De Ford Model T, bijgenaamd T-Ford in Nederland en Tin Lizzie in de VS, is een iconische auto die gebouwd werd door de Ford Motor Company vanaf 27 september 1908. Deze auto markeerde een keerpunt in de automobielindustrie door zijn massaproductie en betaalbaarheid.
Ford Model T
De Revolutie van de Massaproductie
De Ford Model T was een van de eerste auto's die in massaproductie werd genomen, hoewel de Oldsmobile Curved Dash de eerste in massa geproduceerde auto was. Door de massaproductie en de verregaande versimpeling van het productieproces, waarbij elke werknemer slechts één handeling verrichtte, was de Tin Lizzie de goedkoopste auto op de markt op dat moment.
Henry Ford ontketende met zijn T-Ford een revolutie in de industrie. Deze auto werd geproduceerd van 1908 tot 1927 in de Piquete Fabriek in Detroit, Michigan. De ontwikkeling van deze eenvoudige auto was om twee redenen bijzonder te noemen. Ten eerste was de Model T de eerste auto die op een lopende band geproduceerd werd.
De eerste tekeningen voor dit model ontstonden in de winter van 1906. Ford en zijn technici besloten het net uitgevonden vanadiumstaal voor de T-Ford te gebruiken. Een gevolg hiervan was dat om dit staal te gebruiken ook betere boren en snijmachines moesten worden ontwikkeld. Hierna volgde het idee om de auto naar de werknemer te brengen in plaats van andersom. In het vervolg zou iedere werknemer belast worden met een speciale taak.
Lees ook: Overzicht Ford Fiesta
De lopende band in de Ford-fabriek in 1913.
Henry Ford bedacht dat het een goed idee zou zijn als het karkas van de auto door zijn fabriek zou worden gesleept, om daar vervolgens alle onderdelen op en aan te sleutelen. Een lopende band. Tot dan toe worden auto’s nog gemaakt door een aantal werknemers die alle verrichtingen aan de auto uitvoeren, zowel het inhangen van de motor als het opbouwen van de zittingen. Ford heeft in een abattoir gezien hoe het karkas van vee aan een lijn door het bedrijf wordt gehaald en elke arbeider er een gestandaardiseerde handeling op uitvoert. De een snijdt het karkas open, de ander haalt de ingewanden eruit enzovoorts. Dàt, zo denkt Ford, moet ik ook hebben. Daarmee kan ik veel sneller auto’s produceren. In 1908 is de T-Ford de eerste auto die volledig op de lopende band is geproduceerd. De eerste auto in massaproductie.
Met behulp van de lopende band slaagde Ford erin iedere 93 minuten een nieuwe auto te produceren. Ongekend voor die tijd.
Tegenwoordig wordt de lopende band in iedere fabriek waar massawaar wordt vervaardigd gebruikt. Alleen zijn de werknemers veelal verdwenen.
Ford maakt vrijwel alle onderdelen van de T-Ford in zijn eigen fabrieken. De onderdelen zijn daarom op maat, kunnen tussen verschillende modellen worden uitgewisseld en Ford is niet afhankelijk van toeleveringsbedrijven. Staal gaat als het ware aan de ene kant de fabriek in, auto’s rollen er aan de andere kant uit. Samen met snellere productie door de lopende band zorgt het voor goedkopere auto’s.
Lees ook: Ontdek de voordelen van de elektrische Ford Explorer
Betaalbaarheid en Populariteit
Vanaf 1 oktober 1908 was het Ford Model T te koop. Het was een van de eerste auto’s die voor de middenklasse betaalbaar was. De eerste moderne auto’s waren enorm duur en er waren maar weinig mensen die zich die luxe konden veroorloven.
De vierzitter open tourer kostte bij aanvang van de serieproductie 850 dollar. In 1920 was de prijs gezakt via 550 in 1913 en 440 dollar in 1914 naar 300 dollar. De Ford T was een betaalbare auto geworden.
Henry Ford bleef het fabricageproces stroomlijnen waardoor de prijs ieder jaar daalde. In 1913 introduceerde hij een lopende band in de fabriek in Detroit. Het in elkaar zetten van de auto werd in 84 onderdelen verdeeld, en 84 ongeschoolde (en goedkope) werknemers voerden elk één taak uit. Dit versnelde het fabricageproces met meerdere uren en er was bovendien minder (gespecialiseerd) personeel voor nodig. In 1914 kostte de T-Ford daardoor nog maar 490 dollar (tegenwoordig 15.000 dollar).
