De ziekte van Graves is een auto-immuunziekte die met name de schildklier aantast. De ziekte van Graves is de meest voorkomende oorzaak van een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) (70-80%). De ziekte van Graves wordt ook wel de ziekte van Graves-Basedow genoemd. Wanneer men de ziekte van Graves heeft, krijgt men meestal last van een hyperthyreoïdie. Hyperthyreoïdie is een medische term voor een te hard werkende schildklier. Bij de ziekte van Graves maakt de schildklier te veel schildklierhormonen.
Locatie van de schildklier in de hals.
Wat is een auto-immuunziekte?
De ziekte van Graves is een auto-immuunziekte. Dat betekent dat de afweer niet goed werkt. Normaal valt de afweer alleen ziekteverwekkers aan, zoals bacteriën en virussen. Maar bij de ziekte van Graves valt de afweer een deel van je lichaam aan. We weten nog niet goed hoe dit gebeurt. Misschien krijgt iemand de ziekte door foutjes in een gen, samen met omgevingsfactoren. De ziekte van Graves is misschien multifactorieel erfelijk. Dit betekent dat je de ziekte kunt krijgen als je foutjes in een gen hebt en door omgevingsfactoren. Er zijn families waarin verschillende familieleden de ziekte van Graves hebben.
Om dat te begrijpen leggen we even kort de werking van ons afweersysteem uit. Met behulp van ons afweersysteem wordt het lichaam beschermd tegen alle vreemde stoffen die het lichaam binnenkomen. Het afweersysteem reageert door antistoffen aan te maken. Bij een auto-immuunziekte maakt het lichaam antistoffen aan, die niet deze ‘vijandige’ cellen aanvallen, maar juist lichaamseigen cellen of weefsels. Bij de ziekte van Graves worden er antistoffen tegen de schildklier aangemaakt.
De ziekte van Graves is een auto-immuunziekte, dat wil zeggen dat het lichaam antistoffen (afweerstoffen) maakt tegen lichaamseigen cellen, in dit geval de tegen de TSH-receptor op de schildkliercellen. Deze antistoffen zetten de schildklier aan om meer schildklierhormoon te gaan maken.
Lees ook: Hoe auto afschrijving berekenen?
Oorzaken en Risicofactoren
Hoe iemand de ziekte kan krijgen is niet precies bekend. De ziekte van Graves is een auto-immuunziekte. Misschien krijgt iemand de ziekte van Graves door foutjes in een gen én door omgevingsfactoren. Dit noem je multifactorieel erfelijk. Gezien het frequente voorkomen in bepaalde families is er zeker sprake van een bepaalde erfelijke aanleg. Bij navraag blijkt dat 80% van de patiënten een (al dan niet ver) familielid heeft met schildklierziekte (of andere auto-immuunziekten).
De ziekte van Graves komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen: 6 à 8 vrouwen tegen 1 man en manifesteert zich vooral tussen het 25ste en 50ste levensjaar. Meestal krijgt iemand de ziekte van Graves in de volwassen leeftijd.
Symptomen van de Ziekte van Graves
Symptomen van de ziekte van Graves uitgelegd
Het ziektebeeld kan sluipend beginnen, maar kan ook ineens duidelijk aanwezig zijn. Kenmerkend zijn een verhoogde hartslag en gewichtsverlies, maar deze symptomen zijn niet altijd per definitie aanwezig. Meestal heeft men een gejaagd gevoel en heeft men het erg warm. In een later stadium van de ziekte (vaak na behandeling) kan de schildklier te langzaam gaan werken, waardoor weer andere klachten kunnen ontstaan.
Bij de ziekte van Graves zijn de ogen extra gevoelig. Soms kunnen er lastige oogverschijnselen ontstaan zoals wazig zien, branderigheid, jeuk en roodheid van de ogen, ontstekingen en dubbel zien of grote bolle ogen. Deze oogverschijnselen ontstaan doordat de oogspiertjes achter het oog bij de ziekte van Graves ontstoken kunnen raken. Hierdoor zwellen de oogspiertjes op en wordt het oog naar voren geduwd waardoor het lijkt alsof het oog steeds groter wordt. Deze ziekte heet Graves’ ophtalmopathie.
