Met de komst van elektrisch aangedreven voertuigen doen andere technologieën hun intrede in de automobielbranche. Hieraan zijn ook nieuwe risico’s verbonden, die bij ondeskundig handelen tot ernstige schade en letsel kunnen leiden. Denk aan gevaarlijke elektrische spanningen oplopend tot vele honderden volts. NEN 9140 geeft aan hoe veilig te werken aan hybride en elektrisch aangedreven voertuigen.
Technici moeten veilig werken aan elektrische voertuigen. Bij Innovam leer je hoe dat moet. Volg onze trainingen, opgezet volgens de NEN 9140:2024 norm en behaal je certificaat in slechts één dag.
De NEN 9140 is herzien. Deze norm beschrijft hoe je veilig werkt aan elektrisch aangedreven en hybride voertuigen. De vernieuwde NEN 9140 is meer toegeschreven naar EV-voertuigen in de mobiliteitsbranche. Nieuw is daarnaast dat elektrische werktuigen zoals een graafmachine of tractor nu ook onder de norm vallen.
Wat is NEN 9140?
NEN 9140 is de norm voor het veilig werken aan e-voertuigen. E-voertuigen zijn er al een tijdje. Nu verschijnen er ook steeds meer hybride, EV's en vrachtwagens op de Nederlandse tweedehandsmarkt. Daar komen ze doorgaans terecht bij de universele garagebedrijven.
Lees ook: Auto veiligheid bij blikseminslag
De norm gaat niet over de veiligheid van de voertuigen zelf. Daarvoor gelden andere normen, voor fabrikanten en importeurs. De norm gaat over de veiligheid van de monteurs en andere dienstverleners, tijdens hun werk aan e-voertuigen (EV's).
De NEN 9140 is een afgeleide van de NEN 3140 norm. De NEN 9140 is de algemeen erkende norm voor het veilig werken aan elektrische en hybride voertuigen.
Doel van NEN 9140
Het doel van de NEN 9140 is het wegnemen van risico’s bij het werken aan e-voertuigen. Het gaat hierbij om risico’s die voortkomen uit gevaren die anders zijn dan/aanvullend zijn aan gevaren bij het werken aan motorvoertuigen met een verbrandingsmotor.
De NEN 9140 geeft specifieke eisen voor het veilig werken aan elektrisch aangedreven voertuigen (e-voertuigen) door het wegnemen van elektrischetechnische gevaren. Daarnaast geeft de NEN 9140 richtlijnen voor de veilige opslag van (vermoedelijk) beschadigde e-voertuigen en elektrisch gevaarlijke onderdelen van e-voertuigen.
De NEN 9140 heeft geen betrekking op risico’s die ook verbonden zijn aan werken aan niet-e-voertuigen. Aansluiten (via een dataconnector) en gebruik van diagnostische uitleesapparatuur wordt beschouwd als werk zonder elektrische gevaren.
Lees ook: Geavanceerde veiligheid Toyota C-HR
NEN 9140 en de Arbowet
De norm geeft invulling aan de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). De Arbowet is leidend. De norm NEN 9140 wordt algemeen gebruikt om te voldoen aan artikel 3.4 en 3.5 van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Daarin staat onder andere dat de werkgever het volgende moet borgen:
- Werknemers moeten de betrokken e-voertuigen veilig kunnen gebruiken en bedienen.
- De werkzaamheden aan deze e-voertuigen moeten veilig worden uitgevoerd.
Arbocatalogus
Naast de NEN9140 is er voor bedrijven die vallen onder de cao voor het Motorvoertuigen- en Tweewielerbedrijf (MvT) of onder de cao Metaal & Techniek Carrosseriebedrijven een Arbocatalogus beschikbaar. In de Arbocatalogus staan afspraken, oplossingen en maatregelen die bijdragen aan de veiligheid en gezondheid op de werkvloer. Eén van de afspraken uit de Arbocatalogus gaat over het werken aan elektrische voertuigen.
