Het isoleren van een camper is een cruciale stap bij het ombouwen van een bestelbus tot een comfortabele leefruimte. Thermische isolatie zorgt ervoor dat de camper koeler blijft op warme dagen en warmer op koude dagen. Daarnaast voorkomt het condensvorming en daarmee eventuele roestvorming. In dit artikel leggen we uit hoe je jouw camper thermisch en akoestisch kunt isoleren en welke isolatiematerialen geschikt zijn. Ook vind je een calculator om te berekenen hoeveel isolatiemateriaal je nodig hebt.
Waarom een Camper Isoleren?
Een voertuig is over het algemeen niet gemaakt om in te wonen, dus ook een (bestel)bus niet. Na het leegmaken van je bus kun je jezelf misschien voorstellen dat deze metalen behuizing snel koud of heet wordt. De voornaamste reden om een camper te isoleren is om de temperatuur aangenaam te houden. Zoals hierboven al gezegd kun je de camper koeler houden op warme dagen en warmer op koude dagen. Het metaal van een bus is een goede geleider. Waardoor koud en hitte van buiten makkelijk naar binnen kan komen. Daarbij is er nog een belangrijke reden waarom je de camper moet isoleren en dat is het tegengaan van condens.
Condens in je camper is niet goed, het zorgt voor schimmel, roest en gewoonweg een onaangename leefruimte. Doordat jij zelf aanwezig bent in de camper en warmte uitstoot zal er altijd condensvorming ontstaan. Het temperatuurverschil van binnen en buiten heeft daar ook nog eens invloed op. Om dit te voorkomen moet je dus in eerste instantie je camper goed isoleren, maar goede ventilatie is net zo belangrijk. Het is namelijk onvermijdelijk dat je condens in je camper zult krijgen, hoe goed je deze ook isoleert. Een goed ventilatiesysteem voert de condens makkelijk af.
Het is dan ook belangrijk de spanten van de camper niet vol te stoppen met isolatiemateriaal. Als je ook van plan bent te koken en of een douche te bouwen in je camper dan is isolatie en ventilatie essentieel om condens tegen te gaan. Twee openstaande ramen tegenover elkaar is niet voldoende. Zo kiezen wij voor ventilatie met de populaire Maxxfan Air Deluxe geplaatst. De laatste reden waarom isoleren aangeraden is, is om trillingen tegen te gaan. In een bus wordt elk geluid versterkt door de metalen behuizing. Zo kun je hier last van hebben tijdens het slapen door bijvoorbeeld regen, maar ook tijdens het rijden kunnen trillingen een hol geluid veroorzaken.
Camper isoleren met Armaflex isolatiemateriaal
Geschikte Isolatiematerialen voor Campers
Isolatiemateriaal dat vocht kan afvoeren en er goed tegen bestand is, is uitermate geschikt voor in een camper. Een camper kun je namelijk nooit 100% waterdicht krijgen, dus dan is het belangrijk dat we het vocht afvoeren. Hieronder een overzicht van enkele populaire isolatiematerialen:
Lees ook: Uitgebreide Review Zenec Navigatie
- Armaflex: Een populair isolatiemateriaal onder zelfbouw campers. Dit komt door de flexibiliteit, het gemak van aanbrengen en de prima isolatiewaarde. Er zit een zelfklevende kant aan Armaflex waardoor je het direct tegen de wand van je bus aan kunt plakken.
- K-Flex: Het alternatief op Armaflex. Met dezelfde isolatiewaarde, flexibiliteit en zelfklevende zijde lijken deze 2 producten toch wel heel veel op elkaar. Het verschil dat wij kunnen vinden is dat Armaflex Duits is en K-Flex Italiaans.
- Schapenwol: De meningen zijn nogal verdeelt over het isoleren van je camper met schapenwol. En dat valt te begrijpen, want ondanks dat schapenwol vocht reguleert kan het ook tot 30% van zijn eigen gewicht in vocht vasthouden. Toch zijn er veel zelfbouwers die kiezen voor schapenwol. Wanneer jij dit ook van plan bent zorg er dan voor dat je vochtregulatie toe blijft staan.
- Hennep: Hennep flexibele isolatieplaten zijn geschikt voor zowel thermische als akoestische isolatie in een camper. Hennep wordt in de bouw gebruikt bij damp-open constructies. Dit is precies ook het geval in een camper. Hennep isolatiematerialen dempen geluid, reguleren de luchtvochtigheid en voorkomt schimmel. De platen hebben een zeer lange levensduur, zijn eenvoudig en prettig in het gebruik en vrij van schadelijke stoffen.
