Autorijden in Nederland brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Het behalen van een rijbewijs is een essentieel onderdeel van die verantwoordelijkheid. Toch zijn er mensen die ervoor kiezen om zonder rijbewijs achter het stuur te kruipen. Wat zijn de gevolgen hiervan? En welke boete kun je verwachten als je zonder rijbewijs wordt betrapt?
Een rijbewijs is meer dan zomaar een document; het is een bewijs dat je beschikt over de kennis, vaardigheden en het inzicht om een voertuig veilig te besturen. Autorijden zonder rijbewijs brengt niet alleen jezelf in gevaar, maar ook andere weggebruikers.
In Nederland is het verboden om een motorvoertuig te besturen zonder een geldig rijbewijs. Dit is vastgelegd in artikel 107 van de Wegenverkeerswet 1994. De wetgever heeft het rijden zonder rijbewijs als onwenselijk gezien.
Autorijden zonder rijbewijs heeft ernstige juridische, financiële en zelfs persoonlijke consequenties. Hieronder worden de belangrijkste gevolgen besproken.
Rijden zonder rijbewijs | POLITIE 247
Juridische Gevolgen
Het rijden zonder rijbewijs is een strafbaar feit. De wetgever heeft dit als een overtreding aangemerkt. De maximale straf voor het zonder rijbewijs rijden is op grond van artikel 177 Wegenverkeerswet een hechtenis van zes maanden en een geldboete van de derde categorie.
Lees ook: Rijden zonder rijbewijs: wat zijn de risico's?
Om de gelijkheid in de berechting te bevorderen heeft het College van Procureurs-Generaal van het Openbaar Ministerie een richtlijn voor straffen opgesteld. Dit is de Richtlijn voor strafvordering feitgecodeerde misdrijven en overtredingen. Een eerste overtreding wordt met een geldboete afgedaan. Bij een tweede overtreding wordt de verdachte gedagvaard voor de Kantonrechter en wordt er een geldboete en 1 week hechtenis voorwaardelijk geëist.
Boetes en Strafblad
De boete voor het rijden zonder rijbewijs in Nederland kan flink oplopen. Deze bedragen zijn exclusief eventuele administratiekosten. Rijden zonder rijbewijs kan worden geregistreerd op je strafblad, vooral als het niet de eerste keer is of als er sprake is van herhaaldelijk gevaarlijk rijgedrag of rijden onder invloed.
Inbeslagname Voertuig
De politie heeft het recht om het voertuig waarmee je rijdt in beslag te nemen, vooral als je meerdere keren betrapt bent.
Herhaalde Overtredingen
In voorkomende gevallen kan de rechter een herhaalde overtreding opleggen.
Financiële Gevolgen
Als je zonder rijbewijs betrokken raakt bij een ongeval, ben je niet verzekerd. De verzekeringsmaatschappij zal de schade niet dekken, en jij draait op voor alle kosten - inclusief die van eventuele andere betrokkenen.
Lees ook: Boetes voor foutparkeren bij laadpalen
Persoonlijke Gevolgen
Naast juridische en financiële gevolgen, zijn er ook persoonlijke consequenties. Het veroorzaken van een ongeval zonder rijbewijs kan leiden tot ernstig letsel bij jezelf of anderen, wat een levenslange impact kan hebben.
Verschillende Vormen van Rijden zonder Rijbewijs
De meest klassieke vorm van het zonder rijbewijs rijden, is wanneer iemand in het geheel niet in het bezit is van een rijbewijs. Dit kan zijn omdat iemand in het geheel niet aan rijlessen is begonnen of omdat iemand er niet in is geslaagd het rijexamen te halen.
De tweede vorm van het rijden zonder rijbewijs is wanneer dat ongeldig is. Door de vele maatregelen die het CBR kan nemen, is dit een modernere vorm van het zonder rijbewijs rijden. In artikel 107 lid 2 Wegenverkeerswet is opgenomen dat een rijbewijs zijn geldigheid niet mag hebben verloren.
