Als je binnenkort begint met rijlessen, sta je voor de keuze: ga je voor een automaat of een handgeschakelde auto? Vroeger was die vraag simpel, maar tegenwoordig is het minder vanzelfsprekend. In deze blog ontdek je alles over het rijden in een automaat, de regels, en hoe je eventueel kunt overstappen naar een schakelauto.
Waarom de Keuze Nu Lastiger Is
Door de opkomst van elektrische en hybride auto’s neemt het aantal handgeschakelde modellen af. Waar merken vroeger vrijwel standaard schakelauto’s leverden, zie je nu steeds vaker automaten. In België hebben rijscholen al moeite om voldoende handgeschakelde lesauto’s te vinden. De verwachting is dat deze trend ook in Nederland merkbaar zal worden bij rijscholen.
Voor jou betekent dat: de kans dat je rijexamen straks in een automaat doet, wordt steeds groter. En dat heeft gevolgen.
Automaat Rijbewijs en Code 78
Wie examen doet in een automaat, krijgt een automaat rijbewijs. Op dat rijbewijs komt de zogeheten “code 78” te staan. Dat betekent dat je uitsluitend in automaten mag rijden. Handgeschakelde auto’s zijn dan geen optie meer, tenzij je later alsnog extra lessen volgt en opnieuw examen doet voor een handgeschakeld rijbewijs.
Dat klinkt misschien niet zo problematisch, zeker als je verwacht dat je later toch in een elektrische auto rijdt. Maar op de tweedehandsmarkt liggen de kaarten anders. Meer dan 80 procent van de betaalbare tweedehandsauto’s is nog steeds handgeschakeld. Vooral als je straks een eerste, goedkope auto zoekt, kan het een nadeel zijn om beperkt te zijn tot automaten.
Lees ook: Bekijk de volledige analyse van de Opel Grandland automaat.
Voordelen en Nadelen van Beide Opties
Een automaat voelt voor veel leerlingen eenvoudiger. Geen koppeling, geen stress dat de motor afslaat, meer rust en overzicht in het verkeer. Daardoor haal je vaak sneller vertrouwen achter het stuur. Voor wie onzeker is of moeite heeft met schakelen, kan dit een groot voordeel zijn.
Handgeschakeld rijden heeft nog altijd voordelen. Als je examen doet in een schakelauto, haal je een volledig rijbewijs. Daarmee mag je zowel handgeschakeld als automaat rijden, en dat geeft je simpelweg meer vrijheid. Zeker nu het grootste deel van de tweedehandsauto’s nog steeds met een schakelbak wordt verkocht, is dat handig. Voor veel leerlingen betekent dit dat je meer keuze hebt binnen je budget, want handgeschakelde auto’s zijn vaak net wat goedkoper dan een automaat.
Het speelt ook mee in situaties waar je misschien nog niet direct aan denkt. Een bestelbus huren bij een verhuizing, een deelauto reserveren in de stad of een auto lenen tijdens de vakantie: grote kans dat die nog steeds handgeschakeld zijn. Met alleen een automaatrijbewijs kun je daar niet zomaar in weg rijden.
Ook als je later een BE rijbewijs wilt halen om met een aanhanger of caravan te mogen rijden, kan ervaring met een handgeschakelde auto handig zijn. Vooral bij grotere combinaties voelt schakelen voor veel bestuurders natuurlijker en geeft het meer controle.
Waar je op Moet Letten
De keuze tussen automaat of handgeschakeld is dus geen kwestie van goed of fout, maar van vooruitdenken. Stel jezelf een paar vragen voordat je start met rijlessen:
Lees ook: Gids voor Tweedehands Caddy Automaat
- Welke auto ga je waarschijnlijk als eerste rijden?
- Is er thuis of in je omgeving een auto beschikbaar, en is dat een automaat of handgeschakeld?
- Vind je het belangrijk om later op de tweedehandsmarkt meer keus te hebben?
Als je vooral in een automaat gaat rijden en je vindt het prettig om sneller zekerheid te krijgen tijdens je rijlessen, dan is een automaat rijbewijs een logische keuze. Wil je juist alle mogelijkheden openhouden en niet beperkt zijn, dan blijft een handgeschakelde lesauto voorlopig de beste optie.
Een rijbewijs gaat niet alleen over slagen voor het examen, maar vooral over vrijheid. Je wilt zonder beperkingen kunnen kiezen welke auto bij jouw situatie past. Praat daarom goed met de rijschool van jouw keuze wat de mogelijkheden zijn.
