De opkomst van Ford in Nederland is een boeiend verhaal dat teruggaat tot het begin van de 20e eeuw. Verschillende ondernemers en bedrijven speelden een cruciale rol in de introductie en distributie van Ford-voertuigen in Nederland. Daarbij speelt de haven van Antwerpen een belangrijke rol.
In dit artikel duiken we in de vroege jaren van Ford in Nederland, de rol van garages zoals Knegtel in Tilburg, en de connectie met de haven van Antwerpen.
De Vroege Jaren van Ford in Nederland
1903: Een Vliegende Start voor de Export
Kort na de oprichting van de Ford Motor Company (FMC) op 16 juni 1903 in Detroit, vonden de eerste auto’s al hun weg naar het buitenland. Al in de herfst van 1903 werd er een zending naar Honolulu gedaan. Export stond in ieder geval al in het oprichtingsjaar van de FMC op de radar.
Vroege pogingen tot import
Volgens een artikel getiteld Amsterdams Auto-Historie zijn de eerste Fords in Nederland door J. Leonard Lang geïmporteerd. In 1903 benoemde Ford een agent in Nederland met als standplaats Amsterdam. Als het werkelijk al in 1903 is geweest, is Ford er wat betreft Nederland wel heel snel bij, aangezien FMC zelf pas vanaf juni dat jaar bestaat.
1904: Percival Perry in Londen
In Londen wordt de American Motor Car Company opgericht door Percival Perry en vier partners. Hij kocht drie Model A's voor de verkoop in Engeland en kreeg een contract waarmee hij gedurende vijf jaar Ford-auto's in heel Europa kon verkopen tegen een franchisevergoeding van slechts £ 50 per jaar!
Lees ook: Kuga Problemen en Oplossingen
1906: Klaas Baving in Zwolle
In 1906 melden kranten in Nederland dat op de automobieltentoonstelling voor het eerst ook een Ford te zien zal zijn. Inzender is Klaas Baving uit Zwolle. Uit de USA importeert hij sinds 1903 al motorfietsen en automobielen en brengt die op de markt onder de naam Success. Baving meldt dat hij de alleenverkoop heeft voor Nederland en N.O. Indië van de Ford Motor Car Company, Detroit. Het is aannemelijk dat Baving de eerste Ford in ons land importeert.
1907: Distributeurs in Europa
Uit de boeken blijkt dat Lockwood op grote schaal distributeurs heeft aangesteld: twee in Duitsland en één in België, Spanje, Nederland, Italië, Denemarken, Zweden, Oostenrijk, Polen en Rusland. In 1907 functioneerden ze allemaal. Het is zeker dat ons land in 1907 al een officiële Ford-importeur heeft.
1907: Henri Boissevain in Amersfoort
In 1907 meldt Henri Boissevain uit Amersfoort daarin importeur te zijn van die Ford Motor Car Company. In De Auto biedt hij de Ford Model N, de Ford Model K en verder ‘alle eersteklas merken met en zonder carrosserie.’
1909: Fantasieletters
In de Nederlandsche Staatscourant van november 1909 deponeert Ford vanuit Detroit haar woordmerk, het woord ‘Ford’ in de bekende fantasieletters.
1909?-1911: B. Veth en Zoon, Arnhem
In Nederland worden in 1910 Ford-auto’s aangeboden door de Arnhemsche Rijtuigfabriek B. Veth en Zoon. Het bedrijf is hoofdvertegenwoordiger voor Nederland. Veth heeft waarschijnlijk ook de eer de eerste T-Fords naar ons land te brengen.
Lees ook: Verlaten Ford garage
1912: E.W. Bouman, Den Haag
Tijdens de autosalon in Brussel, januari 1912, maakt E.W. Bouman bekend dat hij hoofdvertegenwoordiger voor Nederland is van de Ford-automobielen. Het vestigingsadres van zijn nering is de Madurastraat in Den Haag. Vanaf medio februari is het adres van Boumans hoofdvertegenwoordiging de Dunne Bierkade aldaar.