Aanwijzingen volgens de NEN 9140
De NEN 9140 stelt dat alle medewerkers die elektrische risico’s lopen schriftelijk worden aangewezen. Deze aanwijzingsplicht geldt ook voor ingeleende of ingehuurde medewerkers die onder leiding van de organisatie werken (uitzendkrachten, stagiairs, etc.).
De volgende niveaus van aanwijzingen worden onderscheiden:
- de ev-voldoende onderrichte persoon (ev-VOP);
- de ev-vakbekwame persoon (ev-VP);
- de ev-werkverantwoordelijke (ev-WV).
Voor elk niveau gelden er specifieke werkzaamheden die door de werknemers mogen worden verricht.
Lees ook: Tips veilig vervoer hond auto
Definities
- ev voldoende onderricht persoon (ev-VOP): Technicus die op een veilige manier onderhoud en reparaties aan e-voertuigen moet kunnen verrichten. Hij mag nooit aan een voertuig onder spanning werken.
- ev vakbekwaam persoon (ev-VP): Technicus die naast onderhoud en reparaties ook diagnose stelt aan e-voertuigen. Door metingen stelt hij de spanningsloosheid van het HV-systeem vast.
- ev werkverantwoordelijke (ev-WV): Degene die verantwoordelijk is voor het veilig werken aan e-voertuigen in de werkplaats, bijvoorbeeld de chef werkplaats.
Training en Opleiding
Om veilig met en aan e-voertuigen te werken, is training essentieel. Er zijn diverse trainingen beschikbaar, afgestemd op de verschillende rollen en verantwoordelijkheden binnen een werkplaats.
Trainingsprogramma NEN 9140 e-voertuigen:
De eendaagse training NEN 9140: Veilig werken aan e-voertuigen bevat het volgende lesprogramma:
- Kennismaking en inleiding
- Lessen in de ochtend:
- Ongevallen met elektriciteit (stroomdoorgang, brand, kortsluiting, handelingsfouten)
- Verplichtingen volgens de Arbowet en het Burgerlijk Wetboek
- Elektrotechnische hiërarchie, kwalificatie en opleiding
- De norm NEN 9140 en de toepassing daarvan
- Lunch
- Lessen in de middag:
- Elektrotechnische handelingen en inspectie
- Werkprocedures met betrekking tot risico's, veilige afstand, PBM’s
- Spanningsloos werken en procedures veilig stellen
- Afsluiting: Terugblik en evaluatie van de trainingsdag
Na deze training kun je worden aangewezen als ev-VOP. Je mag het HV-systeem onderbreken volgens voorschrift.
E-learning
Ben jij degene die EV-werk aanstuurt of dat gaat doen? In deze e-learning leer je wat NEN 9140 van je vraagt. Ben je verantwoordelijk voor veiligheid in je bedrijf? In deze e-learning leer je wat de Arbowet en NEN 9140 van je vragen.
Wil je weten wat de NEN 9140:2024 precies vraagt? This e-learning explains the NEN 9140 standard and its implications for working on electric vehicles in the workshop. Training for employees in automotive businesses who don't directly handle high-voltage components in electric vehicles.
Essentiële Veiligheidsmaatregelen
Is je werkplaats voorbereid op de komst van Elektrische Voertuigen (EV's)? Om hier veilig mee te werken zijn bepaalde normen gesteld. Zo kennen we sinds 2014 de NEN9140, de norm voor veilig werken met EV’s en HEV’s. Deze norm stelt dat bepaalde gereedschappen en materialen nodig zijn om die voertuigen te kunnen onderhouden en repareren.
Enkele van de essentiële veiligheidsmaatregelen omvatten:
- Zorg dat er binnen de organisatie duidelijkheid is over wie verantwoordelijk is voor welke auto.
- Zet de werkplek af, zodat er een afgebakende gevarenzone is als er op enige manier gevaar dreigt of zodra er aan de HV delen van de auto gewerkt wordt.
- Maak de werkplek droog voordat er gewerkt wordt aan de elektrische auto.
- Gebruik spannings isolerende (hand) schoenen, bij voorkeur met goed herkenbare kleuren.