Steeds meer mensen vragen zich af: mag je rijexamen doen in een automaat en later schakel rijden? In deze blog ontdek je alles wat je moet weten over rijden in een automaat, overstappen naar een schakelauto en wat de Nederlandse wet hierover zegt.
Rijden in een Automaat: Wat Zegt de Wet?
Kies je ervoor om je rijexamen af te leggen in een automaat, dan ontvang je een rijbewijs met een automaat-beperking. Dit betekent dat je volgens de Nederlandse wet alleen in auto’s met een automatische transmissie mag rijden. Op je rijbewijs wordt deze beperking aangegeven met een code. Je bent dus niet bevoegd om zonder meer in een schakelauto te rijden.
Het is niet toegestaan om na een automaatexamen zonder aanvullende stappen direct schakelauto’s te besturen. De automaat-code op je rijbewijs beperkt je formeel tot het gebruik van automaten. Als je later wilt overstappen naar een schakelauto, ben je verplicht opnieuw een praktijkexamen schakel af te leggen bij het CBR. Hier zijn extra kosten en voorbereiding aan verbonden.
Lees ook: Occasion Audi A1 Automaat Kopen
Steeds meer leerlingen kiezen voor een automaatexamen omdat het als gemakkelijker wordt ervaren. Je hoeft immers niet te schakelen en kunt je volledig concentreren op het verkeer. Zeker voor mensen met faalangst of coördinatieproblemen biedt dit rust. Let wel op: je rijbewijs is dan beperkter inzetbaar, omdat je niet zonder meer schakeltoestellen mag rijden.
Ook buiten Nederland geldt de beperking op je rijbewijs na een automaatexamen. Binnen de EU nemen verschillende landen de automaat-code automatisch over. Dit betekent dat je ook daar alleen automaten mag besturen, tenzij je een schakelexamen hebt gehaald. Ga je dus met vakantie of tijdelijk werken in het buitenland? Houd er rekening mee dat je rijbewijs beperkt geldig is voor automaten.
Overstappen van Automaat naar Schakel: Hoe Doe Je Dat?
Krijg je toch spijt van je keuze voor de automaat, dan is er een uitweg. Je hoeft niet opnieuw de theorie of volledige rijopleiding te volgen. Het volstaat om het praktijkexamen in een schakelauto met succes af te leggen. Na het slagen verdwijnt de automaat-beperking van je rijbewijs.
Neem de tijd om te bepalen welk rijbewijs het beste bij je toekomstige wensen past. Bedenk of je vooral automaten of juist schakelaars zult gaan rijden. Kijk ook of je gebruik wilt maken van leensituaties of veel in het buitenland zult rijden. Overleg je twijfels met je instructeur.
Samenvattend: mag je rijexamen doen in een automaat en later schakel rijden? Nee, zonder aanvullend praktijkexamen en kosten is dat niet toegestaan. Je mag met een automaat-rijbewijs uitsluitend automaten besturen; voor schakelwagens is een extra examen vereist. Wil je direct volledige vrijheid, overweeg dan je praktijkexamen af te leggen in een schakelauto via bijvoorbeeld een spoedcursus schakelrijbewijs.
Code 78 en Code 10.02: Wat Betekenen Ze?
Er zijn twee verschillende codes voor een automaatrijbewijs. Controleer op je rijbewijs welke code er staat. Hoe je van je automaatrijbewijs een schakelrijbewijs kan maken, is per code op het automaatrijbewijs verschillend.
Ik heb code 78
Code 78 krijg je wanneer je zelf gekozen hebt om het praktijkexamen met een automaat te doen. Heb je code 78 op je rijbewijs en wil je overstappen op een schakelvoertuig? Volg dan onderstaande stappen:
- Vul een nieuwe Gezondheidsverklaring in. Wij beoordelen of je gezond genoeg bent en kijken of je in een handgeschakeld voertuig kunt rijden.
- Nadat je medisch goedgekeurd bent om te rijden in een handgeschakeld voertuig, doe je praktijkexamen met een schakelvoertuig.
- Ben je niet geslaagd voor je praktijkexamen voor een schakelvoertuig, dan blijft je rijbewijs voor een automaat gewoon geldig.
- Ben je geslaagd? Ga dan naar de gemeente om een nieuw rijbewijs aan te vragen.
- Heeft u het nieuwe rijbewijs ontvangen? Dan mag u in een schakelvoertuig rijden.
