Een vraag die we vaak krijgen: mag ik een auto als ik in de bijstand zit? Het is een vraag die vaak voor verwarring zorgt, want de regels verschillen per situatie én per gemeente. Het antwoord is: ja, u mag een auto hebben, maar u moet dat wel mededelen aan de gemeente. Daarnaast mag de auto niet te duur zijn.
Dit artikel geeft een overzicht van de regels omtrent het bezit van een auto en de bijstandsuitkering in Nederland. Hierbij wordt ingegaan op de vermogensgrens, de inlichtingenplicht en de beoordelingsvrijheid van gemeenten.
Wanneer heb ik recht op een bijstandsuitkering?
U heeft recht op een algemene bijstandsuitkering als u voldoet aan de voorwaarden en u niet genoeg inkomen of vermogen heeft om van te leven.U heeft niet genoeg inkomen of vermogen om van te leven. Heeft u niet genoeg inkomen of eigen vermogen om van te leven? Dan heeft u recht op een bijstandsuitkering.
- U woont in Nederland.
- U heeft onvoldoende inkomen als uw (gezamenlijke) inkomen lager is dan het sociaal minimum dat voor u geldt: de bijstandsnorm.
Bent u gehuwd of samenwonend? Of heeft u een gezamenlijke huishouding met een ander? Dan telt het gezamenlijke inkomen en het gezamenlijke vermogen van u en van uw partner.
Lees ook: Komt u in aanmerking voor Bijzondere Bijstand?
Uw gemeente kijkt ook of uw financieel vermogen niet hoger is dan de wettelijke grens om nog bijstand te krijgen. Dit heet de vermogensgrens. Heeft u te veel vermogen? Dan heeft u geen recht op bijstand.
Wat wordt gezien als vermogen?
Een voorbeeld van vermogen is spaargeld. De gemeente berekent het vermogen aan de hand van de bankgegevens van u en uw gezin. Ook kijkt de gemeente of u waardevolle bezittingen heeft. Heeft u schulden? Dan trekt de gemeente die schulden van uw vermogen af. Hierdoor is uw vermogen lager.
Voorwaarde is wel dat u kunt bewijzen dat u die schulden moet terugbetalen. De gemeente trekt studieschulden of schulden die u later mag terugbetalen niet van uw vermogen af. Heeft u meer vermogen dan de vermogensgrens? Dan kunt u hiermee zelf in uw levensonderhoud voorzien. U heeft geen recht op bijstand totdat u dit vermogen dat boven de grens uitkomt daaraan heeft besteed.
Ook als u in een eigen huis woont, kunt u recht hebben op bijstand. Heeft u een tweede woning of vakantiehuis in binnen- of buitenland? De waarde van die woning wordt opgeteld bij uw vermogen. Komt uw vermogen boven de vermogensgrens?
Lees ook: Voordelen en voorwaarden Toyota Eurocare
Auto en Bijstand in 2025: Hoe zit het?
Als je in 2025 een bijstandsuitkering ontvangt, mag je in sommige gevallen een auto bezitten, maar hier zitten voorwaarden aan. De gemeente beoordeelt of de auto noodzakelijk is (bijvoorbeeld voor werk, mantelzorg of medische afspraken) én of de waarde van de auto binnen de vermogensgrens valt. Een duurdere auto kan worden gezien als vermogen dat je eerst moet "opeten" voordat je recht hebt op bijstand.
Er is geen landelijke regel: gemeenten hebben beleidsvrijheid en gaan hier verschillend mee om. Het is dus belangrijk om je goed te informeren en je situatie helder uit te leggen als je een aanvraag doet of al in de bijstand zit. Krijg je te maken met vragen, afwijzing of twijfel over je rechten? Onze advocaat helpt je graag verder.
Wanneer telt een auto mee als vermogen in de bijstand?
Een auto telt mee als vermogen als de dagwaarde boven de vrijstellingsgrens uitkomt. Veel gemeenten hanteren hiervoor een richtlijn van zo’n €3.500 tot €5.000: is je auto meer waard, dan wordt het bij je vermogen opgeteld.
Lees ook: Hoe auto afschrijving berekenen?
Kom je daardoor boven de grens, dan kan de gemeente zeggen dat je eerst de auto moet verkopen of het geld moet gebruiken. Heb je de auto nodig voor werk, zorg of andere noodzakelijke redenen, dan kun je dat aangeven bij de gemeente. Onze advocaat kan je helpen als hier discussie over ontstaat.
Hoe duur mag een auto zijn in de bijstand?
Hoe duur een auto mag zijn als je in de bijstand zit, hangt af van de waarde van de auto én van je totale vermogen. De vermogensgrens ligt dit jaar op €7.770 voor een alleenstaande zonder kinderen en €15.540 voor alleenstaande ouders of samenwonenden. Heb je over deze kwestie gedoe over met je gemeente? Neem dan contact op met onze advocaat.
