Tussen 1906 en 1951 kon men aan het kenteken van een auto of motor zien uit welke provincie de eigenaar afkomstig was. Een auto uit Noord-Brabant had een kenteken dat begon met de letter N. Dat was overigens toeval want Groningen kreeg een kenteken dat begon met een A, Friesland had een B en zo verder. De beginletter van Noord-Brabant 'klopte' dus toevalligerwijs. In dit artikel duiken we in de verhalen achter deze Brabantse kentekens en de auto's die ze droegen.
Vanaf 1 januari 1906 moest iedere bestuurder een zogenaamd nummerbewijs hebben, dat verstrekt werd door de Commissaris van de Koningin van de provincie waar men woonde. Voor Noord-Brabant was dat de letter N. Die staat overigens niet voor de beginletter van de provincienaam, zoals men vaak nog denkt. De letters zijn simpelweg alfabetisch aan de provincies toegekend, beginnend met de A voor Groningen, B voor Friesland en D voor Drenthe enz. Een en ander was het gevolg van de Motor- en rijwielwet van 1905. De belangrijkste verplichting daarin was het hebben van een kenteken (nummerbewijs geheten) en een rijbewijs.
Ook anders dan tegenwoordig: het nummerbewijs was persoonsgebonden. Het stond dus op naam van de kentekenhouder en was niet aan een specifiek voertuig verbonden. Als iemand een nieuwe auto aanschafte, nam hij zijn oude kenteken gewoon mee. Een eigenaar kon ook meerdere voertuigen met hetzelfde nummer hebben.
De Eerste Autobezitters in Brabant
De eerste Tilburger die een auto kocht, was wollenstoffenfabrikant Jos Bogaers (1869-1930). Hiermee was hij ook de eerste Nederlandse autobezitter. We schrijven het jaar 1895 wanneer de Tilburgers worden opgeschrikt door een 'vreemdsoortig geluid'. Frans Kense schreef hier uitgebreid over in het tijdschrift Tilburg. Bovenstaande foto uit de collectie van het Regionaal Archief Tilburg toont een andere autobezitter en wel uit 1906 de wollenstoffenfabrikant N. Brands.
Maar wat is er nu zo Brabants aan een T-Fordje of een Spyker? Het antwoord is blijkbaar simpel: het kenteken. Als je in die periode op een motor of in een auto reed kon iedereen zien waar je vandaan kwam.
Lees ook: Gids voor de juiste autoverzekering
Het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)
Een kenteken is op zichzelf slechts een administratief nummer. Maar áchter dat nummer zit (mogelijk) een wereld aan verhalen. Het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) is geïnteresseerd in deze verhalen. Het is een initiatief van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC). De database biedt ook de mogelijkheid om op naam te zoeken. Alphen en Riel, Baarle-Nassau, Chaam, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Oosterhout, Terheijden, vrijwel elke plaatsnaam in Noord-Brabant geeft treffers.
Tussen 1906 en 1951 zijn er bijna 100.000 'Brabantse' kentekens op naam uitgegeven. Die gegevens zitten in een database. Maar het is niet bekend om wat voor auto het ging. En dat is, zo vindt het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC), nu juist zo leuk om te weten. Het centrum roept nu mensen op om foto’s van auto’s en motoren in te sturen met de verhalen daarbij. Dus als je nog een mooie plaat hebt van de auto van opa, stuur die dan naar het BHIC. Het liefst met een mooi verhaal natuurlijk.
Was hij daar ook zo trots op? Of was het toevallig oma die het gaspedaal indrukte voor een extra spurtje met haar Peugeootje? De foto's leveren vast mooie verhalen op. Om met de woorden van het typetje Ferry van de Zaande te spreken: 'Dès 'n schôôn waoge!'
Zo is dus makkelijk op foto’s uit die periode te zien waar de auto’s en motoren vandaan kwamen.
Een auto met een Brabants kenteken (Bron: BHIC)
Lees ook: Hoe zuinig rijdt mijn auto?