Advertentie van Veth in De Auto, 24 maart 1910. (archief Henk Schuuring)
Theo Knegtel en zijn Ford Garage in Tilburg
Een belangrijk figuur in de geschiedenis van Ford in Nederland is Theo Knegtel. In een advertentie van 6 november 1921 maakte Theo Knegtel uit Tilburg bekend dat hij door de Ford Motor Company in Detroit was aangesteld als het enige Authorized Service Station voor Tilburg en omstreken. Zijn eerste Fordjes kocht Theo Knegtel direct na de Eerste Wereldoorlog in Amsterdam bij Engelbert & Sieberg, waarna hij tot november 1921 moest wachten op zijn officiële aanstelling als Ford-dealer.
Knegtel kreeg de verplichting om jaarlijks minstens zes personenwagens en vier trucks te verkopen. De verkoop van T-Fords ging zo hard, dat hij eind 1922 al de honderdste wagen verkocht. Zijn rayon omvatte Tilburg en Waalwijk en tijdelijk ook Den Bosch en Breda.
Omdat door de overgang van T-Ford op A-Ford in 1927 geen Fords geleverd konden worden, verkocht Theo toen de merken Graham-Paige, Essex en Hudson. In 1966 werd besloten om de locatie van de voormalige wollenstoffenfabriek van Frans Mutsaerts aan de Spoorlaan te gebruiken voor een grotere, uiterst moderne garage. In 1980 is de garage Knegtel gestopt.
Lees ook: Ford Custom achteruitrijcamera installatie
De Rol van Antwerpen
Bijzonder is te zien dat Knegtel in een advertentie van 28 augustus 1922 de diverse verkoopprijzen vermeldt zonder beperkingen en dat zijn bevriende collega Antoine Broos (geb. 1902) uit Breda van de Monopol-garage diezelfde maand diezelfde prijzen vermeldt wel met een beperking, namelijk de toevoeging 'free-on-board' (F.O.B.) Antwerpen. Dit bevestigt het bekende gegeven dat veel garages in het zuiden van het land, mede omdat er nog geen verkeersbruggen waren over de Maas, hun auto's via de haven van Antwerpen lieten komen.
Volgens de familie-overlevering werden de T-Fordjes rechtstreeks vanuit Amerika geleverd. In Rotterdam werden deze gedemonteerde wagens in platte kisten in ontvangst genomen, waarna ze thuis in Tilburg gemonteerd werden. Echter, veel garages in het zuiden van het land importeerden hun auto's via de haven van Antwerpen, mede doordat er nog geen verkeersbruggen over de Maas waren.
Overzicht van Belangrijke Gebeurtenissen
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1903 | Oprichting Ford Motor Company; eerste export naar Honolulu |
| 1906 | Klaas Baving importeert Ford in Nederland |
| 1907 | Henri Boissevain importeert Ford in Nederland |
| 1909-1911 | B. Veth en Zoon bieden Ford-auto's aan in Nederland |
| 1912 | E.W. Bouman wordt hoofdvertegenwoordiger voor Nederland |
| 1921 | Theo Knegtel wordt Ford-dealer in Tilburg |
| 1922 | Knegtel verkoopt de honderdste wagen |
| 1927 | Overgang van T-Ford op A-Ford; Knegtel verkoopt andere merken |
| 1966 | Nieuwe garage Knegtel aan de Spoorlaan in Tilburg |
| 1980 | Garage Knegtel stopt |
De geschiedenis van Ford in Nederland is rijk en divers, met vele spelers die hebben bijgedragen aan de populariteit van het merk. Van de eerste importeurs tot de gevestigde dealers, Ford heeft een belangrijke plaats verworven in de Nederlandse automobielindustrie. De connectie met Antwerpen als belangrijke importroute blijft een interessant detail in dit verhaal.