In tegenstelling tot het zonder rijbewijs rijden is het rijden zonder geldig rijbewijs een misdrijf. De maximale straf voor dit feit is een gevangenisstraf van 12 maanden en een geldboete van € 21.750,- (2020). Voorts kan men rijden zonder rijbewijs wanneer er sprake is van een tijdelijk rijverbod. Dit tijdelijke rijverbod kan zijn gebaseerd op de invordering van een rijbewijs door de politie, een inhouding door de officier van justitie en een ontzegging van de rijbevoegdheid door de rechter.
Net als het rijden zonder geldig rijbewijs is dit een misdrijf. In de praktijk gaan rechters streng om met het rijden tijdens een tijdelijk rijverbod.
Lees ook: Rijden zonder geldig rijbewijs: risico's
Rijden zonder geldig rijbewijs
Dit artikel gaat over het rijden zonder geldig rijbewijs. Een rijbewijs kan om verschillende redenen zijn geldigheid verliezen.
- Het CBR kan in bepaalde gevallen een onderzoek naar de rijgeschiktheid door een psychiater opleggen.
- Een rijbewijs kan ook zijn geldigheid verliezen wanneer een betrokkene niet meewerkt aan het onderzoek naar de rijgeschiktheid.
- Een rijbewijs kan verder zijn geldigheid verliezen wanneer de recidiveregeling rijden onder invloed van alcohol van toepassing is. Het rijbewijs is dan van rechtswege niet meer geldig.
Op grond van artikel 9 lid 2 Wegenverkeerswet is het rijden zonder geldig rijbewijs strafbaar. Dit is een misdrijf. In artikel 176 lid 2 Wegenverkeerswet is hierop een maximale gevangenisstraf van 12 maanden en een geldboete van € 21.750,- (2020) gesteld.
Om gelijke gevallen zoveel mogelijk gelijk te berechten, hebben Rechtbanken en Gerechtshoven richtlijnen opgesteld. Dit zijn de Oriëntatiepunten voor straftoemeting. Op grond van deze richtlijnen geldt als straf voor het rijden zonder geldig rijbewijs een gevangenisstraf van 2 weken.
In een geval dat een betrokkene niet weet dat zijn rijbewijs ongeldig is verklaard, kan hiertegen verweer worden gevoerd.
Gevolgen voor de Verzekering
Wanneer iemand niet in het bezit is van een (geldig) rijbewijs en een aanrijding veroorzaakt, kan men problemen met de verzekeringsmaatschappij krijgen. In de meeste verzekeringspolissen is namelijk opgenomen dat de verzekeraar de uitgekeerde schade op de verzekerde kan verhalen wanneer iemand ten tijde van het ongeval niet in het bezit was van een (geldig) rijbewijs.
Jongeren en Rijden zonder Rijbewijs
Ruim 5.000 jongeren zijn het afgelopen jaar betrapt door de politie op rijden zonder rijbewijs. Dat is een stijging van bijna 30 procent ten opzichte van voorgaande jaren. Experts wijzen naar de lockdown als oorzaak.
In totaal werden vorig jaar 5.130 minderjarigen op de bon geslingerd omdat ze zonder rijbewijs achter het stuur van een auto, motor of scooter kropen. Het gaat om jongeren tussen de 12 en 17 jaar. Voorgaande jaren lag het aantal boetes nog rond de 4.000. Dat blijkt uit cijfers die EenVandaag heeft opgevraagd bij het Openbaar Ministerie (OM).
De stijging is opvallend, omdat het totaal aantal verkeersboetes vorig jaar juist afnam. "Wij merken al langer dat meer minderjarigen zonder rijbewijs rijden. Het wordt bijna normaal gedrag. We hebben de indruk dat corona hierbij een rol speelt. De verveling bij jongeren is nog groter en de wachttijden voor rijlessen en examens is zijn veel langer," zegt Rosanne Som de Cerff van stichting Halt.
