Het vervangen van de koppakking is een reparatie die vaak wordt uitgevoerd bij een lekke koppakking. Een veelvoorkomend probleem is dan ook dat de koppakking lek blijkt te zijn. Maar wat is een koppakking precies en wat doet het?
De koppakking is een cruciaal onderdeel van zowel benzinemotoren als dieselmotoren, dat door slijtage kan beschadigen. De koppakking is een afdichting tussen het onderblok en de cilinderkop, (meestal) bestaande uit een aantal laagjes dun metaal met stalen ringen rond de cilinders. De koppakking zorgt ervoor dat er geen olie, koelvloeistof en compressiemiddel bij het motorblok terecht kan. Als dat wel gebeurt dient de koppakking zo snel als mogelijk te worden gerepareerd en zonodig vervangen. Een lek in de koppakking kan betekenen dat er vloeistof in de motor loopt waardoor deze ook stuk kan gaan. Een kapotte motor is een veel meer ingewikkelde en duurdere probleem om op te lossen.
Een cilinderkoppakking is de afdichting tussen het motorblok en de cilinderkop. Op de cilinderkop zit weer de kleppendeksel. De koppakking is de afdichting voor de olie, het koelvloeistof en het compressiemiddel tussen het motorblok en de cilinderkop. De kleppendeksel pakking wordt ook wel eens verwart met de koppakking. Een motor met een lekke koppakking loopt op minder cilinders en zal op den duur stuk gaan.
Anders dan de APK keuring, kleine onderhoudsbeurt of zelfs een grote beurt is het vervangen van een lekke koppakking toch een vrij lastige en tijdrovende reparatie. Natuurlijk hangt het er ook vanaf op welke wijze de koppakking uiteindelijk defect blijkt te zijn. Hiervoor bestaan verschillende mogelijkheden.
Het is belangrijk om uw auto regelmatig te laten onderhouden en tegelijkertijd de staat van uw auto te laten bepalen. Ondanks de kortere onderhoudsintervallen van tegenwoordig is het toch belangrijk om bij te houden wanneer uw auto toe is aan een onderhoudsinspectie. Om uw auto optimaal te laten presteren is het van belang om regelmatig de motorolie van uw auto te peilen en zo nodig te verversen. Koelvloeistoflekkage is een vervelend probleem aan de auto. Koelvloeistof heeft namelijk een belangrijke werking: deze vloeistof zorgt ervoor dat de motor altijd op de optimale temperatuur blijft.
Lees ook: Koppakking problemen Opel Corsa
HOE CONTROLEER JE OP EEN GEBROKEN KOPPAKKING
Hoe herken je een lekke koppakking?
Het is belangrijk om de tekenen van een lekke koppakking te herkennen om verdere schade te voorkomen. Hier zijn enkele veelvoorkomende symptomen:
- Olie bij het koelwater, waardoor het koelwater zich tot een witte smurrie vormt.
- Water bij de olie, te zien aan een witte drek bij de oliepeilstok.
- Witte rook uit de uitlaat, wat te zien is wanneer er koelwater bij de cilinder terecht komt.
- Te lage tot geen compressie bij 2 cilinders, wat kan duiden op een defecte koppakking tussen twee cilinders. Het is ook aangeraden de compressie te meten om erachter te komen of de koppakking tussen twee cilinders defect is.
Daarnaast kunnen de volgende symptomen ook wijzen op een probleem met de cilinderkoppakking: rookwalmen bij de uitlaat, een verhoogd olie- of koelvloeistofgebruik en lagere motorprestaties evenals waarschuwingen van de olie- en koelvloeistoftemperatuursensoren.
De functie en het ontwerp van de cilinderkoppakking
De cilinderkoppakking is tussen het motorblok en de cilinderkop bevestigt en heeft de taak om stevig en gasdicht de twee delen met elkaar te verbinden, zodat brandstofdampen en uitlaatgassen - en natuurlijk motorolie en koelwater - niet uit kan lekken. De cilinderkop en carter zijn van elkaar gescheiden omdat dit aan de ene kant een eenvoudiger productieproces met zich meebrengt en natuurlijk ook zodat de onderdelen betere toegankelijk zijn in geval van schade die gerepareerd moet worden. Het nadeel van dit ontwerp ligt in de hoge eisen die aan de cilinderkoppakking geplaatst worden; de pakking heeft de neiging om te gaan lekken, vooral in oudere auto's.