Bijzondere Filmbeelden van Mathieu van der Bruggen
Ted van der Bruggen (71) heeft recent bijzondere filmbeelden ontdekt die zijn opa Mathieu bijna 100 jaar geleden heeft gemaakt. Mathieu was in de jaren twintig van de vorige eeuw een van de eerste mensen in Brabant met een filmcamera en filmde het dagelijkse leven van zijn familie in zwart-wit.
De opnames geven een unieke inkijk in het leven van een Brabantse familie van vroeger, met beelden van uitstapjes in Den Bosch, Tilburg en Breda.
De ontdekking van de filmbeelden begon met een foto van een oude auto, een Buick uit de jaren '20, waarop het Brabantse kenteken N-769 te zien was. “We wisten niet dat deze filmpjes bestonden, dus dat was een hele verrassing”, zegt de 71-jarige kleinzoon. “Je ziet ineens iets wat je nog nooit hebt gezien, maar tegelijkertijd is het toch herkenbaar. Dat is heel bijzonder.”
Door deze foto ontdekte de verre neef van Ted de filmbeelden (foto: Brabantinbeelden.nl)Ted had sinds een aantal jaar contact met zijn verre neef en zo werd hem verteld dat er bewegend beeld was teruggevonden dat door zijn opa is gemaakt. Hij ontdekte zo dat de auto ooit van mijn opa was”, vertelt Ted. Nieuwsgierig naar wat verder op de film te zien was, nam Willem contact op met het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) “Toen bleek dat er inderdaad een archief was met een tiental oude films, gemaakt door mijn opa.”
“In die jaren was het uniek als je een camera had.” Wat de filmpjes extra bijzonder maakt, is dat het vooral alledaagse gebeurtenissen in de familie zijn. “In die jaren was het uniek als je een camera had, omdat die heel duur was. Daarom werden vaak alleen opnames gemaakt van officiële gebeurtenissen”, zegt Ted. “Mijn opa was een echte familieman. Hij was trots op zijn kinderen en wilde dat vastleggen.”
Lees ook: Velgen voor jouw auto
Mathieu legde vast hoe zijn kinderen speelden in de achtertuin van hun huis (foto: Brabantinbeelden.nl).Zo legde Mathieu bijvoorbeeld vast hoe zijn kinderen speelden in de achtertuin van hun huis aan de Wolvenhoek. Of hoe de vader van Ted leerde fietsen met vallen en opstaan. Maar ook andere familieleden zoals zijn tantes en zijn oma komen in beeld. Als Ted de beelden bekijkt, zegt hij: “Omdat deze hele generatie niet meer leeft, is het extra dierbaar voor mij om bewegend beeld te hebben.”
Mathieu van der Bruggen filmde niet alleen zijn gezin, maar ook bijzondere uitstapjes en evenementen. In de filmpjes zie je de Bossche kermis, Koninginnedag in Cromvoirt en zelfs sportwedstrijden, zoals een motorwedstrijd in Breda en baanwielrennen in Tilburg. “De broer van mijn opa was Brabants wielerkampioen, dus het is logisch dat hij van zulke sportmomenten films maakte”, vertelt Ted.
Ondanks dat de beelden nieuw voor hem zijn, kan de kleinzoon er toch veel over vertellen. Dit komt door zijn herinneringen of de verhalen die zijn familie hem vroeger vertelde. Dat is bijzonder, want meestal is er maar weinig informatie over filmpjes van meer dan honderd jaar geleden. “De mensen die op deze beelden staan leven vaak niet meer en kunnen het niet meer vertellen”, zegt Mathilde Min van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC). “Vaak weten we alleen waar de beelden zijn gemaakt en in welk jaar. Maar door Ted en zijn familie komen de filmpjes echt tot leven.” De beelden zijn te bekijken via Brabantinbeelden.nl, zodat iedereen kan zien hoe het leven in Brabant er honderd jaar geleden uitzag.
Het baanwielrennen in Tilburg in de jaren '20 vorige eeuw (foto: Brabantinbeelden.nl).
Ook in de Omroep Brabant-serie 'Oogje op Brabant' is volop aandacht voor oud beeldmateriaal.