Ik heb code 10.02
Code 10.02 krijg je vanwege je medische situatie. Vul een nieuwe Gezondheidsverklaring in. Wij beoordelen je medische situatie dan opnieuw. Houd er rekening mee dat je misschien naar een arts moet of dat we je kunnen uitnodigen voor een rijtest.
Keuren wij je medisch goed voor een schakelrijbewijs? Dan verschilt het per situatie hoe je het schakelrijbewijs krijgt:
Ik heb nog nooit een handgeschakeld rijbewijs gehad
Nadat je medisch bent goedgekeurd, doe je een praktijkexamen met een schakelvoertuig. Je hoeft niet opnieuw theorie-examen te doen. Ben je niet geslaagd voor je praktijkexamen voor een schakelvoertuig, dan blijft je rijbewijs voor een automaat gewoon geldig. Ben je geslaagd, dan kan je een nieuw rijbewijs aanvragen bij de gemeente.
Ik had een handgeschakeld rijbewijs voordat ik code 10.02 kreeg
Nadat je medisch bent goedgekeurd, kan je meteen een schakelrijbewijs aanvragen bij de gemeente. Je hoeft niet opnieuw examen te doen.
Praktijkexamen Doen
Je hoeft niet opnieuw theorie-examen te doen. Aan de examinator moet je op het praktijkexamen een rijbewijs laten zien. Tijdens het examen volg je een volledig examen. Hieronder lees je welk rijbewijs je in die situatie moet laten zien aan de examinator:
Praktijkexamen Auto
Je doet het praktijkexamen auto met een handgeschakelde auto. Dan laat je één van onderstaande rijbewijzen zien aan de examinator:
- Nederlands autorijbewijs (B) met automaatcode 78, hiervan mag de geldigheidsduur verlopen zijn of;
- Je geldige EU-, EER- of Zwitsers rijbewijs B met automaatcode 78.
Praktijkexamen Auto met Aanhanger
Je doet het praktijkexamen auto met aanhanger met een handgeschakelde auto. Dan laat je één van onderstaande documenten zien aan de examinator:
- Nederlands autorijbewijs (B) met automaatcode 78, hiervan mag de geldigheidsduur verlopen zijn of;
- Je geldige EU-, EER- of Zwitsers rijbewijs B met automaatcode 78 en een geldig identiteitsbewijs.
Praktijkexamen Motor
Je stapt over van een automaat naar een schakel motor binnen dezelfde rijbewijscategorie. Dan doe je praktijkexamen verkeersdeelneming en laat je één van onderstaande documenten zien aan de examinator:
- Je geldige Nederlands motorrijbewijs met automaatcode 78 of;
- Je geldige EU-, EER- of Zwitsers motorrijbewijs met automaatcode 78 en een geldig identiteitsbewijs.
Bijvoorbeeld: je stapt over van een zware motor (A) automaat naar A schakel. Dan doe je alleen praktijkexamen verkeersdeelneming (AVD) met een schakelmotor. Bij het examen laat je jouw geldige automaatrijbewijs A zien aan de examinator.
Heb je een getrapt rijbewijs en wil je een categorie omhoog? Dan moet je het onderliggende rijbewijs minstens 2 jaar hebben. Bijvoorbeeld: je stapt over van lichte motor (A1) automaat naar A2 schakel. Dan doe je alleen praktijkexamen verkeersdeelneming (AVD-A2) met een schakelmotor. Bij het examen laat je aan de examinator zien dat jouw automaatrijbewijs A1 geldig is én dat je dit rijbewijs al 2 jaar hebt.
Op deze pagina lees je welke examens je moet doen als je wil overstappen op een zwaardere motorcategorie. Je laat dan altijd je geldige motorrijbewijs zien tijdens het examen aan de examinator.
Geldt Code 78 voor Alle Voertuigen?
Nee. Als je het schakelrijbewijs behaalt voor een rijbewijscategorie, dan geldt dit schakelrijbewijs ook alleen voor deze categorie. Bijvoorbeeld als je geslaagd bent voor het motorexamen met een handgeschakelde motor, dan krijg je een rijbewijs voor de motor zonder automaatcode. Heb je een autorijbewijs met automaatcode? Daar verandert niets aan.
Rijlessen in een Automaat: Wat Kun Je Verwachten?
