een personenauto waarvoor motorrijtuigenbelasting moet worden betaald. Het maakt hierbij niet uit dat het gaat om een kampeerauto met een toegestane maximummassa van meer dan 3.500 kg.
Dan moet u een geldig rijbewijs hebben voor het besturen van een:bromfiets, scooter, speed-pedelec, snorfiets en brommobiel (AM2)vrachtwagen met aanhanger (CE)lichte vrachtwagen (3500-7500 kilo) (C1)lichte vrachtwagen met aanhanger (C1E)bus (meer dan 8 personen) (D)kleine bus (8-16 personen) (D1)kleine bus met aanhanger (D1E)landbouw- of bosbouwtrekkers en motorrijtuigen met beperkte snelheid (T)
Rijbewijs Halen
U kunt een rijbewijs halen door examen te doen bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). U moet gezond genoeg zijn om te rijden. Voor een bromfiets of brommobiel rijbewijs heeft u geen gezondheidsverklaring nodig.
De minimale leeftijd verschilt per type rijexamen:
- De minimale leeftijd om rijexamen te doen voor een autorijbewijs is 17 jaar. Geslaagden mogen tot hun 18e jaar alleen met een begeleider autorijden.
- De minimale leeftijd voor het rijexamen voor de bus is 18 jaar.
- Voor een bromfietsrijbewijs kunt u theorie-examen doen vanaf 15,5 jaar.
- Rijlessen volgen en praktijkexamen doen kan vanaf 16 jaar.
- U mag vanaf uw 16e rijexamen doen voor het T-rijbewijs.
Beginnersrijbewijs
Begint u net als (beroeps)chauffeur? Dan is uw rijbewijs een beginnersrijbewijs. Hoe lang u beginner bent, hangt af van uw leeftijd en het soort rijbewijs. Beginners krijgen strafpunten bij verkeersovertredingen. Bij 2 strafpunten (2 aanhoudingen en veroordelingen) moet u het rijbewijs inleveren. Daarna onderzoekt het CBR of u geschikt bent om te rijden. U kunt na dit onderzoek uw rijbewijs definitief kwijtraken.
Rijbewijs Verlengen
Uw kunt uw rijbewijs verlengen bij uw gemeente. Bij sommige gemeenten kunt u uw rijbewijs online verlengen via RDW. Controleer bij RDW of online verlengen kan bij uw gemeente.
Code 95 voor Beroepschauffeur
Bent u beroepschauffeur op een bus of vrachtwagen? Dan moet u een Code 95 op uw rijbewijs hebben. Hiervoor moet u 2 theorie-examens doen bij het CBR en 2 praktijktoetsen bij een opleider. De code 95 is 5 jaar geldig. U kunt de code 95 verlengen door nascholing te volgen. Sommige beroepschauffeurs hoeven geen code 95 te halen en hebben een vrijstelling van code 95-verplichtingen.
Vrijstelling Elektrische Bestelwagens
Heeft u voor 1 oktober 2023 een zero-emissie bedrijfswagen gekocht die meer dan 3.500 kilo (tot maximaal 4.250 kilo) weegt? U mag door een tijdelijke vrijstelling een zero-emissie bestelwagen tot en met 4.250 kilo besturen met het rijbewijs B in plaats van C1. Deze vrijstelling duurt tot 1 juli 2025.
Rijbewijs voor Heftruck
Is een heftruck breder dan 1,30 meter? Of heeft hij een aanhangwagen? Dan heeft u een T-rijbewijs nodig. Voor andere heftrucks moet de werkgever bewijzen dat de bestuurder een heftruck kan besturen. Dit kan met een vakbekwaamheidscertificaat.
Vrijstelling Zero-Emissie Bestelvoertuigen
Bestuurders met een B-rijbewijs mogen sinds 1 januari 2023 een zero-emissiebestelvoertuig (elektrisch of waterstof) tot maximaal 4.250 kg besturen. Hiermee krijgen zij een vrijstelling voor C-rijbewijs dat normaal gesproken boven de 3.500 kg verplicht is. Aanleiding hiervoor is dat bestuurders op kosten gejaagd dreigden te worden: door het batterijpakket valt het totaalgewicht (leeggewicht + lading) van een ZE-bestelauto hoger uit dan 3.500 kg en zou de bestuurder bijgevolg een C-rijbewijs moeten halen.