De Elfstedentocht is niet alleen een legendarische schaatsroute, maar ook een prachtige ervaring voor automobilisten, motorrijders en camperaars. In plaats van op de schaats over de bevroren waterwegen, wordt de Elfstedenroute langs de elf iconische steden van Friesland met de auto, camper of motor over het asfalt afgelegd. Het beleven van de Elfstedentocht (Fries: Alvestêdetocht) per auto, camper of motor is een bijzondere ervaring die Friesland op een compleet andere wijze laat schitteren. De route neemt je mee langs prachtige (nationale) landschappen, charmante dorpjes en natuurlijk dé elf historische steden van Friesland.
De circa 200 kilometer lange route voert je langs de elf historische steden van Friesland, elk met hun eigen unieke charme en geschiedenis. De route is als volgt: Leeuwarden - Sneek - IJlst - Sloten - Stavoren - Hindeloopen - Workum - Bolsward - Harlingen - Franeker - Dokkum - Leeuwarden.
De Elfstedenroute: Meer dan alleen schaatsen
Iedereen heeft weleens gehoord van de Elfstedentocht, en dan waarschijnlijk van de legendarische schaatstocht met dezelfde naam. Deze tocht gaat langs de elf Friese steden die ooit stadsrechten hebben gekregen. Deze tocht wordt vanwege de afstand en het heroïsche karakter ook wel de tocht der tochten genoemd. Om deze reden wordt Drachten bijvoorbeeld overgeslagen. Dit is na Leeuwarden de grootste plaats in Friesland, maar heeft geen stadsrechten.
Anders dan de Elfstedentocht per schaats ben je voor het rijden van deze route niet afhankelijk van de vorst en kan deze het hele jaar door gereden worden. De beste reistijd voor je Elfstedentocht met de auto of camper is van pakweg april t/m half oktober. Rond deze tijd is de natuur op haar mooist en voorzieningen open.
Je kunt het in een dag doen met wat tussenstops, je neemt er een aantal dagen de tijd voor of je gaat tussendoor lekker een stukje fietsen. Fietsendrager op de auto en dat is ook weer geregeld.
Lees ook: De voordelen van Renault Route Service uitgelegd
De afstand voor de schaatsers is bijna 200 kilometer en met de auto is het nog wat langer. De route is net geen 200 kilometer en je kunt op je eigen tempo iedere stad verkennen.
Startpunt: Leeuwarden
Leeuwarden is officieel het begin- en eindpunt van de elfstedentocht. Je kunt er met de auto natuurlijk voor kiezen om de stad maar één keer aan te doen. Leeuwarden is met bijna 100.000 inwoners de grootste stad van Friesland maar ademt toch veelal de sfeer van een dorp. Leeuwarden stond nooit echt bekend als toeristische trekpleister, maar nadat de stad in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa was is hier wel verandering in gekomen. Je kan er veel doen en het is nog betaalbaar ook. Leeuwarden kent veel zijstraatjes met mooie street art, de gevangenis wordt nu gebruikt als creatief centrum met allerlei activiteiten en de terrasjes zijn gezellig. Wandel door de historische binnenstad en bekijk de fontein bij het station. Ga op zoek naar de mooiste Street Art van Leeuwarden of de Miniature people. Beklim de scheve toren van Oldehove, bezoek de Blokhuispoort of één van de andere musea. Start van de autoroute langs alle 11 steden is sfeervol Leeuwarden.
Commercial Leeuw (2004) - Even Apeldoorn bellen - Centraal Beheer
Vervolg van de route
Na Leeuwarden is Sneek de volgende stad, en ook meteen de grootste plaats na Leeuwarden. Sneek is vrij bekend vanwege het zeilen en andere watersporten, met de jaarlijkse Sneekweek als hoogtepunt. Sneek is verder vooral een historische stad, met het Fries Scheepvaartmuseum als andere trekpleister. Sneek is een levendige stad met een klein historisch centrum. Wij vonden vooral de oude Waterpoort en de Martinikerk de moeite van het bekijken waard.
Hierna kom je volgens de officiële route in een aantal mooie dorpjes om doorheen te rijden, zoals IJlst, Hindeloopen en Bolsward. Hier doorheen rijden is al mooi, maar je kan altijd even uitstappen en wat rondlopen of op een terrasje gaan zitten. Het mooist aan IJlst vinden wij de overtuinen in het oude centrum. Deze tuinen liggen niet direct aan het huis maar aan de overkant van de straat waardoor ze pal aan de gracht liggen. Het kleine Sloten is één van onze favorieten van de 11 steden. Het kleine centrum met de klinkerstraatjes, gracht en bruggetjes is echt zo'n plek waar je gelijk verliefd op wordt.
