Het behalen van een rijbewijs is voor veel mensen een belangrijke stap naar zelfstandigheid. Voor mensen met autisme kan dit proces echter complexer zijn. Bij leerlingen met een Autisme Spectrum Stoornis, zoals autisme, Asperger, PDD-NOS, ADD of ADHD werkt de informatieverwerking in de hersenen op een andere manier dan bij andere mensen. In Nederland zijn er specifieke eisen en procedures waar rekening mee gehouden moet worden. Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste aspecten, van de gezondheidsverklaring tot de rijtest, en biedt inzicht in de kosten die hiermee gemoeid zijn.
Autisme en autorijden
Autisme kan invloed hebben op vaardigheden die belangrijk zijn tijdens het rijden. Zo kan het zijn dat u prikkels anders of sterker ervaart, waardoor u sneller afgeleid raakt of overprikkeld kunt raken in complexe verkeerssituaties. Daarnaast kan het plannen en organiseren van verkeershandelingen lastiger zijn wanneer u autisme heeft. Het verkeer is nu eenmaal een omgeving waar veel tegelijkertijd gebeurt: u moet opletten op andere weggebruikers, borden, verkeerslichten en onverwachte situaties die zich kunnen voordoen. Het CBR beoordeelt of u veilig kunt rijden nadat u een Gezondheidsverklaring heeft ingevuld. In de meeste gevallen is er niets dat u tegenhoudt om een rijbewijs te halen.
Echter, het is niet zo dat deze leerlingen niet kunnen leren autorijden. Met de juiste ondersteuning, een goed opgeleide rij-instructeur en advies van de specialisten is er vaak nog een hoop mogelijk. Kies dus de juiste rijschool. We begrijpen bij de ANWB dat autisme en autorijden om een andere manier van leren vraagt. Onze rijcoaches spelen hierop in door rijlessen een vaste structuur te geven en rustig op te bouwen. Extra uitleg of even een momentje rust? Geen probleem, we passen alles op jouw tempo en manier van leren aan.
Het is belangrijk dat u zicht heeft op uw persoonlijke grenzen en eventuele valkuilen. Ondanks deze uitdagingen zijn er ook veel mensen met autisme die prima én veilig kunnen autorijden.
De Gezondheidsverklaring
Iedereen die een rijbewijs wil halen, moet een Gezondheidsverklaring invullen. Hierop staan vragen over uw lichamelijke en geestelijke gezondheid. Als uw patiënt autisme heeft, geeft hij of zij dit in op de Gezondheidsverklaring. Bij leerlingen met een stoornis in het autisme spectrum worden nog weleens rijgevaarlijke medicijnen gebruikt. Al deze zaken kunnen autorijden bemoeilijken of gevaarlijke situaties opleveren.
Lees ook: Verlenging rijbewijs met ASS
U bent verplicht de vragen op de Gezondheidsverklaring altijd eerlijk en volledig beantwoordt. Wanneer u in de Gezondheidsverklaring aangeeft dat u autisme heeft, ontvangt u meestal een verwijzing naar een onafhankelijke psychiater. Het verzwijgen van relevante medische informatie wordt gezien als het onjuist invullen van de Gezondheidsverklaring. Dit kan resulteren in het ongeldig verklaren van uw rijbewijs, mogelijk verlies van verzekeringsdekking en zelfs juridische complicaties.
Dit gebeurt in de volgende situaties:
- Als uw patiënt rijexamen wil gaan doen.
- Als uw patiënt een rijbewijs heeft voor bepaalde tijd en dit rijbewijs wil verlengen.
- Als uw patiënt zijn of haar rijbewijs wil verlengen en 75 jaar of ouder is.
- Als uw patiënt zijn of haar vrachtwagen- of busrijbewijs wil verlengen.
- Als uw patiënt bij het CBR wil melden dat hij of zij autisme heeft.