Bijzondere bijstand voor auto
In sommige gevallen kun je bijzondere bijstand aanvragen voor kosten die met je auto te maken hebben, bijvoorbeeld als je de auto dringend nodig hebt voor medische behandelingen of mantelzorg en er geen alternatief vervoer beschikbaar is. De gemeente beoordeelt of de kosten noodzakelijk zijn en of je geen andere manier hebt om ze te betalen. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om reparatie, verzekering of brandstofkosten.
Let op: je moet altijd eerst toestemming vragen en bewijzen waarom de kosten écht nodig zijn. Onze advocaat kan je ondersteunen bij het aanvragen of bezwaar maken als de gemeente je verzoek afwijst.
Vermogensgrenzen in de Participatiewet
In de context van de Participatiewet in Nederland is er een vermogensgrens vastgesteld in artikel 34. Deze grens bepaalt hoeveel vermogen iemand mag hebben om in aanmerking te komen voor bijstand. De waarde van de auto meetelt als vermogen. Als de waarde van de auto, samen met andere vermogensbestanddelen, boven de vermogensgrens uitkomt, kan dit invloed hebben op de bijstandsuitkering.
De inlichtingenplicht
U hebt een inlichtingenplicht in de bijstand. Dat betekent dat u op grond van artikel 17 van de Participatiewet duidelijkheid moet verstrekken over uw auto. Zie bijvoorbeeld deze uitspraak van de CRvB.
De inlichtingenplicht binnen de Participatiewet is de laatste tijd vaak in het nieuws. Deze inlichtingenplicht houdt in dat de bijstandsgerechtigde mededeling (uit eigen beweging of op verzoek) moet doen van alle feiten en omstandigheden waarvan hem of haar duidelijk moet zijn dat dit van invloed kan zijn op het recht op bijstand.
Onder deze inlichtingenplicht valt onder andere het (financiële) vermogen van de bijstandsgerechtigde.
Beoordeling door de gemeente
De auto wordt niet automatisch tot het vermogen gerekend; er wordt rekening gehouden met de noodzaak en het gebruik van de auto. Het is heel zinvol om dit goed in de gaten te houden. Wij adviseren ook om wel nadere informatie te vragen als blijkt dat iemand een voertuig heeft aangeschaft.
Wanneer is een auto noodzakelijk?
Bezittingen die naar hun aard en waarde als algemeen gebruikelijk dan wel gelet op de omstandigheden van persoon en gezin noodzakelijk zijn, worden niet als vermogen aangemerkt (art. 34, tweede lid, aanhef en onder a, van de Participatiewet). Het is namelijk in sommige situaties en voor sommige bezittingen onwenselijk om van een bijstandsgerechtigde te eisen dat deze worden omgezet in geld dat voor het levensonderhoud kan worden ingezet.
Gemeentelijk beleid
Gemeenten kunnen in hun beleid opnemen dat auto's vanaf een bepaald bouwjaar en onder een bepaalde dagwaarde als algemeen gebruikelijke bezitting worden vrijgelaten. Zo hanteert de gemeente Amsterdam bijvoorbeeld een grens van € 3.500,00 voor de waarde van een auto. Wanneer de dagwaarde van de auto meer is dan dit bedrag wordt dit bij het vermogen opgeteld.
Mocht een gemeente dergelijk beleid hanteren betekent dit dat het bezit van een auto (tot bijvoorbeeld de waarde van € 3.500,00) geen invloed heeft op het vermogen van de bijstandsgerechtigde. Als vervolgens de bijstandsgerechtigde geen mededeling doet van het bezit van een auto met een waarde onder de vrijgelaten grens is dit ook geen schending van de inlichtingenplicht. Vervolgens rijst de vraag wat de regels zijn voor aan- of verkoop van een auto.
Aanschaf en verkoop van een auto tijdens de bijstandsperiode
Als deze wordt gekocht in de bijstandsperiode met het eigen spaargeld is er in beginsel geen sprake van vermogenstoename en hoeft dit niet te worden gemeld zo lang de vermogensgrens niet wordt overschreden. Als iemand de auto heeft gekregen is er sprake van vermogenstoename en moet dit worden gemeld. Als een auto wordt verkocht in de bijstandsperiode moet de opbrengst worden gemeld bij de gemeente.
Uit de rechtspraak vloeit namelijk voort dat het ontvangen van stortingen en een bijschrijving op de bankrekening een omstandigheid is waarvan het de bijstandsgerechtigde duidelijk moet zijn dat dit van invloed kan zijn op het recht op bijstand. Wanneer op basis van het gemeentelijk beleid de auto niet als vermogen wordt aangemerkt hoeft de verkoop door de bijstandsgerechtigde in de bijstandsperiode niet te worden gemeld.