- XPS: Een waterdicht isolatiemateriaal. XPS zijn isolatieplaten die veel gebruikt worden in daken en in vochtige omgevingen. Doordat het stijve platen zijn kun je ze niet overal in de camper plaatsen, maar zijn deze zeker wel geschikt als isolatie in de vloer. De platen worden met CO2 vriendelijke technologie gemaakt en zijn 100% recyclebaar. Vroeger had XPS het nadeel dat het brandbaar was. Tegenwoordig worden de platen gemaakt met een vlam vertragend goedje.
- PIR: Misschien wel het populairste isolatiemateriaal op de markt. En dat is niet onverdiend. PIR isolatiemateriaal isoleert erg goed. Door de hoge isolatiewaarde kun je zelfs met weinig dikte nog steeds goed isoleren. De PIR platen zijn vochtbestendig, maar niet helemaal waterdicht. Het is dan ook aan te raden PIR platen met een aluminium buitenrand te nemen. Via de aluminium laag is het niet mogelijk voor water om binnen te dringen.
Rd-waarde van Isolatiematerialen
Isolatiemateriaal krijgt een rd-waarde toegewezen aan de hand van zijn Lambda-waarde en dikte. Zo heeft Armaflex van 6mm dik een rd-waarde van maar 0,18. Dit is niet zo hoog en je kunt dus beter voor een dikkere maat kiezen. Zoals bijvoorbeeld armaflex 19mm, deze heeft een rd waarde van 0,58. Echter ontkom je er niet aan soms voor een minder hoge waarde te kiezen. Spanten beplak je bijvoorbeeld met 3 of 6mm dikke isolatietape. Een dikkere maat gaat bijna niet, want dit maakt de constructie van de wanden lastig en gaat ten kostte van je leefruimte.
Welke rd-waarde moet je aanhouden in een camper?
In een camper zijn er geen regels opgesteld voor de minimale rd-waarde van het isolatiemateriaal. Wel kunnen we na het bouwen van meerdere campers zeggen dat een rd-waarde dichtbij de 1 redelijk is. In huizen wordt een rd-waarde van 2,5 aangehouden. Voor het dak van het huis wordt vaak zelfs nog een hogere rd-waarde gebruikt. Maar een huis is dan ook veel beter te isoleren dan en camper. In een camper heb je te maken met enkel glas en met de spanten waar je maar weinig isolatiemateriaal op kunt bevestigen. Een camper is in feite een metalen doos die eenvoudig temperatuur van buiten naar binnen laat komen en andersom.
Dit komt omdat metaal een goede geleider is en omdat er in een camper overal koudebruggen zitten. Om een camper dus zo goed mogelijk te isoleren moet je deze koudebruggen isoleren. Dit doe je door de verbinding met binnenin de camper te onderbreken met isolatiemateriaal. In de afbeelding hierboven zie je dat de spant beplakt is met isolatiemateriaal en hierover heen de houten wand is geplaatst.
Hoe herken je een koudebrug in een camper?
Metaal dat van buiten doorloopt naar binnenin de camper is een koudebrug. De brug is het metaal waar de kou eenvoudig doorheen loopt. Het is dan ook belangrijk niet te schroeven door je camperwand en isolatiemateriaal de spant in, want zo creëer je zelf een koudebrug. Het is dan ook verstandig wanneer je houten wanden gaat plaatsen eerst een houten frame te bouwen.
Lees ook: Stuurbekrachtiging Fiat Panda oplossen
Populaire isolatiematerialen in de bouwwereld zijn steen- en glaswol. Deze materialen zijn niet geschikt in een camper omdat ze vocht vasthouden. Een veel overwogen isolatiemateriaal in de camper is ook purschuim. Doordat je het in de moeilijkste hoeken kunt spuiten kun je eenvoudig heel je camper isoleren. Echter heeft purschuim een open-cel structuur dat water vast kan houden. Daarbij sluit je met purschuim ruimtes volledig af. Waardoor er geen vocht regulatie mogelijk is.
Hoeveel isolatiemateriaal heb je nodig?
Hoeveel isolatiemateriaal je nodig hebt hangt af van de laadruimte van je bus. Ook zullen grote gaten die je gaat maken in de camper voor een dakraam of zijraam bepalend zijn. Daarbij moet de oppervlakte van de spanten er weer afgetrokken worden. In de calculator isolatiemateriaal berekenen kun je invullen welk isolatiemateriaal je wilt gebruiken. Vervolgens vul je de afmeting in van jouw laadruimte en kun je oppervlaktes verwijderen, zoals het tussenschot of een raam. Vervolgens berekent de calculator hoeveel pakken of rollen isolatiemateriaal je nodig hebt om jouw camper comfortabel te isoleren met een Rd-waarde tussen de 0.6 en 0.9 m².K/W.