Aan cilinderkoppakkingen worden enorm hoge eisen gesteld. De pakking moet bestand zijn tegen de hittebelasting nabij de verbrandingskamers, mag daarbij niet vervormen en dient tegelijkertijd een stevige en gasdichte overgang te waarborgen tussen het carter en de cilinderkop. Daarnaast mogen de motorolie en het koelwater natuurlijk ook niet vermengen - de cilinderkoppakking moet dus ook vloeistofvast afdichten bij de kanaaldoorgangen. Voor een lange periode was dit alleen mogelijk door grote metaalvlakken te combineren met hittebestendig rubber. De elastomeren sluiten hierbij de vloeistofkanalen af terwijl het metaal zorgt voor een vaste verbinding. Ondertussen kunnen ook afdichtingen die alleen uit metaal bestaan aan de verschillende afdichtingsvereisten voldoen; hierbij worden verenstalen gebruikt die slechts gedeeltelijk voorzien zijn van dunne lagen elastomeer.
Wanneer moet de cilinderkoppakking vervangen worden?
De cilinderkoppakking wordt over het algemeen vervangen wanneer dat nodig of mogelijk is. In de volgende gevallen moet het onderdeel sowieso vervangen worden: als er olie of koelwater uit de motor lekt, het kooldioxidegehalte in de koelvloeistof toeneemt, rook in de uitlaatgassen vormt of koelvloeistof in de olie of olie in de koelvloeistof loopt. Je kunt het gemakkelijkste controleren of er water in de olie gekomen is met behulp van de vuldop. Verwijder de dop en controleer of er waterdruppels gevormd zijn aan de onderkant. De consistentie kan ook worden gecontroleerd met de oliepeilstok. Als er olie in het koelwatercircuit komt, wordt het koelmiddel aanvankelijk dikker en uiteindelijk krijgt het een bruinachtige kleur.
Lees ook: Koppakking vervangen BMW 320i: essentiële tips
Over het algemeen gaan cilinderkoppakkingen ongeveer 150.000 kilometer mee - of ongeveer 10 jaar, vooral oudere auto’s krijgen vaak te maken met lekkende motoren. Overigens worden cilinderkoppakkingen ook vervangen wanneer de cilinderkop om welke reden dan ook uit de auto verwijderd wordt.
Hoe wordt een cilinderkoppakking vervangen?
Het vervangen van de cilinderkoppakking is een van de meest complexe taken die in een normale garage uitgevoerd kan worden. Vaak moeten meerdere motoronderdelen verwijderd worden om de cilinderkoppakking te kunnen bereiken. In het bijzonder moeten de distributieriem samen met de waterpomp of de nokkenaskettinggeleider verwijderd worden en hierbij mogen ook de nokkensluittijden en -openingstijden niet veranderen. Natuurlijk moeten ook het ontstekingssysteem en het stuurdeksel verwijderd worden. Bij sommige modellen moet ook de dynamo of de airco compressorverwijderd worden. Daarnaast worden ook het inlaat- en uitlaatspruitstuk afgemonteerd, waarbij vooral de staande bouten vaak af kunnen scheuren. In plaats van met een slagmoersleutel aan de slag te gaan, wordt daarom aanbevolen om met de hand te schroeven.
Nadat de cilinderkop blootgelegd is, wordt de olie van de cilinderkopbouten verwijderd. Natuurlijk is de olie, net als de koelvloeistof, van tevoren volledig afgetapt. De cilinderkopbouten kunnen nu in de opgegeven volgorde losgedraaid worden. Als je hierbij de instructies van de fabrikant niet in acht neemt, bestaat het risico dat het metaal kromtrekt onder bepaalde spanningen. De cilinderkop wordt vervolgens verwijderd en opzijgelegd. Vooral bij aluminiummotoren moet ervoor worden gezorgd dat de kop op een schone en stabiele ondergrond geplaatst wordt, omdat het draagoppervlak in geen geval mag worden beschadigd.
Vervolgens worden de oppervlakten gereinigd met een geschikt materiaal, dat wil zeggen ofwel een gumschijf of schuurpapier met een korrelgrootte die niet groter is dan P 100. Grovere schuurmiddelen kunnen leiden tot scheurtjesvorming. Natuurlijk moeten ook alle resten van de oude pakking verwijderd worden van het draagvlak van het carter. Indien mogelijk zou het vuil hierbij niet in de cilinders of de koelwater- en oliekanalen moeten vallen. Alsnog worden deze op het einde met perslucht uitgeblazen.
