Over het algemeen is er ellende op de wereld omdat twee partijen het ergens niet over eens zijn. Toch kunnen zowel de slechteriken als de goeieriken wereldwijd elkaar over één ding de hand schudden: wil je een oorlogje voeren, dan heb je een Toyota nodig. De ene partij heeft de voorkeur voor witte pick-ups waar het liefst nog de bedrijfsnaam van een loodgieter opstaat en de andere gaat het liefst voor een Land Cruiser. Zo ook onze marechaussee.
Nieuwe Toyota Land Cruisers voor Marechaussee
Al eerder dit jaar ontvingen de Hoog Risico Beveiliging (HRB) en de Gewapende Beveiliging Burgerluchtvaart (GBB) een lading gepantserde Toyota Land Cruisers. Deze eenheden en de nieuwe Toyota’s zie je rijden in Den Haag en bij Schiphol. Zolang het dakraam dicht is, is er waarschijnlijk weinig aan de hand. Mocht het dak geopend zijn, dan kun je maar beter een veilige plek zoeken. Of je handen omhoog doen, als jij het was die een pot gel van meer dan 100 milliliter probeerde mee te smokkelen.
Zoals je in de video kunt zien, hebben de Land Cruisers een luik waar een persoon in kan staan.
2024 Toyota Land Cruiser Review: The Legend Returns!
Problemen met de Geleverde Land Cruisers
De Land Cruisers werden in 2019 al voor het eerst geleverd. Het zijn Amerikaanse modellen die door een Frans bedrijf zijn omgebouwd. Alleen om ruimte te maken voor de bepantsering, moest het Franse bedrijf allerlei dingen aanpassen. En daar ging het mis: Defensie constateerde remproblemen, montagefouten in de stuurinrichting en zelfs explosiegevaar in de brandstoftanks. Ironisch dat een auto vanwege de bepantsering meer risico loopt door ontploffingen.
De Franse organisatie zou de problemen oplossen, maar na de aanpassingen waren er wéér fouten. Er waren 18 voertuigen besteld, maar de laatste 6 werden geschrapt. Wel lijkt het erop dat de oude modellen nu eigenlijk voldoen aan alle eisen, want het gaat nog steeds om Land Cruisers van de vorige generatie. De nieuwe is er al sinds 2021.
Lees ook: Specificaties gepantserde BMW
Ernstige Gebreken Geconstateerd
Problemen met het remsysteem, de stuurkolom en de brandstoftank die ertoe konden leiden dat gepantserde auto's niet meer konden remmen, de bestuurder de controle over het stuur kon kwijtraken, of ontploffingsgevaar opleverden. Dat zijn in het kort de ernstigste en gevaarlijkste geconstateerde gebreken aan de gepantserde Toyota's die het Franse bedrijf Centigon in 2019 leverde aan de Nederlandse marechaussee.
Beveiliging in Gevaar
Omdat de Fransen leveringen volstrekt onbruikbaar bleken, kreeg de marechaussee een gebrek aan gepantserde auto’s en kwam de beveiliging van risicovolle objecten en gebouwen in gevaar.
Dat blijkt uit een recente uitspraak van de rechtbank Den Haag. Het ministerie van Defensie en Centigon onthouden zich van commentaar op de zaak.
Miljoenenopdracht en Problemen
Begin 2018 bestelde de Nederlandse Staat via de Defensie Materieel Organisatie (DMO) 24 gepantserde Toyota Landcruisers bij het Franse beveiligingsbedrijf Centigon. De wagens zouden gebruikt gaan worden door de Koninklijke Marechaussee, onder meer voor de beveiliging van risicovolle objecten. Prijskaartje: 7,3 miljoen euro, ofwel ruim 300.000 euro per auto.
Centigon is in defensiekringen een bekende naam. Het bedrijf houdt zich al ruim een eeuw bezig met het beveiligen en bepantseren van voertuigen. Het bedrijf werkte recent ook aan vrachtwagens voor het Nederlandse leger.