Ventilatie is Essentieel
Het ventileren van een camper is net zo belangrijk als isoleren, anders krijg je alsnog last van condens, schimmel en roest. Ventileren doe je middels een dakraam, ventilatieklep of open raam. Je hebt minimaal 2 openingen nodig om een luchtstroom in je camper te creëren. Naast dat deze luchtstroom goed is om condens tegen te gaan is deze ook goed voor het leef comfort. In de zomer creëren wij een luchtstroom met onze campers door een dakraam open te zetten en de Maxxfan Air op stand air out te zetten. Deze luchtcirculatie is zo aangenaam dat zelfs in temperaturen van 35 graden wij goed slapen.
Heb je geen ruimte voor een tweede dakraam dan kun je natuurlijk ook een mini dakventilator of een zijraam openzetten. In plaats van een dakraam met ventilator kun je natuurlijk ook een airconditioning plaatsen. Echter kun je een airco over het algemeen alleen gebruiken wanneer je op walstroom staat. Als je vaak op campings zult staan dan is dit het plaatsen waard. Maar wanneer je veel vrij kampeert dan zal je meer profijt hebben van bijvoorbeeld de Maxxfan.
In koude temperaturen wil je jouw camper waarschijnlijk niet ventileren met een dakraam die koude lucht naar binnen blaast. Het blijft echter wel belangrijk om te ventileren, omdat ook met een koude buiten temperatuur er nog steeds condens ontstaat in de camper. Door een dieselkachel te plaatsen blaas je warme lucht naar binnen. Daarbij zet je een dakraam, zijraam of dakventilator open en zo ontstaat er een warme luchtstroom. Wij gebruiken hiervoor de Vevor 2kw dieselkachel. Deze zijn helemaal niet duur en werken hartstikke goed, echt een aanrader. De dieselkachel zuigt lucht van buiten op, verwarmt deze en blaast dit de camper binnen.
Lees ook: Oplossingen Versnellingsbak Fiat 500
Praktijkvoorbeeld: Isolatie van een Fiat Ducato en Mercedes 508
De wanden en het plafond van onze bestelbus en oldtimer hebben wij geïsoleerd met Armaflex 19mm XG. De keuze viel hierop vanwege de prima isolatiewaarde van 0,55 en het gemak van het plaatsen. Armaflex is namelijk flexibel en heeft een zelfklevende kant. Het is eenvoudig met een stanleymes op maat te snijden. Armaflex is een product van Armacell. Zij hebben allerlei verschillende isolatiematerialen. Hiervan zijn Armaflex XG en Armaflex ACE het meest geschikt voor in campers. Het verschil tussen deze twee is dat XG, iets meer kwalitatief is en op meer toepassingen te plaatsen is. Verder zijn ze vrijwel hetzelfde.
Voordat je kunt beginnen met het aanbrengen van Armaflex is het belangrijk alles goed schoon te maken en te ontvetten. Ook is het handig eventuele gaten al te maken. Hiermee bedoelen we een gat voor een dakraam of een gat in de wand voor het water- of stroompunt. Het houten frame in de camper bouw je ook in deze fase. Armaflex plaats je tegen al het metaal op de wanden en het plafond. Als je Armaflex gaat snijden met een stanleymes is het handig om dit te doen aan de kant van het plastic. Zo voorkom je dat het gaat rafelen. Zoveel mogelijk metaal beplak je om zo koudebruggen te beperken. Dit is goed om roestvorming tegen te gaan en natuurlijk ook voor de thermische isolatie. Echter hoef je je niet druk te maken als het net niet lukt om alles af te plakken.
Geluidsisolatie: Ontdreuningsplaten
Om geluid en trillingen te beperken hebben wij de binnenkant van onze bus beplakt met ontdreuningsplaten. Geeft jouw bus ook een galmend geluid als je aan het rijden bent en of maak je een doorgang van het woongedeelte naar de cabine? Dan raden we het aan deze ontdreuningsplaten te plaatsen. Maak de ondergrond als eerste vetvrij. Daarna snijd je met een stanleymes de platen ter grootte van 60% van het oppervlak dat je gaat beplakken.
Nu je de plaat heb afgesneden kun je deze plakken tegen het metaal van de bus. Aangeraden wordt deze roller te gebruiken om de platen zo strak mogelijk tegen het metaal aan te duwen. In de voorcabine van de oldtimer camper hebben we ook ontdreuningsplaten geplaatst. Omdat het metaal hier dun is en gehorig. De meningen zijn erover verdeelt: zijn ontdreuningsplaten wel echt nodig en is isoleert Armaflex niet al voldoende geluiddempend. Ontdreuningsplaten hebben een andere werking dan Armaflex. De 2 producten zijn niet hetzelfde en hebben dus ook andere eigenschappen.