Bij veel rijscholen kun je ook rijlessen in een automaat (elektrisch of brandstof). Als je praktijkexamen doet in een automaat krijg je op je rijbewijs de zogenaamde code 78. Je mag met dit rijbewijs dan alleen in een automaat rijden. Wil je overstappen naar een auto met handgeschakelde versnellingsbak? Dan heb je een volwaardig rijbewijs B nodig.
De rijlessen in een automaat of een handgeschakelde auto zijn grotendeels hetzelfde. Je leert in beide gevallen de verkeersregels, het toepassen van de verkeersregels en de rijvaardigheden met de auto. Het enige verschil is dat je in de automaat niet leert te schakelen en koppelen.
Je kunt starten met auto- en automaatrijles vanaf 16,5 jaar. Om af te mogen rijden, moet je eerst je theorie hebben. Die kun je halen vanaf je 16e. Wil je al met rijles starten als je net 16 bent, dan kun je rijles krijgen op de rijsimulator. Dat leert makkelijker: de verkeersregels gaan meer leven.
Extra snel is er de spoedcursus automaat-rijbewijs van 7, 8 of 10 dagen. We adviseren je te starten met een proefles automaat. In die les kan de rij-instructeur inschatten hoeveel lesuren je nodig zult hebben.
Over het algemeen liggen de totale kosten voor een automaat-rijbewijs iets lager dan voor een regulier B-rijbewijs.
Het Opschakelpakket
Heb je het automaat rijbewijs gehaald, maar wil jij ook graag het rijbewijs voor een handgeschakelde auto halen? Verander dan je automaat rijbewijs in een schakel rijbewijs.
Met code 78 op uw rijbewijs mag u alleen met een automaat rijden. U krijgt deze code op uw rijbewijs als u zelf heeft gekozen om het praktijkexamen met een auto of motor met automatisch schakelsysteem te doen.
Onderzoek naar Elektrisch Lessen
De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) zoekt rijscholen die mee willen doen aan een onderzoek naar het verschil tussen elektrisch en conventioneel lessen. Het is een belangrijk praktijkonderzoek dat gevolgen kan hebben voor de structuur van het geven van rijlessen in Nederland.
Auto’s met een automatische schakelbak komen steeds vaker voor. In 2021 was zelfs 57 procent van alle nieuw verkochte auto’s daarmee voorzien. Vanaf 2030 wil de overheid dat alle nieuw verkochte auto’s emissievrij zijn. Dat zijn elektrische auto’s, in welke vorm dan ook, en die zijn per definitie uitgerust met een automaat. Toch leiden we de meeste leerlingen nog steeds op voor een rijbewijs voor een schakelauto. Dat is meestal ook de wens van de leerling en de ouders.
De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) zoekt rijschoolhouders die mee willen doen aan het onderzoek naar of het lessen in elektrische auto’s (EV) of automaten leidt tot minder rijlessen dan wanneer in conventionele schakelauto’s wordt gelest. Daarbij is de verwachting dat leerlingen sneller verkeersinzicht zullen opdoen als zij aan het begin van hun rijopleiding geen technische handelingen (koppelen en schakelen) hoeven te leren. Omdat ze in een EV les krijgen, kunnen ze zich direct concentreren op het verkeer.
Om toch af te rijden voor een ‘schakelrijbewijs’ zullen ook lessen in schakelauto’s gegeven moeten worden. Het moment van overstappen mogen de rijinstructeurs zelf bepalen. Ook dat moment van overstappen is interessant voor het onderzoek.
Geeft u les in zowel auto’s met een schakelbak als in EV’s/automaten? Dan kunt u helpen! Het project zoekt minimaal tien rijscholen die in de periode september 2022 tot en met januari 2023 elk minimaal tien leerlingen willen volgen. Vijf leerlingen die alle lessen in een schakelauto rijden en vijf leerlingen die starten met een EV/automaat en pas later leren schakelen.
Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek en de resultaten van de wetsverandering in Duitsland gaat men in gesprek met het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat over de wetgeving in Nederland. Uw inbreng is dus voor de hele branche van groot belang.
Samenvatting
Het automaat rijbewijs biedt gemak en comfort, vooral in een tijd waarin elektrische auto's steeds populairder worden. Echter, het is belangrijk om de beperkingen en mogelijkheden van beide opties te overwegen voordat je een keuze maakt. Of je nu kiest voor een automaat of een handgeschakelde auto, een goede voorbereiding en de juiste begeleiding zijn essentieel voor een veilige en succesvolle rijopleiding.