Het is een schrikbeeld voor elke automobilist: een plotselinge botsing met een dier. In Nederland, waar de natuur steeds dichterbij komt, is het risico op een aanrijding met dieren reëel. Van kleine vogels tot groot wild, de gevolgen kunnen variëren van lichte schade tot een total loss.
Op 20 maart 2011 vond er een incident plaats op de A12 tussen Ede en Veenendaal, waarbij een gans tegen de voorruit van een auto vloog. De bestuurder raakte gewond door glassplinters en de auto moest worden weggesleept. Dit incident illustreert de potentieel gevaarlijke gevolgen van een aanrijding met een vogel.
De Toename van Wilde Dieren en de Impact op Autoverzekeringen
In Nederland komen op steeds meer plekken wilde herten, reeën en zwijnen voor. Hoewel dit fantastisch is voor natuurliefhebbers, is het desastreus voor autoverzekeraars. Jaarlijks doen zich namelijk zo’n 5.500 botsingen voor met grofwild, met een gemiddeld schadebedrag van ruim EUR 1.900,-. Vooral in bosrijke gebieden is het vaak raak, en dan met name in de bronsttijd, ondanks voorzorgsmaatregelen als snelheidsbeperkingen, ecoducten, hekwerken, waarschuwingsborden en wildrasters.
De Mogelijke Schade
Met je auto een dier aanrijden, is niet alleen een uiterst vervelende ervaring in emotioneel opzicht. De schade aan je auto kan desastreus zijn. De impact van een vogeltje, egeltje of eekhoorntje is te overzien. Cru gezegd: je rijdt er probleemloos overheen. Maar een aanrijding met een wild paard, wild rund, wild zwijn of wilde hert-achtige (ree, edelhert of damhert) kan met gemak een total loss-verklaring van je auto tot gevolg hebben. En zelfs een zwaan, haas, konijn, gans, eend, roofvogel of houtduif op je voorruit kan behoorlijke schade veroorzaken.
Lees ook: Voertuigregistratie en onbekende entiteiten: Wat u moet weten
Veruit de meeste aanrijdingen met dieren vinden plaats op het moment dat een dier onverwachts de weg oversteekt, vlak voor een passerende auto. Hoe kleiner de afstand tussen de oversteek en de auto, des te korter de potentiële remweg. Hoe sneller de auto rijdt, des te kleiner de kans dat er op tijd kan worden geremd en hoe harder de klap.
Wat te doen bij externe bloedingen?
’s Avonds en ’s nachts gebeuren veruit de meeste aanrijdingen met in het wild loslopende dieren. Simpelweg omdat je ’s nachts minder goed ziet. Dit heeft te maken met de reikwijdte van je zicht, maar ook met de reikwijdte van je koplampen.
Dierlijk Gedrag en Stress
Dieren worden in hun beslissingen nóg sterker beïnvloed door stress dan mensen. En factoren als autosnelwegen (open terrein, waarop een dier kwetsbaar is), voorbijrazende auto’s en vrachtauto’s (hectiek, waardoor de zintuigen worden overprikkeld), én menselijke aanwezigheid an sich (deels aangeboren, deels aangeleerde angst) kunnen tot verregaande stress en nervositeit leiden. Het zijn dus dierlijke emoties en instincten die zorgen voor schrikreacties en snelle c.q. domme beslissingen, met alle gevolgen van dien.
De Bronsttijd
Van half juli tot half oktober loopt de bronsttijd van Nederlandse hert-achtigen. Bronstige mannetjes maken jacht op vrouwtjes met het oog op voortplanting. Bronstige reebokken en hertenbokken zijn vanwege hun hormonale gedrevenheid onwaarschijnlijk onvoorzichtig in de bronsttijd, waardoor de kans vele malen groter is dat ze ondoordacht en onverwachts een autoweg oversteken.
Lees ook: Procedure Rijbewijs Inorderking
- De bronstperiode van reeën loopt van half juli tot half augustus…
- De bronsttijd van edelherten van half september tot begin oktober…
Remmen, Uitwijken of Doorrijden?
Uit schrik zal je geneigd zijn te remmen of uit te wijken zodra er plots een dier voor je auto opdoemt. Toch dien je óók rekening te houden met medeweggebruikers; zéker als je met grote vaart op een drukke snelweg rijdt. Als je daarmee het overige wegverkeer in gevaar brengt, is remmen voor overstekend wild GEENSZINS verplicht. En een onverwachte krachtige noodstop of impulsief uitwijken, kan desastreus uitpakken. In bepaalde gevallen is doorrijden dan ook de enige plausibele optie.
Het verkeersreglement eist echter wel dat elke bestuurder in alle omstandigheden moet kunnen stoppen voor een hindernis die redelijkerwijs kan worden voorzien. Dus doorrijden, remmen of uitwijken? Dit is afhankelijk van de exacte situationele omstandigheden!