Ontdreuningsplaten zijn bedoeld als geluidsisolatie en Armaflex als thermische isolatie. Ontdreuningsplaten breng je alleen aan op grote oppervlaktes metaal om zo het trillende geluid te beperken. Het is dus overbodig de hele bus te beplakken. Armaflex heeft naast zijn goede thermische isolatie eigenschap ook een geluid isolerende werking. Echter is deze geluid isolerende werking minimaal t.o.v. ontdreuningsplaten.
Vloerisolatie met XPS en PIR
Wij hebben de vloer van onze Fiat Ducato bestelbus geïsoleerd met XPS isolatieplaten van 20mm dik. Op de metalen bodem van onze bus hebben wij eerst een geraamte van houten vuren latjes gemaakt. Hiertussen hebben wij de XPS platen aangebracht. XPS is erg gebruiksvriendelijk. Met een stanleymes kun je deze platen gemakkelijk op maat snijden. Deze op maat gesneden stukken hebben wij met een klein beetje kitlijm aangebracht. Dit om te voorkomen dat ze gaan schuiven. Een groot voordeel van XPS is dat het loopbestendig is. Ideaal om je bodem van te maken dus, zo wordt de houten ondervloer die je er later op gaat leggen optimaal ondersteund.
Doordat XPS stijf is kun je de wanden van je camper beter isoleren met een materiaal dat flexiber is. Vandaar dat we XPS alleen aanraden voor als vloerisolatie.Wij hebben gekozen voor XPS platen van 20mm. Deze hebben een isolatiewaarde van 0,55. De vloer van onze oldtimer Mercedes 508 bus hebben we geïsoleerd met PIR isolatiepanelen van 50mm dik. Deze dikte heeft een isolatiewaarde van Rd 2,25. Dit is wat ons betreft meer dan ruim voldoende, zelfs onnodig dik. Toch hebben we hiervoor gekozen omdat we in deze oldtimer bus zelf een bodemvloer moesten maken tussen de chassisbalken.
Isolatiematten voor Camperramen
Naast de isolatie van de wanden, vloer en dak, is het ook belangrijk om de ramen te isoleren. Hiervoor zijn speciale isolatiematten beschikbaar. Deze matten zijn er in verschillende varianten, zowel voor de binnen- als buitenkant van de ramen.
Voordelen van Externe Isolatiematten:
- Isoleren aan de buitenzijde
- Geen condens aan de binnenzijde
- Eenvoudig aan te brengen
- Geschikt voor zowel warmte als koude
Populaire merken en producten:
- Hindermann Vier Seizoenen Isolatiemat Camper
- Slim Leven Buitenkant Isolatiemat
- Brunner Externe Isolatiemat/Wintermat Camper
Bij het kiezen van een isolatiemat is het belangrijk om de juiste maat te bepalen. Meet het raam of controleer het merk, model en bouwjaar van je camper om er zeker van te zijn dat de mat goed past.
Stappenplan voor Camper Isolatie
- Voorbereiding: Verwijder alle bekleding en maak de metalen oppervlakken schoon en vetvrij. Behandel eventuele roestplekken.
- Elektra: Trek elektrakabels en bescherm ze met ribbelbuizen.
- Ontdreuningsplaten: Breng ontdreuningsplaten aan op grote metalen oppervlakken om trillingen en geluid te verminderen.
- Isolatie: Breng isolatiemateriaal aan op de wanden, het plafond en de vloer. Zorg ervoor dat alle metalen oppervlakken bedekt zijn en dat er geen koudebruggen ontstaan.
- Ventilatie: Installeer een dakraam, ventilatieklep of ventilator om condensvorming te voorkomen.
- Afwerking: Werk de wanden, het plafond en de vloer af met bekleding naar keuze.
Tabel: Vergelijking van Isolatiematerialen
| Materiaal | Rd-waarde (bij 30mm) | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|---|
| Armaflex | 0.86 | Flexibel, makkelijk aan te brengen, goede isolatiewaarde | Relatief duur |
| K-Flex | 0.86 | Vergelijkbaar met Armaflex, flexibel, zelfklevend | - |
| Schapenwol | 0.78 | Vochtregulerend, natuurlijk materiaal | Kan vocht vasthouden, meningen zijn verdeeld |
| Hennep | 0.75 | Thermische en akoestische isolatie, vochtregulerend, milieuvriendelijk | - |
| XPS | 0.86 | Waterdicht, geschikt voor vloeren | Stijf, minder geschikt voor wanden |
| PIR | 1.36 | Hoge isolatiewaarde, vochtbestendig | Niet volledig waterdicht |
Met deze uitgebreide gids ben je goed voorbereid om je Fiat Ducato camper optimaal te isoleren. Succes met de ombouw!