De rijgeschiktheidskeuring
Rijbewijskeuring ADD, ADHD en autisme onzin?
Na het invullen van de Gezondheidsverklaring volgt mogelijk een rijgeschiktheidskeuring. U wordt naar een specialist gestuurd die specifiek voor het CBR keuringen verricht. Deze specialisten kennen de rijbewijseisen goed en beoordelen onafhankelijk of jij aan de eisen voldoet. Jouw eigen behandelaar mag dus geen rapport opstellen.
De onafhankelijk psychiatrie zal onderzoeken of u volgens de wet-en regelgeving, de Regeling Eisen Geschiktheid 2000, geschikt bent om deel te nemen aan het verkeer. Hierbij kijkt hij naar de medische informatie en zal hij u verschillende vragen stellen.
De keuring bestaat uit een gesprek met een psychiater en eventueel een rijtest. Tijdens het gesprek worden uw medische voorgeschiedenis, eventuele bijkomende aandoeningen en uw medicijngebruik besproken. De psychiater beoordeelt in hoeverre u, met uw autisme, in staat bent om veilig te rijden. Deze beoordeling is maatwerk. Er wordt gekeken naar eventuele bijkomende aandoeningen, uw medicijngebruik en uw vermogen om verkeerssituaties te verwerken.
Lees ook: Nieuw rijbewijs nodig? Lees dit!
Bent u langer dan 15 minuten in de spreekkamer bij de keuringsarts dan mag per 5 minuten €17,93 exclusief 21%. btw in rekening brengen. Hou dus goed bij hoe lang de keuring duurt en controleer dit op de factuur.
De rijtest
Vaak moet daarvoor ook nog een rijtest plaatsvinden bij het CBR. Een rijtest is altijd maatwerk, aangepast aan jouw specifieke situatie. Afhankelijk daarvan ligt de nadruk in de rijtest op ‘zien’, ‘denken’ of ‘doen’. Bij een autisme spectrum stoornis wordt tijdens de rijtest gelet op de volgende aandachtgebieden:
- Aandacht verdelen en bewuste aandacht: Getoetst wordt of jij jouw aandacht goed kunt verdelen tussen de bediening en de besturing van het voertuig en het verkeer om u heen. Ook in ingewikkelde verkeerssituaties.
- Automatisch uitvoeren van handelingen: Er wordt gekeken of de handelingen om de auto te bedienen en te besturen automatisch worden uitgevoerd. Hierdoor kan bepaald worden of je voldoende aandacht bij de weg en het verkeer kunt houden.
- Voorspellen van gedrag van andere weggebruikers: Getoetst wordt of je het gedrag van andere weggebruikers goed inschat. En of je jouw eigen rijgedrag hier goed op afstemt.
De voertuigbediening moet voldoende zijn en jouw aandacht moet vooral uitgaat naar het beoordelen van verkeerssituaties en het gedrag van anderen. Doe daarom pas een rijtest na ongeveer 20 uur rijlessen.
Kosten
De kosten voor het behalen van een rijbewijs met autisme kunnen variëren. Vul altijd eerst een gezondheidsverklaring in en ga eventueel al naar een specialist. Let-op: De extra kosten verschillen van 160 euro tot 215 euro!
Hieronder een overzicht van de mogelijke kostenposten:
Lees ook: Alles over je rijbewijs
| Kostenpost | Bedrag (indicatie) |
|---|---|
| Gezondheidsverklaring | Circa €41,00 |
| Keuring onafhankelijk specialist | €160 - €215 |
| Psychiatrische rijbewijskeuring bij Graveland CBR Keuringen | € 199,- (inclusief BTW) |
| Rijlessen (gemiddeld 40 uur) | €1600 - €2400 (afhankelijk van de rijschool) |
| Praktijkexamen | Circa €135,00 |
Vanaf 2024 mogen keuringsartsen die ADHD- of autisme-keuringen doen alleen nog de ‘directe tijd’ in rekening brengen. Dat is de tijd dat je daadwerkelijk bij de keuringsarts in de spreekkamer bent. De minimale tijd (de basisprestatie) is 15 minuten. Dat is voor deze keuringen meestal lang genoeg. In 2024 is het tarief voor de minimale tijd (basisprestatie) door de NZa gesteld op maximaal €107,60 exclusief 21%btw.