Wij zouden aanraden om te stoppen in Stavoren. Zo kun je eten bij een restaurant waar Fries eten wordt gecombineerd met de Schotse keuken. Men serveert hier in kilt en er is een flinke collectie Whisky. Een bijzondere avond uit dus. Stavoren staat vooral bekend om het vrouwtje van Stavoren en is het oudste Elfsteden stadje. Omdat Stavoren aan drie kanten door het IJsselmeer is omsloten de stad een walhalla voor watersportliefhebbers. De fontein met de vis vind je in de kleine haven.
Lees ook: Mooie autoritten door Nederland
Hindeloopen is ook zeker de moeite van het stoppen waard. Dit stadje is hot. Het heeft nog geen 1000 inwoners maar je moet het geen dorp noemen waar de bewoners bij zijn. Het is een prachtig plaatsje, met kleine straatjes, mooie huizen en vele bruggetjes. Pittoresk Hindeloopen ligt net als Stavoren direct aan het IJsselmeer. Het stadje staat vooral bekend om de typische klederdracht en de schilderkunst en je vindt er ook het eerste Fries schaatsmuseum.
Vervolgens komen we in Workum, waar vele watersporters te vinden zijn. Workum ligt aan het IJsselmeer en heeft een uitgestrekt strand. Je kan hier leren windsurfen of een andere watersport uitproberen. Daarnaast kun je ook lekker genieten van een drankje aan het strand of lekker gaan eten. Het kleine Workum heeft een beschermd dorpsgezicht en is het thuis van één van mijn favoriete fonteinen van de Elfstedentocht, de woeste leeuwen van Workum.
Na Bolsward volgt Harlingen, dat bekend is van de boten naar de Waddeneilanden. In Harlingen zelf is echter ook genoeg te doen en te beleven, dus een stop hier is ook aan te raden. Centraal gelegen Hanzestad Bolsward is een grotere Elfstedenstad met diverse winkels en restaurants. Wandel zeker even langs het oude stadhuis, de Broerekerk (met vleermuisfontein) en de Grote Kerk. Vanuit Bolsward rijden we door naar de levendige havenstad Harlingen. We parkeren iets buiten de stad en stappen op de fiets. Als eerste fietsen we naar de haven waar we ons vergapen aan diverse historische schepen en de walvis fontein bekijken.
De officiële route brengt je vervolgens langs Franeker en Dokkum om weer te eindigen in Leeuwarden. Franeker is één van onze favoriete stadjes langs de Elfstedentocht route. Het verleden van Franeker zie je terug in het stadscentrum waar het vol staat met de meest prachtige historische panden. Liefhebbers van de sterrenkunde moeten zeker een bezoek aan het planetarium brengen. De strategische ligging van Dokkum is nog goed te zien aan de verdedigingswerken. Bolwerken en grachten omringen de oude binnenstad en dienden om indringers tegen te houden. In Dokkum vind je het officiële keerpunt van de Elfstedentocht.
De fonteinen van het 11Fountains project
In 2018 werden alle 11 steden voorzien van een fontein. De gemotoriseerde route brengt je langs alle elf steden en als bonus krijg je ook alle fonteinen van het 11fountains project, die in de steden te zien zijn, mee. Hieronder een overzicht:
Lees ook: Ontdek de Route Napoléon
| Stad | Naam fontein | Kunstenaar | Omschrijving |
|---|---|---|---|
| Leeuwarden | Love | Jaume Plensa | Mistfontein met twee 7 meter hoge witte kinderhoofden |
| Sneek | Fontein van Sneek | Stephan Balkenhol | Gelegen aan het Hoogend, niet ver van de Waterpoort |
| IJlst | Fontein van IJlst | Onbekend | Monumentale schaal met stalen bloemenvaas |
| Sloten | Kievit | Onbekend | Een kievit, vastgehouden door een meisje op de schouders van een man |
| Stavoren | De Vis | Mark Dion | Reusachtige fantasievis met opengesperde bek |
| Hindeloopen | Levensboom | Shen Yuan | Koperen en bronzen fontein met een levensboom en vogels |
| Workum | Rampant Lions of Workum | Onbekend | Twee leeuwen, te zien op het Waaggebouw |
| Bolsward | Vleermuis | Onbekend | Waterspuitende vleermuis op het Broereplein |
| Harlingen | Walvis | Jennifer Allora en Guillermo Calzadilla | 18 meter lange walvis die in de haven zwemt |
| Franeker | Fontein van Franeker | Jean-Michel Othoniel | Hommage aan sterrenkundige Jan Hendrik Oort |
| Dokkum | IJsfontein | Birthe Leemeijer | IJsfontein op de Markt van Dokkum |
Wij vonden het een leuke uitdaging om alle fonteinen zelf te spotten en op de foto te zetten. Mijn persoonlijke favorieten zijn de Walvis in Harlingen, de Woeste Leeuwen van Workum en de Visfontein in Stavoren.