Lees ook: Prijzen en uitvoeringen van de Toyota Yaris Cross
Ingrijpende Klus
Voor de Nederlandse opdracht zouden de Fransen een Amerikaanse versie van de Toyota Landcruiser 200 ombouwen tot een gepantserde versie. Dat bleek een ingrijpende klus.
Voor het aanbrengen van de bepantsering moest Centigon de wagens deels ontmantelen. Om ruimte te maken voor het pantser moest veel van de standaard inrichting zoals de elektrische bedrading worden aangepast. Ook werden de wagens door de aanpassingen twee keer zo zwaar, zodat de remsystemen moesten worden versterkt.
Vol Gebreken
Keurig op tijd leverde Centigon tussen oktober 2018 en februari 2019 de eerste achttien gepantserde Toyota's af in Nederland. Al snel bleken die voertuigen echter bomvol gebreken te zitten. Naast kleine productiefouten werden ook ernstige problemen geconstateerd, die leidden tot veiligheidsrisico's. Zo zou er volgens Defensie sprake zijn van explosiegevaar als gevolg van temperatuur- en drukstijging in de brandstoftanks, remproblemen die konden leiden tot verlies van remdruk of volledig remvermogen, en montagefouten van de stuurinrichting waardoor bestuurders de controle over het voertuig konden verliezen.
De leverancier erkende in mei 2019 de tekortkomingen en haalde de pantserwagens terug naar de fabriek. Binnen drie maanden zouden de problemen op Franse kosten worden verholpen. Later dat jaar keerden de wagens inderdaad terug in Nederland. Maar daar bleken de problemen niet opgelost.
Geen Verantwoordelijkheid
Tijdens een inspectie in aanwezigheid van het Nederlandse autobedrijf Louwman dat het onderhoud aan de wagens zou gaan verrichten, werd opnieuw een waslijst aan gebreken vastgesteld. Daarbij bleek nog steeds sprake van ernstige veiligheidsrisico's als gevolg van de problemen met de brandstoftanks, remsystemen en de stuurkolom.
Lees ook: Betrouwbare Occasions 's-Hertogenbosch
De problemen waren zo ernstig dat Louwman zich in november 2019 tijdelijk terugtrok als onderhoudsbedrijf. "Vanwege de aard van de huidige gebreken (…) willen wij de zware verantwoordelijkheid niet nemen om wagens na onderhoud op de weg te brengen", schreef het bedrijf aan de Staat.
Miljoenenclaim
Daarmee verdampte het laatste restje vertrouwen van de materieelorganisatie van Defensie in Centigon.
Eind 2019 ontbond de Nederlandse Staat het contract, verscheurde de order voor de zes nog niet geleverde pantserwagens, en eiste het geld terug voor de achttien waardeloze pantserwagens die onbruikbaar in een loods stonden. Daar bovenop eiste de Staat een contractuele boete van een half miljoen.
Daarbij werd niet alleen gewezen op de gebreken aan de bepantserde auto's zelf, maar ook op de operationele problemen waarmee de marechaussee als gevolg van de leveringsflop te maken kreeg.
Naar aanleiding van een onderzoeksrapport van het ministerie van Defensie verschenen in 2021 al berichten in de media over het tekort aan pantserauto's bij de Marechaussee, waardoor de beveiliging van risico-objecten in gevaar kwam. De ernst van de problemen kwam destijds nog niet naar buiten.
Juridische Stappen
Franse Weigering
Hoe snel Centigon in het voorjaar van 2019 was geweest met het erkennen van de fouten en het toezeggen van herstel, hoe weigerachtig de Fransen waren in de betaling van de schadeclaim.
Volgens de leverancier zou de Staat ten onrechte het contract hebben ontbonden. Zo zouden de gebreken niet ernstig genoeg zijn, en bovendien herstelbaar. Ook vond het terugbetaling van de miljoenen niet eerlijk omdat het bedrijf de wagens wel had geleverd en op eigen kosten kostbare herstelwerkzaamheden had uitgevoerd.