Medicijngebruik
Als u medicatie gebruikt in verband met uw autisme, is het belangrijk om te weten of deze medicijnen invloed kunnen hebben op uw rijvaardigheid. Gebuikt jij nog andere medicijnen? Kijk dan op rijveiligmetmedicijnen.nl om te zien of die een probleem zijn om te rijden (categorie III). Sommige medicijnen kunnen namelijk bijwerkingen hebben zoals slaperigheid, verminderde concentratie of een vertraagd reactievermogen. Bespreek altijd met uw behandelend arts of psychiater of de door u gebruikte medicatie de veiligheid op de weg kan beïnvloeden.
Beoordeling door het CBR
De beoordeling door het CBR gebeurt aan de hand van de Gezondheidsverklaring, informatie van een medisch specialist en het resultaat van een eventuele rijtest.
U wordt rijgeschikt verklaard wanneer uit het rapport van de onafhankelijke psychiater blijkt dat uw autisme geen belemmering vormt voor verantwoord rijden. Ook uw medicijngebruik en de mate waarin u prikkels kunt verwerken spelen hierbij een rol. De psychiater beoordeelt of u veilig kunt deelnemen aan het verkeer en draagt deze bevindingen over aan de keuringsarts van het CBR.
Afschaffing rijgeschiktheidskeuring voor autisme (vanaf 2025)
Goed nieuws: als je autisme hebt en een rijbewijs wilt behalen, hoef je binnenkort niet meer langs de psychiater voor een keuring. De rijgeschiktheidskeuring voor mensen met autisme verdwijnt. Dit blijkt uit een brief die minister Madlener van Infrastructuur vandaag naar de Tweede kamer stuurt.
Minister Barry Madlener van Infrastructuur en Waterstaat (I&W, PVV) ziet geen redenen om de verplichte rijgeschiktheidskeuring voor mensen met autisme in stand te houden. ‘In lijn met het VN-verdrag Handicap wil het ministerie geen strengere eisen stellen aan rijbewijshouders dan strikt noodzakelijk is voor het bewaken van de verkeersveiligheid’, aldus Madlener in de Kamerbrief.
De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) zegt al jaren dat er geen onderbouwing is voor de rijgeschiktheidskeuring. Nergens blijkt uit dat automobilisten met autisme vaker te maken hebben met verkeersongelukken of verkeersovertredingen. De NVA is heel blij dat minister Madlener nu ook naar de feiten kijkt en op basis daarvan een einde maakt aan de onnodige keuring.
Zodra autisme wordt geschrapt uit de Regeling eisen geschiktheid 2000 (REG2000), is de verplichte rijgeschiktheidskeuring voor mensen met autisme verleden tijd.
Tips voor een succesvolle rijopleiding
Om de rijopleiding zo soepel mogelijk te laten verlopen, zijn hier enkele tips:
- Kies een gespecialiseerde rijschool: Zoek een rijschool met ervaring in het begeleiden van leerlingen met autisme.
- Structuur en rust: Zorg voor een gestructureerde aanpak en voldoende rustmomenten tijdens de lessen.
- Open communicatie: Bespreek eventuele moeilijkheden openlijk met de rij-instructeur.
- Voorbereiding: Bereid je goed voor op de lessen en het examen.
Laat je niet ontmoedigen door al deze handelingen, want een eventueel rijbewijs is het meer dan waard. Rijden helpt je graag verder en is Erkend rijinstructeur voor leerlingen met Autisme, ADHD en ADD.