De T-Ford werd enorm populair, in 1918 was de helft van alle auto’s in de wereld een Ford Model T. Toen de productie in 1927 stopte, waren er meer dan 15 miljoen exemplaren verkocht, daarmee was hij lange tijd de meest verkochte auto ter wereld.
De T-Ford, en vooral de manier waarop hij wordt geproduceerd, maakt de automobiel daar bereikbaar voor een steeds grotere groep mensen. Voor de Amerikaan opent het de wereld buiten het eigen boerenbedrijf. Het wordt veel makkelijker te reizen, de afstanden worden kleiner.
Lees ook: Alles over je eerste rijbewijs
Ford Model T (Mass Produced Car)
De Impact op de Arbeidsmarkt
Ford verhoogde de lonen van zijn werknemers van twee tot vijf dollar per dag. Het een was een gevolg van het andere. Dankzij de lopende band zakten de kosten en kon hij een auto voor de massa bouwen. Vervolgens schiep hij zijn eigen groeimachine door de lonen tot het voor die tijd exorbitante bedrag van vijf dollar op te trekken.
Eind 1913 werd duidelijk dat de productiekosten door het gebruik van de lopende band verder zouden zakken. Bovendien realiseerde Henry Ford zich dat gemotiveerde arbeiders tot een nog hogere productie in staat waren. Hierdoor zou de kostprijs aanzienlijk dalen. Henry Ford besloot daarop de voornaamste motivatiefactor tot grote hoogte op te schroeven.
Onbegrijpelijk vonden buitenstaanders het dat Henry Ford op een dag de lonen van zijn arbeiders verdubbelde. Werknemers kregen niet meer $2,34 maar $5 per dag uitbetaald. Ford versterkte op deze manier echter de middenklasse, de markt die hij voor ogen had met zijn T-Ford. Door een trend te zetten wat betreft het verhogen van de lonen, droeg hij er toe bij dat auto’s voor steeds meer mensen uit de middenklasse betaalbaar werden.
Voor de arbeider in de fabrieken was het werken aan de lopende band geestdodend en fysiek zwaar. Een dag lang dezelfde handeling uitvoeren, 120 keer per uur of meer, dat levert verveling en slijtage op. Het verloop was dan ook hoog. Ford bedacht daarop het volgende: een verhoging van het loon tot $5 per dag, bijna een verdubbeling, en daarbij een vermindering van het aantal werkuren in een dag van negen naar acht uur. Het eerste compenseerde voor de verveling van het werk, het tweede stelde hem in staat met drie ploegen van acht uur 24 uur per dag door te produceren en zo nog meer auto’s van de band te laten rollen.
| Jaar | Prijs (dollar) |
|---|---|
| 1908 | 850 |
| 1913 | 550 |
| 1914 | 440 |
| 1920 | 300 |
De T-Ford in Nederland
De T-Ford werd in de haven van Antwerpen aan land gezet en omdat de zaak van opa in Tilburg relatief dichtbij zat, meldde opa zich daar. “In de haven van Antwerpen kwamen de T-Fords ongemonteerd binnen in een platte kist. Hij moest eerst een proeve van bekwaamheid afleggen. Binnen korte tijd moest hij een rijdende automobiel in elkaar sleutelen.
Eind 1921 wordt opa Knegtel de eerste Forddealer in Nederland. In Amerika is de T-Ford dan al niet meer weg te denken uit het straatbeeld.
Opa Knegtel verkocht er in zijn eerste jaar als dealer dus al honderd. Ford verkoopt in het begin vooral het model T in Nederland in de variant vrachtauto en autobus. Later neemt ook het personenmodel een grote vlucht.
Maar waarom verkocht Ford er nu meer in Nederland dan in Frankrijk of Italie? Nederland kende geen of minder hoge tariefmuren, zo stelt Mom. “Landen met een eigen auto-industrie, zoals Frankrijk, Engeland en Duitsland beschermden hun industrie met hoge importheffingen. In Nederland heeft de auto-industrie nooit een rol van betekenis gespeeld.
De zaak van Knegtel groeit snel uit, mede door het succes van de T-Ford. Op archiefbeeld zien we de non-stop-Ford rit van 1926 waarbij Ford een aantal van haar modellen zeven dagen achter elkaar door het land stuurde om promotie te maken voor het merk.