De Land Cruiser is misschien wel Toyota’s meest iconische model. Sinds de introductie in de jaren 1950 verkocht Toyota al meer dan tien miljoen exemplaren van het model. De Land Cruiser verwierf sindsdien een terechte reputatie voor betrouwbaarheid, kwaliteit, robuustheid en terreinvaardigheid. Of, zoals Toyota het zelf graag zegt: “op veel plaatsen ter wereld zou het dagelijks leven onmogelijk zijn zonder de Land Cruiser.”
De geschiedenis van de Land Cruiser begint op een bijzonder punt, want het model zag ooit het levenslicht als ‘kopie’ van een ander off-road icoon: de Willy's Jeep.
De Willys Jeep, een inspiratiebron voor de eerste Land Cruiser.
De Vroege Jaren: Van AK10 tot BJ
De geschiedenis van de Toyota Land Cruiser begint strikt genomen in 1941. Toen het Japanse Keizerlijk Leger in 1941 de Filippijnen bezette, vond zij een oude Bantam Mk II Jeep en verscheepten deze naar Japan. Daar kreeg Toyota van de autoriteiten opdracht om op basis hiervan een soortgelijk voertuig te maken. De Japanse militaire autoriteiten gelastten Toyota om dit voertuig na te maken maar wel met een eigen ontwerp.
Vervolgens wilde de Japanse regering dat Toyota een lichte vrachtwagen voor het Japanse leger zou produceren. In 1942 ontwikkelde Toyota het AK10 prototype door reverse-engineering van een Bantam GP Jeep. De truck was voorzien van een rechtopstaande grille, vlakke wielkasten voor, die schuin omlaag en naar achteren liepen, koplampen boven de wielkasten aan beide zijden van de radiator gemonteerd, en een opklapbare voorruit. De AK10 werd aangedreven door een 2259 cc, viercilinder Type C motor van het Toyota Model AE.
Lees ook: Services van Autobedrijf Admiraal
Het hieruit ontstane model, de AK10, wordt uiteindelijk niet veel ingezet. Wel ontstaan na de oorlog de doorontwikkelde Toyota (Jeep) BJ- en FJ-modellen. Na de oorlog kreeg Toyota van Jeep toestemming om de auto’s in licentie te bouwen.
Toen de Koreaoorlog begon, kreeg Toyota de opdracht van de Amerikaanse overheid om honderd voertuigen te bouwen op basis van de nieuwste specificatie Willy's Jeep. De auto, die de Toyota "Jeep" BJ werd genoemd, werd ontwikkeld in 1951. De Toyota Land Cruiser werd in 1951 als BJ geboren, en de ontstaansgeschiedenis ervan lag feitelijk in de Verenigde Staten van Amerika.
De Toyota Jeep BJ, het begin van een legende.
Begin jaren vijftig was de Koreaanse oorlog in volle gang, en om in Korea goed te kunnen opereren plaatsen de Amerikanen een order voor 100 nieuwe Jeeps. Men vroeg Toyota om deze auto’s te bouwen, en al snel werd duidelijk wat de Toyota-Jeeps konden. Dit was de eerste auto die the Sixth Stage van de Mount Fuji wist te bereiken. En dat terwijl de BJ nog in het prototypestadium verkeerde.
De National Police Agency was onder de indruk, en plaatste een order voor de Toyota Jeep BJ, die aanvankelijk alleen op speciale bestelling leverbaar was. Op het hoofdkantoor van Toyota raakte men overtuigd, en de BJ ging vanaf 1954 officieel Land Cruiser heten.
Lees ook: Oldtimer huren voor een dag
De Naam Land Cruiser
De naam is bedacht door de technisch directeur Hanji Umehara. “In Engeland hadden we een andere deelnemer in de vorm van de Land Rover. Ik wilde een naam voor onze auto die niet minder waardig zou klinken dan die van onze concurrenten. Zo kwam ik op de naam ‘Land Cruiser’.” herinnert hij zich.
Nadat Toyota de Jeep BJ twee jaar lang op aanvraag in kleine aantallen had geproduceerd, begon de reguliere productie in 1953. Dat zorgde meteen voor een probleem, want Willys Company, de Amerikaanse bedenker van de Jeep, beschuldigde de Japanners van inbreuk op hun handelsrecht toen Toyota het voertuig Jeep bleef noemen. Technisch directeur Hanji Umehara kwam met een oplossing.
De 20-Serie: Een Meer Civiele Uitstraling
In 1955 werd de tweede generatie van de 20-serie geïntroduceerd, de J20. Het model werd ontworpen voor meer civiele doeleinden en kreeg een stijlvollere carrosserie en een beter comfort dankzij langere bladveren die waren overgenomen van de Toyota Light Truck. De motor was een sterkere 3,9 liter zescilinder Type F benzinemotor, met toch slechts een drie-versnellingsbak. Het interieur van de auto was ook comfortabeler.
De Land Cruiser werd vanaf 1955/1956 óók een speerpunt voor Toyota om een groter deel van de wereld kennis te laten maken met het fenomeen kwaliteit en bedrijfszekerheid. Inmiddels was de “20-serie” geïntroduceerd en daarmee wilde Toyota de wereld veroveren. Zo werd de FJ25 de eerste Toyota die buiten Japan werd geproduceerd. Dat gebeurde in Brazilië, waar de Landcruiser vanaf 1962 Bandeirante ging heten.