Een passende cilinderkoppakking kan meestal slechts in één richting worden geplaatst, maar dat is niet altijd het geval. Een gespecialiseerde werkplaats zal daarom de juiste positie van de pakking zorgvuldig controleren, anders kunnen de koel- en oliekanalen verstopt raken, zelfs als het eigenlijk lijkt dat de pakking correct gemonteerd is. Op de cilinderkoppakking zelf is meestal de bovenkant gemarkeerd. De cilinderkop wordt vervolgens ingebouwd en vastgedraaid, waarbij de instructies van de fabrikant gevolg worden voor het koppel en de rotatiehoek en de juiste volgorde. Hiervoor zijn nieuwe cilinderkopbouten nodig. Vervolgens kunnen alle andere onderdelen weer op hun plaats gezet worden. Op het einde worden nieuwe motorolie en koelvloeistof gevuld.
Lees ook: Koppakking vervangen BMW 316i: Zo doe je dat!
Hoe lang duurt het om een cilinderkoppakking te vervangen?
Een garage heeft vaak tot wel twee dagen nodig om een cilinderkoppakking te vervangen. Vooral in complexe kleine auto’s is weinig ruimte beschikbaar en kost het uitbouwen van de onderdelen veel tijd. Als daarnaast nog extra klussen uitgevoerd moeten worden zoals het doorspoelen van het koelsysteem en mogelijke vervangingen van andere onderdelen (zoals bijvoorbeeld nieuwe hydraulische klepstoters) kost het vervangen al helemaal veel tijd. Let bij het vergelijken van verschillende garages dus vooral op het uurtarief; de cilinderkoppakking zelf kost slechts een paar euro.
Kun je de cilinderkoppakking ook zelf vervangen?
Dat kunnen we vrij gemakkelijk beantwoorden: hobbymonteurs kunnen in hun eigen garage de cilinderkoppakking niet vervangen. Ook in een huurgarage wordt het lastig om de pakking te vervangen, zelfs als je genoeg ervaring hebt. Er is namelijk veel speciaal gereedschap nodig. Dit omvat onder andere instelgereedschap voor de nok en krukas of een precieze haarliniaal om de oppervlakten te controleren. Ook is perslucht noodzakelijk om de kanalen te reinigen. We raden daarom aan om een gespecialiseerde werkplaats op te zoeken. Daar kun je ook eerst het vermoeden van een lekkende cilinderkoppakking laten controleren. Anders sta je echt met je handen in het haar als het probleem uiteindelijk helemaal niets met de pakking te maken heeft.
Wat kost het vervangen van een koppakking?
De kosten voor het vervangen van een lekke koppakking zijn lastig te bepalen. Het hangt af van de garage (elk bedrijf bepaalt zijn eigen prijs), het type auto en hoeveel onderdelen je laat vervangen. Dit is lastig om concreet te beantwoorden, vanwege tussen prijzen van auto-onderdelen en uurtarieven in garages. Een nieuwe koppakking an sich is niet zo duur, maar het vervangen is een flinke klus. De cilinderkop moet er daarvoor namelijk af. De olie en het koelwater moeten eruit en allerlei andere onderdelen moeten gedemonteerd worden.
Nattevingerwerk: je kunt altijd een viercijferige som verwachten bij het vervangen van de cilinderkoppakking, zelfs als je de pakking vooraf gunstig aanschaft. De enorme kosten roepen ook de vraag op of dit überhaupt nog de moeite waard is, vooral bij oudere auto’s die nog een apk-keuring moeten ondergaan. Denk hier even over na en vergelijk ook aanbiedingen van verschillende garages.
Bovendien wordt, nu het motorblok toch uit elkaar ligt, aanbevolen veel andere onderdelen preventief te vervangen. Denk aan de distributieriem, waterpomp en thermostaat.
Hieronder een tabel met een overzicht van de kosten en de factoren die hierop van invloed zijn:
| Onderdeel | Gemiddelde kosten | Factoren die de kosten beïnvloeden |
|---|---|---|
| Koppakking | €50 - €200 | Merk en type auto, kwaliteit van de pakking |
| Arbeidskosten | €500 - €1500 | Uurtarief garage, complexiteit van de motor |
| Extra onderdelen (distributieriem, waterpomp, etc.) | €200 - €500 | Preventieve vervanging, staat van de huidige onderdelen |
| Vlakken van de cilinderkop | €100 - €300 | Noodzaak tot vlakken, type cilinderkop |
| Totale kosten | €850 - €2500 | Combinatie van bovenstaande factoren |
Wie een lekke koppakking heeft, zal in een wanhopige zoektocht naar goedkopere oplossingen online wellicht al op koppakking-sealers zijn gestuit. Dit is een vloeistof die je door je koelwater mengt en de lekkende pakking van binnenuit dicht.