Maakt u een ernstige fout in het verkeer? Dan wordt uw rijbewijs door de politie ingevorderd. De wettelijke grondslag voor de invordering van het rijbewijs is artikel 164 Wegenverkeerswet 1994 (WVW '94).
In dit artikel wordt dieper ingegaan op de invordering van het rijbewijs volgens artikel 164 van de Wegenverkeerswet (WVW). Hierbij komen de verschillende aspecten aan bod, zoals de gronden voor invordering, de procedure die gevolgd wordt, en de mogelijkheden die u heeft om bezwaar te maken tegen de invordering.
Wanneer kan uw rijbewijs worden ingevorderd?
Op grond van artikel 164, eerste lid, WVW1994 kunnen niet alleen Nederlandse rijbewijzen, maar ook buitenlandse rijbewijzen en - in voorkomend geval - internationale rijbewijzen worden ingevorderd. De vordering tot overgifte kan alleen worden gericht tot bestuurders van motorrijtuigen. De vordering tot overgifte kan niet worden gericht tot een bestuurder aan wie nimmer een rijbewijs is afgegeven.
Het is van belang onderscheid te maken tussen “de vordering tot overgifte” enerzijds en de “invordering” anderzijds. Van een invordering is pas sprake, indien het rijbewijs na de vordering tot overgifte daadwerkelijk in handen is gekomen van de opsporingsambtenaar. Ten eerste gaat de wettelijke termijn van tien dagen waarbinnen de officier van justitie een beslissing moet nemen over de inhouding van het rijbewijs pas lopen als het rijbewijs daadwerkelijk is ingevorderd (artikel 164, zesde lid, WVW1994).
Gevallen van overgifte rijbewijs - art. 164 lid 2 WVW:
De in het eerste lid bedoelde vordering wordt gedaan in geval van overtreding van:
Lees ook: Meer over artikel 5 WVW
- artikel 8, indien bij een onderzoek als bedoeld in het tweede lid, van die bepaling blijkt of, bij ontbreken van een dergelijk onderzoek, een ernstig vermoeden bestaat dat het alcoholgehalte van de adem van de bestuurder hoger is dan 570 microgram alcohol per liter uitgeademde lucht, onderscheidenlijk het alcoholgehalte van het bloed van de bestuurder hoger blijkt te zijn dan 1,3 milligram alcohol per milliliter bloed;
- artikel 8, indien bij een onderzoek als bedoeld in het derde of vierde lid, aanhef en onderdeel b, juncto het derde lid, van die bepaling blijkt of, bij het ontbreken van een dergelijk onderzoek, een ernstig vermoeden bestaat dat het alcoholgehalte van de adem van de bestuurder hoger is dan 350 microgram alcohol per liter uitgeademde lucht, onderscheidenlijk het alcoholgehalte van het bloed van de bestuurder hoger blijkt te zijn dan 0,8 milligram alcohol per milliliter bloed;
- artikel 163, tweede, zesde, achtste of negende lid;
- overschrijding van een krachtens deze wet vastgestelde maximumsnelheid met vijftig kilometer of meer, door een bestuurder van een motorrijtuig anders dan een bromfiets, in geval van staandehouding van de bestuurder;
Overgifte bij gevaar veiligheid op de weg - art. 164 lid 3 WVW:
Het rijbewijs mag op grond van artikel 164 lid 3 WVW worden ingevorderd wanneer door de overtreding de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht. Het rijbewijs kan worden ingevorderd wanneer door de overtreding de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht. De vraag is hierbij altijd of het verkeersgedrag van de verdachte echt zodanig was dat de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht.
Voor wat betreft de vraag of de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht, kan aansluiting gevonden worden bij artikel 5 WVW, welk artikel het veroorzaken van gevaar op de weg strafbaar stelt, maar wat ons betreft moeten er nog zwaardere eisen worden gesteld aan het gevaar bij invordering van het rijbewijs nu artikel 164 lid 3 WVW eist dat het gaat om ernstig gevaar voor de veiligheid op de weg.