Ook jongerenorganisatie TeamAlert ziet meer minderjarigen achter het stuur zonder rijbewijs: "De stijging in boetes verrast ons niet, wij krijgen die signalen van jongeren al langer. En ze worden lang niet allemaal betrapt door de politie. Het is heel gevaarlijk, want deze jongeren missen de juiste opleiding om verkeerssituaties goed in te schatten," zegt woordvoerder Tom Plaum.
In 2020 kregen 5.130 minderjarigen een boete voor rijden zonder rijbewijs. In 2018 en 2019 ging het om respectievelijk 4.066 en 4.115 boetes. Stichting Halt schat dat het in zo'n driekwart van de gevallen gaat om scooterrijders. In een kwart van de gevallen gaat het om jongeren die autorijden.
Vooral 16-jarigen (1.970 boetes) en 17-jarigen (1.686 boetes) werden het afgelopen jaar beboet voor rijden zonder rijbewijs. Ook veertien 12-jarigen werden betrapt op het rijden in een auto of op een scooter.
TeamAlert deed de afgelopen maanden onderzoek naar jongeren die rijden zonder rijbewijs. "Sommigen geven aan op zoek te zijn naar vrijheid en plezier. Ze willen niet wachten tot ze achttien zijn. Anderen doen het om hun rijvaardigheid op peil te houden nu veel rijlessen zijn uitgesteld", ziet Plaum.
Volgens hem pakken de meeste jongeren stiekem de auto van hun ouders of gebruiken ze de scooter van een vriend of vriendin. Dat herkent ook Halt. "Jongeren doen dit impulsief, zonder goed na te denken over de gevolgen. Wat ze niet beseffen is dat ze niet verzekerd zijn als ze een ongeluk veroorzaken en dat ze een strafblad krijgen als ze gepakt worden. De schade kan ze de rest van hun leven achtervolgen", legt Som de Cerff uit.
Als onderdeel van een pilot begeleidt Som de Cerff minderjarigen die betrapt zijn achter het stuur zonder rijbewijs. In plaats van de gebruikelijke boete (gemiddeld 180 euro) wordt deze jongeren een Halt-interventie opgelegd: "Ze komen op gesprek met hun ouders, maken leeropdrachten, reflecteren op hun gedrag en bieden soms ook hun excuus aan," vertelt ze.
De resultaten zijn goed. "Van een boete leren jongeren niets. Na een boete recidiveert 14 procent, na een Halt-interventie was dit nog maar 6 procent. Het zorgt bij jongeren voor een stukje bewustwording en gedragsverandering. En dat is hard nodig."
Boetes voor Rijden zonder Rijbewijs
Als je gepakt wordt voor het rijden zonder rijbewijs, krijg je een proces-verbaal. Rijd je zonder rijbewijs in een auto, dan bepaalt de officier van justitie wat je straf wordt en als je onder de 16 jaar bent, worden de boetes gehalveerd. De gegevens in deze database komen uit de Tekstenbundel voor misdrijven, overtredingen en Mulder-gedragingen. Deze boetebedragen worden door de politie of het Openbaar Ministerie in eerste instantie opgelegd.
In bijzondere gevallen gelden andere boetebedragen en/of straffen. Bijvoorbeeld als strafbare feiten die onder het strafrecht vallen, eerder zijn gepleegd. Bovendien: als een zaak voor de rechter komt, kan deze anders beslissen. Aan de gegevens uit deze database kunnen dan ook geen rechten worden ontleend.
Rijden op een Scooter zonder Rijbewijs
Om op een scooter te mogen rijden, heb je een AM-rijbewijs nodig. U mag dus niet rijden op scooter zonder rijbewijs. Als de politie u aanhoudt, dan krijgt u een zonder rijbewijs rijden boete en mag u ook niet meer verder rijden. De categorie scooter is onder te verdelen in bromfiets en snorfiets. Het verschil tussen beide is dat een bromfiets een maximale snelheid van 45 km/u heeft, en een snorfiets 25 km/u.