Lees ook: Vind de perfecte autodealer in Huizen
Bij de ziekte van Graves kan men ook last krijgen van een oogaandoening. Die noemen we Graves Ophtalmopathie. Waarschijnlijk wordt ook dit veroorzaakt doordat antistoffen het eigen lichaam aanvallen. Verder kan je, hoewel dit maar bij een heel klein percentage van de patiënten voorkomt, last krijgen van de huid van de scheenbenen. Heel soms hebben mensen met de ziekte van Graves een dikkere en rode huid op hun scheenbenen. Dit heet pretibiaal myxoedeem.
Sommige mensen met de ziekte van Graves hebben ook problemen met hun ogen. Soms komt de schildklierziekte van Graves samen voor met de oogziekte van Graves (oftalmopathie). Een derde verschijnsel dat zich kan voordoen bij de ziekte van Graves is een specifieke huidaandoening aan de scheenbenen.
Diagnose
Heb je een vraag? Dokters kunnen aan de ziekte van Graves denken als iemand de kenmerken heeft die hierboven staan. Dokters kunnen de aandoening vaststellen met onderzoek van het bloed en onderzoek van de schildklier. Op basis van de klachten, lichamelijk onderzoek en bloedonderzoek kan worden vastgesteld of u de ziekte van Graves heeft of dat er een andere oorzaak is voor de te snel werkende schildklier.
Behandeling van de Ziekte van Graves
De ziekte van Graves gaat niet over. Bij een schildklier die te veel schildklierhormonen maakt, geven dokters een behandeling om de kenmerken minder te maken. Dit kan met medicijnen, radioactief jodium of een operatie. Graves hyperthyreoïdie kan behandeld worden met medicijnen, radioactief jodium, of met een schildklieroperatie. In het algemeen heeft een behandeling met medicijnen de voorkeur.
Wanneer er wordt gekozen om te behandelen met medicijnen, wordt in het algemeen gekozen voor behandeling met block-and-replace (rem en vervang) behandeling. Dat wil zeggen dat de productie van schildklierhormoon helemaal geremd wordt en dat het tekort aan schildklierhormoon wordt aangevuld. Het medicijn dat het meest gebruikt wordt om de schildklierhormoon productie te remmen is strumazol. Belangrijkste mogelijke bijwerkingen van strumazol zijn huiduitslag, leverstoornissen, en “agranulocytose”. Agranulocytose is een zeer zeldzame, maar ernstige bijwerking waarbij de witte bloedcellen (afweercellen) in het bloed plots kunnen verdwijnen. Daarom wordt patiënten die strumazol gebruiken altijd aangeraden om bij koorts en keelpijn de strumazol direct te stoppen en direct contact te hebben met de behandelaar om bloedonderzoek op witte bloedcellen te laten verrichten.
Lees ook: Elektrische Auto Pechhulp
Een alternatief voor de block-and-replace behandeling is de titratiemethode. Er wordt dan precies genoeg schildklierremmende medicatie gegeven om de schildklierwaarden normaal te krijgen. Patiënten met de ziekte van Graves worden gedurende 12-18 maanden behandeld met medicatie (strumazol+levothyroxine (schildklierhormoon)). Na deze periode wordt gekeken of de medicijnen gestopt kunnen worden zonder dat de ziekte terugkomt. Bij ongeveer 50-60% van de patiënten is de ziekte van Graves na het stoppen van de medicijnen genezen.
Bij een behandeling met radioactief jodium beschadigt de schildklier, waardoor deze minder schildklierhormonen gaat maken. Jodium wordt door de schildklier opgenomen en ingebouwd in schildklierhormoon. Ook radioactief jodium wordt door de schildklier opgenomen. De straling van dit radioactief jodium (jodium-131) kan gebruikt worden om de overmatige aanmaak van schildklierhormoon te stoppen of om een groot struma kleiner te maken. Het radioactieve jodium verlaat het lichaam snel (binnen dagen), vooral via de urine. Het opgenomen radioactieve jodium in de schildklier zendt straling uit en zorgt dat een deel van de schildkliercellen vernietigd wordt. Dit proces duurt maanden.