De overgifte van het rijbewijs kan worden gevorderd wanneer er sprake is van een overtreding van een bij of krachtens de WVW94 vastgesteld voorschrift, mits door deze overtreding de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht. Hierbij kan gedacht worden aan “ gevallen van dood of zwaar lichamelijk letsel door schuld waarbij de bestuurder niet onder invloed verkeerde (…) of aan ernstige overschrijdingen van de maximumsnelheid op plaatsen waar dit tot bijzondere gevaarzetting leidt, zoals binnen de bebouwde kom ”. Het is niet mogelijk om een vastomlijnd kader te geven voor de gevallen waarin vordering van het rijbewijs opportuun is in verband met het veroorzaken van ernstig gevaar op de weg. Onder omstandigheden kan het rijbewijs dus ook worden ingevorderd, indien een ongeval is uitgebleven (het is net goed afgelopen waar het evengoed verkeerd had kunnen gaan). Anderzijds is de enkele omstandigheid dat een ongeval heeft plaatsgevonden niet voldoende voor de conclusie dat er sprake is van ernstig gevaarzettend gedrag.
In de gevallen waarbij de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht, wordt, voordat de vordering tot overgifte wordt gedaan, eerst overlegd met de hulpofficier van justitie (hovj).
Rijden ingevorderd rijbewijs: Strafrecht advocaat legt uit
Procedure na invordering
De politie stuurt het ingehouden rijbewijs naar de officier van justitie bij het Openbaar Ministerie (OM). De ingevorderde bewijzen worden tegelijk met het proces-verbaal onverwijld opgezonden aan de officier van justitie.
Lees ook: Gids voor het terugkrijgen van je rijbewijs
Beslissing officier van justitie
De officier van justitie beslist binnen 10 dagen of het rijbewijs ingehouden wordt of dat u het terug krijgt. Valt de 10e dag in het weekend of op en feestdag, dan hoort u de beslissing de eerste werkdag daarna.
Hierover bepaalt artikel 164 lid 6 het volgende:
"Indien de officier van justitie binnen tien dagen na de dag van invordering niet gebruik maakt van de in het vierde lid bedoelde bevoegdheid, geeft hij de ingevorderde bewijzen onverwijld terug aan de houder. Teruggave vindt eveneens plaats, indien ernstig rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat aan de houder in geval van veroordeling door de rechter dan wel uitvaardiging van een strafbeschikking geen onvoorwaardelijke ontzegging van de bevoegdheid tot het besturen van motorrijtuigen zal worden opgelegd, dan wel geen onvoorwaardelijke ontzegging van langere duur dan de tijd gedurende welke de bewijzen zijn ingevorderd of ingehouden geweest. Teruggave vindt ten slotte plaats indien het onderzoek van de zaak op de terechtzitting niet binnen zes maanden na de dag van invordering is aangevangen, dan wel binnen die termijn geen strafbeschikking is uitgevaardigd. Het rijbewijs wordt niet aan betrokkene teruggegeven, indien het een rijbewijs betreft waarvan ingevolge een der artikelen 130, tweede lid of 164 de overgifte is gevorderd,"
Er zijn dus 3 mogelijkheden:
- Het rijbewijs wordt aan u teruggegeven
- Het rijbewijs wordt voor een aantal maanden ingehouden
- Het rijbewijs wordt doorgestuurd naar het CBR
De officier van justitie zal het verkeersgedrag beoordelen op grond van het proces-verbaal van bevindingen van de verbalisanten, en de verklaring van de verdachte, en eventuele overige getuigen. Wanneer niet gezegd kan worden dat de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht, zal de officier van justitie het rijbewijs teruggeven.
Lees ook: Alles over rijbewijs invordering
Een brief sturen aan de officier van justitie kan diens beslissing mogelijk wel beïnvloeden, met name wanneer u de juiste argumenten aanvoert die in de belangenafweging moeten worden betrokken. De afweging of tot inhouding van het rijbewijs wordt overgegaan, zal met name afhankelijk zijn van het rijgedrag, uw persoonlijke omstandigheden, de eventuele recidive, en de overige omstandigheden van het geval.