U mag geen snorfiets rijden zonder rijbewijs. Om te mogen rijden op een scooter, moet u beschikken over een AM-rijbewijs. Heeft u dit niet en wordt u aangehouden, dan krijgt u een boete. De rijden zonder rijbewijs boete 2023 bedraagt €260,-. Het is ook mogelijk dat uw bromfiets in beslag wordt genomen. Dit is het geval als u voor de derde keer aangehouden wordt voor rijden zonder bromfietsrijbewijs.
U krijgt mogelijk niet direct een boete wanneer u wordt aangehouden voor het rijden zonder rijbewijs. Als u vaker gepakt bent voor het rijden zonder rijbewijs, kan de officier van justitie besluiten u een rijontzegging te geven. Als u uw rijbewijs kwijt bent, is het niet toegestaan om een motorrijtuig te besturen.
Als u een ongeluk veroorzaakt bij het rijden op een scooter of brommer zonder rijbewijs, bent u niet verzekerd.
Welk Voertuig Mag je Rijden zonder Rijbewijs?
U vraagt zich misschien af: ‘welk voertuig mag je rijden zonder rijbewijs?’ Het antwoord hierop is helaas teleurstellend. U heeft enkel voor het besturen van een bijzondere bromfiets, zoals een Segway, geen rijbewijs nodig. Hiervoor moet wel de leeftijd van 16 jaar bereikt zijn. Voor alle overige voertuigen heeft u wel een (specifiek) rijbewijs nodig.
StrafrechtadvocatenNetwerk.nl
StrafrechtadvocatenNetwerk.nl is de verantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens zoals weergeven in deze privacyverklaring. Alle informatie over welke persoonsgegevens StrafrechtadvocatenNetwerk.nl verwerkt en hoe wij hier op een correcte manier mee omgaat, zullen wij hierna uitleggen.
- StrafrechtadvocatenNetwerk.nl bewaart uw gegevens niet langer dan noodzakelijk voor de verwerking ervan, voor zover dat nodig is om u in contact te brengen met een advocaat.
- U heeft het recht tot inzage, rectificatie en verwijdering van persoonsgegevens. Ook kunt u bezwaar maken tegen het gebruik van uw gegevens of vragen dit gebruik te beperken.
Wat te doen bij een Aanklacht?
Stel dat u heeft gereden zonder rijbewijs en u aangehouden bent. Een aanklacht wegens rijden zonder geldig rijbewijs wordt afgehandeld door de kantonrechter. De eerste keer zult u echter vaak een strafbeschikking ontvangen. Zo’n beschikking is in feite een voorstel van het Openbaar Ministerie (OM) om de zaak zonder tussenkomst van de rechter af te doen middels een geldboete en zo beide partijen de moeite van een zitting te besparen. Wel is het zo dat u daardoor impliciet schuld bekent en het strafbare feit wordt geregistreerd in justitiële documentatie. Met andere woorden: door de strafbeschikking van het OM te accepteren ontstaat een strafblad.
Richtlijn voor Strafvordering
Om het de kantonrechter gemakkelijker te maken en er voor te zorgen dat veroordeelden zoveel mogelijk op gelijke straffen kunnen rekenen (dat laatste noemt men rechtsgelijkheid) heeft het OM voor bepaalde, veelvoorkomende delicten een richtlijn voor strafvordering opgesteld. Ook voor rijden zonder rijbewijs bestaat zo’n richtlijn. Hierin wordt met name besproken hoe de straf verandert (lees: toeneemt) als iemand meerdere keren voor hetzelfde vergrijp bij de kantonrechter verschijnt.