Het kan dus ook maanden duren voordat de behandeling effect heeft. De grootte en mate van activiteit van het struma of de nodus bepaalt de hoeveelheid radioactief jodium die moet worden toegediend. De hoeveelheid radioactief jodium bepaalt of de behandeling poliklinisch gegeven kan worden of dat een opname in het ziekenhuis nodig is. Na een jodiumbehandeling zijn er leefregels voor een bepaalde duur. De belangrijkste bijwerking van de behandeling met radioactief jodium is dat de schildklier door de behandeling blijvend te traag kan gaan werken. Dit is echter goed op te vangen door het tekort aan eigen schildklierhormoon aan te vullen met levenslang gebruik van levothyroxine. De rest van het lichaam ondervindt geen schade van de straling, zolang het in beperkte doseringen wordt gegeven (zoals voor thyreotoxicose, toxisch multinodulair struma, euthyreoot struma). Tot 6 maanden na behandeling met radioactief jodium wordt zwangerschap ontraden.
Redenen om te kiezen voor radioactief jodium of operatie kunnen o.a. Als er vooral mechanische problemen zijn (slikklachten, vernauwing of verplaatsing van de luchtpijp), kan gekozen worden voor operatie. Bij een schildklieroperatie zal de chirurg er alles aan doen de stembandzenuw en de bijschildklieren te sparen. Schade aan de stembandzenuw kan leiden tot heesheid en een veranderde stem. Vaak is dit tijdelijk. Door kneuzing of verwijdering van de bijschildklieren kan een te laag calciumgehalte in het bloed ontstaan met als gevolg tintelingen en/of kramp in handen of voeten of rond de mond. Ook deze complicatie kan tijdelijk zijn. Bij tintelingen adviseren wij u, meteen, contact op te nemen met uw internist-endocrinoloog voor bloedonderzoek op calcium. Daarnaast is er na verwijdering van de hele schildklier een blijvend tekort aan schildklierhormoon waarvoor men levenslang levothyroxine moet gaan gebruiken. Bij een hemithyreoïdectomie wordt één helft van de schildklier geheel verwijderd.
Een toxisch adenoom wordt in principe behandeld met radioactief jodium. Een toxisch multinodulair struma wordt in principe behandeld met radioactief jodium of operatie. Er kan bij bepaalde patiënten ook gekozen worden voor een lage dosis thiamazol (Strumazol). Voor welke behandeling wordt gekozen hangt af van de ernst en soort van de klachten en kenmerken van de patiënt.
Behandeling van de Oogziekte van Graves
Behandeling van de oogziekte van Graves vindt plaats door de oogarts. Bij geringe oogziekte zal in het algemeen volstaan worden met het voorschrijven van oogdruppels en oogzalf, en bij daglicht een zonnebril te dragen. Bij actieve oogziekte zal de behandeling bestaan uit behandeling met medicijnen, bestraling of een operatie. Afhankelijk van de klachten wordt er gekozen voor een behandeling op maat.
Roken verhoogt de kans op het ontstaan van oogproblemen. Als u rookt, adviseren wij u dan ook dringend om hiermee te stoppen. Als u last krijgt van uw ogen, wordt u naar de oogarts verwezen.
Overige Aandoeningen
Een thyreoïditis behoeft meestal geen behandeling, behoudens symptoombestrijding zoals pijnstilling of een bètablokker tegen hartkloppingen. Behandeling van een thyreoïditis door sommige medicijnen (zoals amiodaron) vereist de combinatie van een aantal medicijnen.
Zwangerschap en de Ziekte van Graves
Heb jij als vrouw de ziekte van Graves en wil je een kind? Praat er met je arts over, voordat je probeert om zwanger te worden.