Inhouding rijbewijs
Wanneer de officier van justitie van oordeel is dat de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht, zal hij besluiten tot inhouding van het rijbewijs. In alle gevallen geldt echter dat de officier van justitie het rijbewijs voor maximaal 6 maanden mag inhouden, ongeacht het aantal maanden dat in de bovenvermelde tabel staat vermeld. Artikel 164 lid 6 WVW bepaalt namelijk dat het rijbewijs ook moet worden teruggegeven wanneer er binnen 6 maanden nog steeds geen zitting bij de politierechter heeft plaatsgevonden, of nog geen officierszitting is geweest waarbij een strafbeschikking is uitgereikt.
Doorsturen rijbewijs naar CBR
De officier van justitie kan ook besluiten om het ingevorderde rijbewijs door te sturen naar het CBR. Dat gebeurt wanneer het CBR de overgifte van het rijbewijs heeft gevorderd. In artikel 5 van de Regeling maatregelen rijvaardigheid en rijgeschiktheid 2011 zijn de gevallen genoemd waarin het CBR overgifte van het rijbewijs kan vorderen. Voor wat betreft het ernstig in gevaar brengen van de veiligheid gaat het om de volgende gevallen:
- betrokkene heeft een poging tot zelfdoding met een motorrijtuig ondernomen;
- betrokkene heeft met een motorrijtuig tegen de rijrichting in gereden (spookrijden);
- betrokkene is niet in staat het motorrijtuig in bedwang te houden;
- betrokkene is bewust ingereden op een andere weggebruiker;
De politie doet na een ernstige verkeersovertreding ook een melding aan het CBR. Het CBR onderzoekt of de bestuurder wel geschikt en rijvaardig is om aan het verkeer deel te nemen.
Mogelijkheden tot bezwaar
Klaagschrift indienen
Indien de officier van justitie besluit tot inhouding van het rijbewijs, kunt u tegen deze beslissing op grond van artikel 164 lid 8 WVW een klaagschrift indienen bij de rechtbank in het arrondissement waarin uw rijbewijs is ingevorderd. Het klaagschrift dient ter griffie van de rechtbank worden ingediend.
In het klaagschrift vermeldt u de redenen waarom het rijbewijs aan u moet worden teruggegeven. Binnen enkele weken na de indiening van het klaagschrift zult u een oproeping ontvangen voor een zitting bij de raadkamer van de rechtbank. De rechter zal op die zitting beslissen of u uw rijbewijs terug krijgt of niet.
Schadevergoeding bij vrijspraak of sepot - art. 164 lid 9 WVW
Indien de zaak eindigt zonder oplegging van straf of maatregel of met zodanige oplegging, doch op grond van een feit waarvoor de toepassing van het eerste of vierde lid niet is toegelaten, kan de rechter op verzoek van de gewezen verdachte hem een vergoeding ten laste van de Staat toekennen voor de schade die hij ten gevolge van die toepassing heeft geleden. Onder schade is begrepen het nadeel dat niet in vermogensschade bestaat.
Tabel: Termijnen en Beslissingen
| Actie | Termijn | Verantwoordelijke |
|---|---|---|
| Invordering rijbewijs | Direct na overtreding | Politie |
| Beslissing over inhouding | Binnen 10 dagen na invordering | Officier van Justitie |
| Aanvang onderzoek terechtzitting | Binnen 6 maanden na invordering | Openbaar Ministerie |
| Indienen klaagschrift | Zo spoedig mogelijk na beslissing inhouding | Betrokkene |
Dit artikel biedt een overzicht van de belangrijkste aspecten rondom de invordering van het rijbewijs op basis van artikel 164 WVW. Het is raadzaam om juridisch advies in te winnen bij een ervaren advocaat om uw specifieke situatie te beoordelen en de beste aanpak te bepalen.