Mogelijke Straffen
Wanneer u wordt veroordeeld wegens rijden zonder een geldig rijbewijs kunt u dus in veel gevallen rekenen op een geldboete en/of (voorwaardelijke dan wel onvoorwaardelijke) hechtenis. Ook een taakstraf behoort tot de mogelijkheden. Het is niet mogelijk dat u daarnaast ook nog een ontzegging van de rijbevoegdheid of rijontzegging (OBM) opgelegd krijgt.
Het komt echter regelmatig voor dat veroordeelden wegens rijden zonder rijbewijs ondertussen wel al bezig zijn met rijlessen.
Juridische Hulp
Alhoewel rijden zonder rijbewijs een overtreding vormt (en geen misdrijf), heeft u kunnen zien dat de straffen voor dit vergrijp er niet om liegen. Bovendien geldt dat u bij veroordeling, ook als het de eerste keer is, een strafbaar feit krijgt bijgeschreven in uw justitiële documentatie en er zo dus een strafblad ontstaat. En dan hebben we het nog niet over de eventuele consequenties bij recidive of een ongeluk.
Ook bij de gang naar de kantonrechter is een goede advocaat goud waard. Wij brengen u in contact met ervaren advocaten die zijn aangesloten bij de Raad voor Rechtsbijstand. Hierdoor kunnen zij, wanneer u daarvoor in aanmerking komt, bijstaan op basis van toevoeging. Dit noemt men ook wel pro deo. Pro deo bijstand betekent dat u niet de volledige som aan advocatenkosten hoeft te betalen, maar slechts een deel daarvan. De overgrote meerderheid van de kosten komt voor rekening van de staat. Vraag gelijk een gratis adviesgesprek aan. Vul het contactformulier in of klik op onderstaande button. U wordt uiterlijk de volgende werkdag teruggebeld door een ervaren advocaat op het gebied van het verkeersrecht. Dit eerste gesprek is geheel vrijblijvend.
Onze gespecialiseerde advocaten staan u graag bij om samen tot een passende oplossing te komen. We zijn gevestigd in het hele land. U vindt ons bijvoorbeeld in Den Haag, Rotterdam, Amsterdam, Groningen, Leeuwarden, Utrecht en Apeldoorn.
Boetes Rijden zonder Rijbewijs
In onderstaande tabel vindt u de boetes die staan op het rijden zonder rijbewijs.
| Overtreding | Boete |
|---|---|
| Eerste keer rijden zonder rijbewijs | €340,00 |
| Tweede keer rijden zonder rijbewijs | €400,00 + Voorwaardelijke gevangenisstraf van 1 week |
| Derde keer rijden zonder rijbewijs | Langere gevangenisstraf mogelijk + Inbeslagname voertuig mogelijk |
| Maximale straf | Zes maanden hechtenis en een boete van €8.700,00 |
| Rijden zonder rijbewijs op een scooter | €260,- |
Conclusie
Autorijden zonder rijbewijs is niet alleen illegaal, maar ook gevaarlijk en duur. De boetes kunnen flink oplopen, en de gevolgen gaan verder dan alleen een financiële straf. Het goede nieuws? Het is allemaal te vermijden door de regels te volgen.
Rijden zonder rijbewijs is niet toegestaan. Heb jij je rijbewijs nog niet behaald? Begin dan vandaag nog, en zorg ervoor dat je veilig en juridisch de weg op gaat.
Belangrijk: U heeft geen rijbewijs nodig om te rijden op een scooter of bromfiets van maximaal 50cc en die maximaal 25 km/u gaat. Voorwaarde hiervoor wel is dat u ouder bent dan 16 jaar.
Het is strafbaar om te rijden zonder rijbewijs. Dit is bepaald in artikel 177 Wegenverkeerswet. Indien u gaat rijden zonder rijbewijs, maar deze wel aangevraagd heeft, is dit alsnog een strafbaar feit. U moet namelijk in bezit zijn van het rijbewijs voordat u zelfstandig kunt gaan rijden.
Als u betrapt wordt door de politie tijdens het rijden zonder rijbewijs op een scooter, krijgt u een boete van €260,-.