Aansprakelijkheid en Verzekering
Duikt er onverwachts een wild of loslopend dier voor je auto op en bots jij tegen dat dier met jouw voertuig? Dan kan de ontstane materiële schade aan je auto logischerwijs niet worden verhaald op dat dier. Aangezien wilde dieren niemands eigendom zijn, kan de schade evenmin worden verhaald op een eigenaar. Ditzelfde geldt dus óók voor (al dan niet in het wild geboren) zwerfhonden, zwerfkatten, verwilderde huiskatten en wilde katten.
Welke verzekering dekt de schade?
- Heb je slechts een ‘kale’ WA-verzekering voor jouw auto afgesloten? Dan ben je überhaupt niet verzekerd voor schade aan de eigen auto; dus óók niet voor schade door een aanrijding met een wild dier. Ook het Waarborgfonds doet niets met dit soort aanrijdingsschades, aangezien er géén sprake is van een schade door toedoen van een ander motorrijtuig.
- Is jouw auto casco verzekerd? Dus heb je een beperkt cascoverzekering (WA+) óf volledig cascoverzekering (allrisk) voor jouw auto afgesloten? Dan ben je -onder cascodekking- wél verzekerd voor aanrijdingen oftewel botsingen met wilde dieren.
Het wilde dier in kwestie moet plots en onverwachts voor de auto opduiken (‘van buiten komend onheil’). Het betreffende dier mag geen eigenaar hebben; deze dekking geldt dus NIET voor botsingen met gedomesticeerde ‘boerderijdieren’ zoals paarden, koeien, schapen, geiten en ezels. Kan de eigenaar van een loslopend dier niet worden achterhaald c.q. getraceerd? Dan is er doorgaans wél sprake van dekking.
Lees ook: Gevolgen alcoholgebruik rijbewijs
De schade moet (direct) ontstaan zijn dóór de botsing met het dier zélf, dus niet (indirect) doordat je uit schrik gas geeft, extreem krachtig remt of uitwijkt en ergens tegenaan rijdt. Je moet aantoonbaar kunnen maken dat het een loslopend dier is geweest waarmee je in botsing bent geweest; maak dus ALTIJD foto’s van het aangereden dier of sporen ervan.
Veel verzekeraars eisen dat er politie-aangifte wordt gedaan van een aanrijding met wild; sommige vragen ook om eventuele getuigenverklaringen of een verklaring van faunabeheer. Je verzekeraar dient tijdig op de hoogte te worden gesteld.
Een aanrijding met loslopend wild (onder beperkt casco ‘natuurdekking’) gaat overigens niet ten koste van je schadevrije jaren en no-claimkorting indien jij hiervoor je autoverzekering inschakelt. Na een dergelijke beperkt-cascoclaim ga je dus NIET meer premie betalen.
Wat te Doen na een Aanrijding?
In principe ben je te allen tijde verplicht om bij een aanrijding met een in het wild levend dier melding te doen bij de politie. De politie kan vervolgens faunabeheer inschakelen. De taak van de faunabeheerder is afhankelijk van de staat van het aangereden dier: op slag dood, zwaargewond, lichtgewond of enkel in shock.
Is er sprake van een hulpbehoevend dier? Hoewel alle dierenleed vreselijk is, is er in de praktijk een groot verschil tussen klein wild enerzijds en groot wild anderzijds. Het overrijden van een egeltje is onderaan de streep iets totaal anders dan het aanrijden van een damhert.
Klapt er een musje of meesje tegen je voorruit? Dan kan een politieagent of faunabeheerder daar in praktisch opzicht weinig mee. Cru gezegd, zal faunabeheer niet uitrukken om een platgereden egel, pad of merel van het wegdek te schrapen. Vooral hulpbehoevende dieren hebben de hoogste prioriteit.
Hoe groter en zwaarder het aangereden dier, des te impactvoller de aanrijding. Vooral aanrijdingen met grote zoogdieren c.q. hoefdieren moeten direct worden gemeld bij de politie (0900-8844). Maar ook een aanrijding met een das, vos of marter dient te worden gemeld. Zéker als een dier nog in leven is en medische hulp behoeft, óók als het na de klap is opgestaan en weggerend; dus niet is blijven liggen.
Géén actie ondernemen, is geen optie. Doorrijden kan namelijk onnodig dierenleed tot gevolg hebben. Een dood of gewond dier kan zelfs het overige wegverkeer in gevaar brengen. Is een dier gewond of anderszins in nood? Bel dan desnoods óók het alarmnummer van je verzekeraar, de Regionale Dierenambulance of nationale dierenpolitie (meldpunt 144 - red een dier)! Via 114 kunnen namelijk inspecteurs van de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) uitrukken.
Verschil tussen Wilde Dieren en Huisdieren
Bij het aanrijden van dieren dient onderscheid te worden gemaakt tussen in het wild levende dieren enerzijds en loslopende huisdieren anderzijds. Échte wilde dieren hebben immers geen eigenaar die aansprakelijk kan worden gesteld voor schade.
Heb je enkel een WA-autoverzekering? Dan zal je eigenhandig verhaal moeten halen bij de aansprakelijke huisdierbezitter; dus buiten jouw autoverzekeraar om. Wordt er niet vrijwillig meegewerkt door de aansprakelijke wederpartij c.q. tegenpartij? Is jouw auto casco verzekerd?