Vervangingsvermoeden
Weliswaar valt de opbrengst van de verkoop van een vrijgelaten bezitting op grond van artikel 34, tweede lid, aanhef en onder a van de Participatiewet niet onder de uitzonderingsbepaling, toch moet in beginsel aangenomen worden dat de verkoopopbrengst van een vrijgelaten bezitting voor de bijstandsgerechtigde niet beschikbaar is om in andere bestaanskosten te voorzien. Aangezien een dergelijk gebruiksgoed, na verkoop ervan, veelal wordt vervangen, dan wel dat met de verkoopopbrengst een ander, soortgelijk, gebruiksgoed wordt aangeschaft.
Dit wordt ook wel het vervangingsvermoeden genoemd. Uit de rechtspraak komt naar voren dat gelet op dit vervangingsvermoeden en de gevolgen daarvan, het voor de bijstandsgerechtigde niet zonder meer duidelijk kan zijn dat de opbrengst van de verkochte vrijgelaten auto van invloed kan zijn op het recht op bijstand.
Het blijft voor gemeenten echter altijd mogelijk om nader onderzoek te doen naar de vermogenssituatie van de bijstandsgerechtigde waar medewerking aan zal moeten worden verleend.
Jurisprudentie
De waarde van de auto meetelt als vermogen. Als de waarde van de auto, samen met andere vermogensbestanddelen, boven de vermogensgrens uitkomt, kan dit invloed hebben op de bijstandsuitkering.
- CRvB 12 juli 2016, ECLI:NL:CRVB:2016:2672: In deze uitspraak werd geoordeeld dat een auto met een waarde van € 4.000 tot het vermogen gerekend moest worden.
- CRvB 23 maart 2010, ECLI:NL:CRVB:2010: De Raad oordeelde dat de waarde van een auto onder bepaalde omstandigheden buiten beschouwing kan worden gelaten, bijvoorbeeld als de auto noodzakelijk is voor het dagelijks functioneren vanwege medische redenen.
- CRvB 14 februari 2012, ECLI:NL:CRVB:2012: In deze zaak werd bepaald dat een auto die een noodzakelijke voorziening is voor het huishouden van de betrokkene (bijvoorbeeld voor vervoer van een gehandicapte partner) niet volledig tot het vermogen gerekend hoeft te worden.
Wat kan een advocaat voor je doen?
Als je problemen krijgt met de gemeente over je auto en je bijstandsuitkering, kan dat vervelend zijn. Bijvoorbeeld als de gemeente vindt dat je auto te duur is of als ze weigeren bijzondere bijstand te geven voor noodzakelijke autokosten. Onze advocaat kijkt dan nauwkeurig of het besluit van de gemeente klopt en of ze de regels goed hebben toegepast. Soms gaat het mis doordat de gemeente verkeerde aannames doet over de waarde van je auto of je totale vermogen.
Als het besluit onterecht is, helpt onze advocaat je met bezwaar maken of het starten van een procedure. Binnen één werkdag neemt onze advocaat contact met je op. Zorg dat je je BSN en alle relevante documenten, zoals de gemeentelijke brief en gegevens over je auto, bij de hand hebt zodat we meteen aan de slag kunnen.
Als we je kunnen helpen, vragen we een toevoeging aan, waardoor onze juridische ondersteuning voor jou kosteloos is. Binnen vijf werkdagen stelt de advocaat een bezwaarschrift op, dat jij eerst kunt bekijken voordat het wordt ingediend. Vervolgens wachten we de reactie van de gemeente af. Zodra die binnen is, bespreken we samen de uitkomst en wat je daarna het beste kunt doen. Zo sta je er niet alleen voor als je problemen hebt met de gemeente over jouw auto en bijstand.
Kosten van juridische hulp
Onze juridische hulp is voor jou gratis als je hulp nodig hebt bij problemen met je bijstandsuitkering vanwege je auto in de bijstand. Wij regelen gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand, ook wel een ‘toevoeging’ genoemd. Hierdoor betaal je meestal alleen een kleine eigen bijdrage.
Geen zorgen hierover: als bijstandsgerechtigde kun je vaak via een bijzondere bijstandsaanvraag bij jouw gemeente de eigen bijdrage terugkrijgen. Onze advocaat helpt je bij het aanvragen hiervan. In sommige gemeenten regelt de gemeente dat de eigen bijdrage direct aan ons wordt betaald, terwijl je in andere gevallen eerst zelf betaalt en het bedrag later terugkrijgt.
Conclusie