Bij diabetes kan het lichaam de bloedsuiker niet meer zelf in evenwicht houden door onvoldoende of geen productie van insuline. Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte: een ziekte die wordt veroorzaakt door een fout in het afweersysteem.
Dit betekent dat je eigen afweersysteem de bètacellen in je alvleesklier uitzet. Dit zijn de cellen die insuline maken. Hierdoor is sprake van een absoluut tekort aan insuline. Je lichaam heeft insuline nodig.
Insuline zorgt ervoor dat de glucose (suiker) uit je voeding naar je lichaamscellen gaat. Gebeurt dit niet, dan blijft de glucose in je bloed. Je krijgt dan te hoge bloedglucosewaarden. Dit kan vervelende gevolgen hebben als je langer diabetes hebt.
Hoe krijg je diabetes type 1? En is diabetes type 1 erfelijk?
Hoe je diabetes type 1 krijgt, is nog niet bekend. Genetische aanleg en erfelijkheid spelen soms een rol. Als er iemand in jouw familie type 1 heeft is de kans groter dat jij het ook krijgt. Als één van jouw ouders het heeft, is de kans dat jij het ook krijgt ongeveer 5%.
Maar bij de meeste mensen met diabetes type 1 komt het helemaal niet in de familie voor. Er zijn namelijk ook andere mogelijke oorzaken, zoals virussen, voeding en milieufactoren.
Lees ook: Hoe auto afschrijving berekenen?
Symptomen van diabetes type 1
Het is vaak moeilijk om diabetes te herkennen. De symptomen van type 1 diabetes passen ook bij andere aandoeningen en ziektes. Een arts moet de diagnose stellen. Vaak genoemde klachten zijn:
- Veel dorst
- Vaak moeten plassen
- Een droge mond
- Veel afvallen in korte tijd
- Je heel zwak en moe voelen
- Last hebben van je ogen, wazig of slecht zien
Herken je deze klachten, ga dan naar je huisarts. Je huisarts prikt een druppeltje bloed en meet je bloedglucosewaarde. Is deze hoger dan 11 mmol/l (millimol per liter bloed), dan is een tweede ‘nuchtere’ meting nodig.
Hiervoor mag je acht uur van tevoren niet eten of drinken. Is de waarde dan hoger dan 6 mmol/l, dan heb je diabetes.
Diabetes type 1 wordt vaak vastgesteld nadat er klachten zijn ontstaan door een te hoog glucosegehalte in het bloed (hyperglykemie). Deze klachten zijn: dorst hebben, veel en vaak plassen, een droge mond en een moe, slaperig gevoel.
Behandeling van diabetes type 1
De enige behandeling van diabetes type 1 is daarom het dagelijks toedienen van insuline met een spuit of insulinepomp. Diabetes type 1 is vooralsnog niet te genezen. Wel kunnen een gezonde levensstijl (gezonde voeding, meer bewegen, niet roken en gewichtsvermindering) samen met een goede medicatie zorgen voor een zo normaal mogelijk leven.
Lees ook: Vind de perfecte autodealer in Huizen
Diabetes type 1 behandel je met insuline. Dit doe je met een insulinepen of een insulinepomp. Het doel is dat je bloedglucosewaarden tussen de 4 en 10 mmol/l blijven. De behandeling bestaat uit een combinatie van leefstijl en medicijnen.
Ook wordt er gekeken naar je leefstijl, bijvoorbeeld hoeveel je beweegt en wat je eet. Wat je eet en drinkt heeft namelijk veel invloed op je glucosewaarden. Je kunt hierover meer lezen. Bijvoorbeeld op Hoe eet je gezond met diabetes of bij Leefstijl en voeding op diabetes.nl.
Wie diabetes type 1 heeft, moet meerdere keren per dag de bloedsuiker meten. Je moet zelf insuline spuiten of een insulinepomp dragen. Wil je wat eten? Je berekent dan eerst hoeveel insuline je nodig hebt. Dit doe je door koolhydraten te tellen. Maar je moet ook op andere dingen letten.
Ga je sporten? Heb je stress? Of wat voor weer is het buiten? Heel veel dingen hebben invloed op je bloedsuiker, en dus op hoeveel insuline je nodig hebt. Dit maakt het erg lastig om je bloedsuiker in evenwicht te houden.
Honeymoonfase
De honeymoonfase (wittebroodsweken) van diabetes type 1 is de periode kort na de diagnose. Deze vorm van diabetes ontstaat doordat het eigen immuunsysteem de cellen in de alvleesklier kapotmaakt die insuline maken. In het begin maken deze bètacellen nog wel wat insuline aan.
Lees ook: Elektrische Auto Pechhulp
Het voordeel is dat type 1 daardoor in het begin nog makkelijk te regelen is. Daardoor kan het zijn dat je na de honeymoonfase teleurgesteld raakt omdat het regelen dan moeilijker wordt.
Wetenschappers proberen om het kapotmaken van de T-lymfocyten (de cellen die de bètacellen kapotmaken) af te remmen. Dan zou er een soort eeuwige honeymoonfase ontstaan.
Kun je genezen van diabetes type 1?