Als jouw auto materiële schade oploopt doordat jij een loslopend dier aanrijdt, zal jouw casco-autoverzekeraar altijd willen weten of het aangereden dier een eigenaar heeft. Als loslopende dieren in iemands bezit zijn, kan autoschade -toegebracht door het betreffende loslopende dier- namelijk worden verhaald op diens eigenaar.
Jouw cascoverzekeraar zal er allereerst voor zorgen dat je de schade kunt laten repareren bij een schadeherstelbedrijf. Dood of verwond jij met jouw auto iemands loslopende kat of hond? Dan heb je in zekere zin stoffelijke schade toegebracht aan de eigenaar van het aangereden dier. Jij als betrokkene bent dan ook verplicht om ter plaatse te blijven en samen met de eigenaar of bewaker van het dier over te gaan tot de nodige (juridische en verzekeringstechnische) vaststellingen.
Is van een aangereden (gedomesticeerd c.q. gecultiveerd) dier -zoals een loslopende hond of kat of ontsnapt schaap of geit- de eigenaar niet ter plaatse, onbekend en/of onvindbaar? Doe dan zo spoedig mogelijk politie-aangifte; de politie kan namelijk een eventuele microchip laten uitlezen.
Aansprakelijkheid van de Eigenaar
Loopt een huisdier los op een plek waar het niet mag loslopen? Dan is vrijwel altijd de eigenaar nalatig en aansprakelijk, ongeacht (het antwoord op) de schuldvraag; met sporadische uitzondering van overmacht of noodweer.
Bij het aanrijden van dieren dient in verzekeringstechnisch opzicht onderscheid te worden gemaakt tussen loslopende huisdieren enerzijds en dieren in het wild anderzijds. Wilde dieren hebben (in klassieke zin) namelijk géén eigenaar die aansprakelijk kan worden gesteld.
Dierenvandalisme
Náást aanrijdingsschade kan een dier ook op andere manieren schade toebrengen aan jouw auto. Dit staat ook wel bekend als ‘dierenvandalisme’ of ‘dierlijk vandalisme’. Bij dit soort vormen van ‘moedwillig’ toegebrachte schade door dieren geldt in beginsel hetzelfde als bij klassieke vormen van vandalisme. Zulke schades zijn uitsluitend gedekt onder een volledig cascoverzekering oftewel allriskverzekering.
Risico's in het Najaar
Tijdens het najaar neemt de kans op een aanrijding met dieren toe. Wilde dieren zijn actiever en zoeken langs de weg naar voedsel, vooral in de schemering. De meeste aanrijdingen met wild gebeuren tijdens het paarseizoen, vaak in de herfst of lente. In deze periode trekken dieren, zoals herten en wilde zwijnen, vaker naar de weg op zoek naar voedsel.
Ongebruikelijke Verhalen
Niet alleen de bekende bosdieren kunnen schade veroorzaken. Wallaby’s in Friesland, ooit aangeschaft als huisdier, voelden zich thuis in de Friese bush. Sinds de wolf in Nederland terugkeerde, zijn er meerdere aanrijdingen geweest met wolven.
En dan zijn er natuurlijk nog de verhalen over safariparken, van apen die rubberen strips lostrekken tot giraffen die autolak beschadigen met hun ruwe tong.
Checklist bij een Aanrijding
- Bij een aanrijding met wild: Waarschuw altijd de politie; zij schakelen het faunabeheer in.
- Bij een aanrijding met een huisdier: Blijf rustig en kijk of het dier gewond is. Bel het landelijke noodnummer voor dieren (144) als het nog leeft.
- Huisdieren en boerderijdieren: Als het dier een eigenaar heeft, kun je de eigenaar aansprakelijk stellen voor de schade.
- Controleer je autoverzekering om te weten welke situaties gedekt zijn.
Verzekeringsdekking Samengevat
Hieronder een tabel die de verschillende dekkingsvormen samenvat:
| Verzekeringstype | Dekking bij aanrijding met wild | Dekking bij aanrijding met huisdier | Dekking bij dierenvandalisme |
|---|---|---|---|
| WA | Nee | Mogelijk verhaal op eigenaar | Nee |
| WA+ (Beperkt Casco) | Ja, onder voorwaarden | Ja, onder voorwaarden | Nee |
| Allrisk (Volledig Casco) | Ja | Ja | Ja |
Let op: Gevolgschade wordt niet altijd gedekt. Dierenvandalisme is meestal alleen gedekt bij een volledig cascoverzekering. Een claim kan ten koste gaan van het aantal opgebouwde schadevrije jaren.
Kauwenproblematiek in Ter Heijde
In het kustdorp Ter Heijde is er een ander soort dierenprobleem. Een bewoner waarschuwt voor kauwen die met steentjes ruiten en zonnepanelen beschadigen. De kauwen laten kiezels vallen in de veronderstelling dat het mosselen zijn. De schade wordt gezien als overmacht en is niet verzekerd. De kauwen vreten ook jonge koolmezen op en veroorzaken overlast in het dorp.