Naar de Rechter
Daarop sleepte de Nederlandse Staat het bedrijf in de zomer van 2021 voor de rechter. Vorige maand, bijna twee jaar later, gaf de rechtbank Den Haag uiteindelijk pas een eindoordeel over de zaak.
Volgens de Haagse rechtbank is bewezen dat Centigon gebrekkige en onveilige gepantserde wagens leverde. Ook vindt de rechter het logisch dat de materieelorganisatie van Defensie haar vertrouwen in de leverancier verloor na de mislukte hersteloperatie. Op basis daarvan mocht de Staat het contract ontbinden.
6 Miljoen Betalen
Ten slotte oordeelt de Haagse rechtbank dat het Franse bedrijf de ruim 5,5 miljoen euro die het al ontving, moet terugbetalen. Daarbovenop komt nog een contractuele boete van ruim een half miljoen euro.
De tegeneisen van het Franse bedrijf voor een betaling van samen ruim één miljoen euro aan achterstallige betalingen en schadevergoeding voor het terugtrekken van de opdracht voor de laatste zes wagens, werden door de Haagse rechter afgewezen.
Hoger Beroep
Woordvoerder kapitein Tom van Hout van het ministerie van Defensie zegt nog geen commentaar te kunnen geven op het vonnis. "Het klopt dat wij deze zaak hebben gewonnen. Maar de termijn waarin de tegenpartij in hoger beroep kan gaan, loopt nog. Tot die tijd kunnen wij geen uitspraken over de zaak doen."
Volgens Van Hout heeft de marechaussee nog een tijdje doorgereden met de oude voertuigen, en gezocht naar een alternatief voor de nieuwe wagens.
Zo blijft voorlopig onbekend of de Fransen tegen de uitspraak van de Haagse rechter in hoger beroep gaan. Ook wil Centigon niet zeggen of de kwestie gevolgen heeft gehad voor een andere recente bepantseringsopdracht, voor cabines van Nederlandse legertrucks.
Alternatieven en Toekomst
Met name de Toyota Hilux en de Land Cruiser hebben al de reputatie dat ze onverwoestbaar zijn, maar als je écht onverwoestbaarst wilt hebben, dan moet je even langs Inkas. Dit Canadese bedrijf bepantsert de Land Cruiser 300 zodat het het rijdende equivalent wordt van een Nokia 3310, algemeen bekend als het taaiste object ter wereld.
De gepantserde Toyota Land Cruiser werd naar IABG in Duitsland gestuurd, wat een soort Euro NCAP is, maar dan met duizend bommen en granaten. De inzittenden overleven het, de lak wat minder
De Land Cruiser heeft minimaal een polijstbeurt nodig en wat kabelbindertjes om de bumpers weer vast te zetten, maar de passagiers zijn ongeschonden na al het geweld. Al zou je er alsnog niet graag in willen zitten, denken we. Het is niet duidelijk of de auto nog op eigen kracht kan bewegen na de explosies.
De stevige Land Cruiser van Inkas verdient na de tests certificaten voor bepantseringsniveau’s VPAM VR7 en ERV2010.
| Probleem | Oorzaak | Gevolg | Oplossing/Alternatief |
|---|---|---|---|
| Remproblemen | Aanpassingen voor bepantsering | Verlies van remdruk, ongevallen | Contract ontbonden, alternatieve leverancier (Inkas) |
| Montagefouten stuurinrichting | Aanpassingen voor bepantsering | Verlies van controle over het voertuig | Contract ontbonden, alternatieve leverancier (Inkas) |
| Explosiegevaar brandstoftanks | Temperatuur- en drukstijging | Ontploffingsgevaar | Contract ontbonden, alternatieve leverancier (Inkas) |
| Gebrek aan gepantserde auto's | Onbruikbare leveringen | Beveiliging risicovolle objecten in gevaar | Alternatieve leverancier (Inkas), oude voertuigen blijven gebruiken |