Van type 1 diabetes kun je niet voorkomen en niet genezen. Als je het hebt, moet je de rest van je leven insuline toedienen om je bloedsuiker te regelen. Als het toedienen van insuline niet meer werkt, kan soms een transplantatie van de alvleesklier nodig zijn.
Na een transplantatie kan de aanmaak van insuline weer op gang komen als de donor-alvleesklier goed blijft werken. Als dat gebeurt, dan heb je geen diabetes meer en hoef je geen insuline meer toe te dienen.
Een transplantatie is een ingrijpende operatie, je komt er niet zomaar voor in aanmerking en het is ook niet voor iedereen mogelijk.
Diabetes type 1: levensverwachting
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft onderzoek gedaan naar de levensverwachting van mensen die diabetes type 1 en type 2 hebben. Uit dit onderzoek blijkt dat mensen van 45 jaar met type 1 gemiddeld 13 jaar korter leven dan mensen zonder diabetes.
Daarnaast blijkt ook dat mensen met type 1 van 45-60 jaar de kans om te overlijden ongeveer 5 keer groter is voor mensen die geen diabetes hebben. Als mensen ouder worden, wordt dit verschil kleiner. Mensen zonder diabetes krijgen dan vaker ook een ziekte waardoor de kans dat ze overlijden groter wordt.
Diabetes begrijpen: Type 1 versus Type 2 uitgelegd | MedAnimations
Wat kun je zelf doen?
Voeding, beweging, medicijnen: allemaal hebben ze invloed op je bloedglucosewaarden. Door ervaring en door over je ziekte te leren krijg je meer grip op je diabetes. Door meer kennis over jezelf en diabetes te verzamelen, weet je wat van invloed is op jouw diabetes. En wat je beter wel en niet kunt doen.
Kijk bijvoorbeeld eens naar een onlinecursus of e-learning.
Diabetesvereniging biedt verschillende e-learnings, cursussen en webinars aan. Dit is een kleine greep uit de mogelijkheden:
- Goed op weg met diabetes type 1 (snelcursus die online en ook in Amersfoort wordt gegeven)
- Hypo’s en diabetes type 1 (E-learning)
- Diabetes type 1 voor naasten (E-learning)
- Webinars over diabetes (Online en ook terug te kijken)
Diabetes type 1 heeft dus een enorme impact op je leven. Want je moet er altijd mee bezig zijn.
Diabetes type 1 en andere auto-immuunaandoeningen
Mensen met diabetes type 1 krijgen soms ook andere auto-immuunaandoeningen. Zoals coeliakie. Heb je diabetes type 1? Dan heb je een iets grotere kans om ook een andere auto-immuunziekte te krijgen.
Voorbeelden van andere auto-immuunziekten zijn:
- Schildklierziekten (vooral de ziekte van Hashimoto en ziekte van Graves)
- Reumatoïde artritis
- Lupus erythematosus (LE)
- Atrofische gastritis
- Multiple sclerose (MS)
- Coeliakie
- Ziekte van Addison
- Vitiligo
We weten nog niet waarom mensen met 1 auto-immuunziekte vaak ook andere aandoeningen krijgen. Wetenschappers zoeken dit verder uit.
De klachten van andere auto-immuunziekten zijn soms onduidelijk. Bespreek vage klachten met je arts. Deze kan je onderzoeken en verder helpen als je een andere aandoening hebt.
Latent auto-immune diabetes in adults (LADA)
Latent auto-immune diabetes in adults (LADA) is een vorm van diabetes type 1. LADA heeft dezelfde kenmerken als diabetes type 1. Maar de klachten en kenmerken beginnen bij LADA pas op latere leeftijd, meestal als iemand ouder is dan 35 tot 40 jaar.
LADA is een auto-immuunziekte. Bij LADA valt je afweer (immuunsysteem) je alvleesklier aan. Bepaalde cellen in je alvleesklier gaan dan kapot. De alvleesklier kan dan niet meer genoeg insuline maken, en dan komt je lichaam insuline tekort.
In het begin kan LADA lijken op diabetes type 2. Dit komt omdat LADA heel langzaam begint. Dan kunnen mensen vaak nog een tijd zonder insuline.
Als dokters bij mensen die LADA hebben, diabetes type 2 hebben vastgesteld, krijgen ze meestal als eerste een behandeling met tabletten. Die tabletten werken bij mensen met LADA minder goed.
Heb je als vrouw LADA en wil je een kind? Dan kun je dit het beste bespreken met je dokter voordat je stopt met anticonceptie.
Onderzoek naar genezing van diabetes type 1
Dankzij veel onderzoek was enkele jaren geleden zelfs in het nieuws dat de ziekte genezen kon worden. Dr. Rens Vandeberg is hoofd kennis en innovatie bij het Diabetes Fonds. Hij is goed op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op dit gebied.
“Als we zuiver kijken naar diabetes type 1, dan is er sprake van een langetermijnstrategie met een aantal paden. Het ultieme doel is genezing en er zijn twee hoofdrichtingen met oplossingen die veelbelovend zijn.”
Allereerst wordt gekeken naar, simpel gezegd, nieuwe bètacellen. In het tweede spoor wordt gekeken naar het afweersysteem.