In 1957 werd er een 4-deurs station wagon aan het gamma toegevoegd met de FJ35V.
Lees ook: Het opknappen van klassieke Volkswagens
De J40-Serie: Een Langloper
De Toyota J40 werd ook gebouwd in Brazilië tot 2001, waar het model bekend stond als de Toyota Bandeirante. De meeste 40-serie Land Cruisers werden gebouwd als twee-deurs auto met iets grotere afmetingen dan een Jeep CJ. Het model was verkrijgbaar als de FJ40 series (met F-motoren) en ook BJ40 / 41/42 (korte wielbasis), BJ43 / 44/46 (midden wielbasis) of HJ45 / 47 met lange wielbasis.
Toyota plaatste vanaf 1962 een Mercedes-Benz dieselmotor in de Land Cruiser. En zo kreeg de 4WD-Toyota in Zuid-Amerika een heel eigen hoofdstuk. De basis van de 1968 Bandeirante was de 40-serie van de Land Cruiser. Dat was een echte langloper, deze hield het liefst 24 jaar vol. Hij was leverbaar voor diverse toepassingsgebieden én in tal van uitvoeringen, leveringsmogelijkheden en met diverse motoren. Deze serie was ook de eerste Land Cruiser met een Toyota dieselmotor. Deze 3.6 H krachtbron werd tijdens de eerste helft van de jaren zeventig aan het Land Cruiser programma toegevoegd. Dat bleek zeker met het energiesentiment van toen een uitstekende zet, bovendien was de combinatie treffend.
In 1973 waren en wereldwijd al 300.000 exemplaren van de Land Cruiser verkocht en het einde was nog lang niet in zicht.
De J50: Luxe en Comfort
In 1967 splitst de modellenlijn als het ware op. Dan introduceert men de J50, een grotere en relatief luxe terreinwagen op basis van veel van de techniek van de J40. Bijzonder in zijn tijd: de Amerikaanse modellen hadden een elektrisch bediend raam in de achterklep. Dit ‘luxemodel’ evolueerde haast als een afzonderlijke modellenlijn verder via de J60, J80 en J100 door tot de huidige J300 die in 2021 op de markt kwam.
De 70-Serie: Een Evergreen
In 1984 werd de volgende evergreen binnen het Land Cruiser gamma geïntroduceerd, en dat was de 70-serie. Deze wordt nog altijd gebouwd. Natuurlijk werden de techniek en de uiterlijke kenmerken in de loop van de tijd aangepast, maar het is veelzeggend dat de 70-serie nog altijd wordt gebouwd. Sterker: onlangs erkende de WHO de Land Cruiser 78 als eerste voertuig dat aan de eisen voor het vervoeren van gekoelde vaccins voldoet.
De 70-serie werd geïntroduceerd in verschillende vormen waaronder een soft-top, hard-top, FRP top, pick-up, en ‘Troop Carrier’ met naar binnen gerichte zitplaatsen achterin. De benzinemotor werd vervangen door een 4,0 liter 3F motor. De 70 Light was een lichte versie van het mode en had een betere rijkwaliteit. Deze lichtere versie van de Land Cruiser had de 22R 2,4 liter benzinemotor of de 2 liter en 2 liter / 2,4 liter dieselmotoren zoals in de Toyota Hilux werd gebruikt. Het model werd ook wel de Bundera of de Landcruiser II genoemd, later de 70 Prado.
Er is echter nóg een afsplitsing in de modellenlijn. Dat is het kleinere broertje dat in Europa de ‘gewone’ Toyota Land Cruiser is, een model dat wereldwijd echter beter bekend is als de Toyota Land Cruiser Prado. Deze modellenlijn begon in 1984 als luxe uitvoering voor werkpaard J70 en werd vanaf 1990 als nauw verwant model op zich gepresenteerd. Vanaf 1996 is de Prado een echt afzonderlijke modellenlijn. Sinds 2024 vinden we de huidige generatie, J250, in de showrooms. Voor dat model kiest Toyota een bijna retro vormgeving.
De 70 Prado werd uiteindelijk populair en ontwikkelde zich tot de 90. Dit was dee eerste vierwielaangedreven Japanse auto met een automatische transmissie.
De Customwagon: Functioneel en Sterk
Wij krijgen hem begin jaren ’80 als ‘Customwagen’. Nu, bijna 30 jaar later, is er geen grammetje materiaal op de Toyota Landcruiser Customwagon aan te wijzen dat niet functioneel is. Je hebt een chassis, starre assen, wielen, een stuur body, ramen en een oersterke diesel: that’s it.
Ruitenwissers om het water van de ramen te krijgen, wielen die je (mits voorzien van adequaat rubber) door de diepste modder trekken en een diesel waar je altijd op kan rekenen. Dat is misschien wel de definitie van een Landcruiser. Niet zeuren, maar werken en de klus geklaard krijgen. Geen vonkende schakelaars in het dashboard zoals de Engelse evenknie.
In 1984 was de aankleding vergelijkbaar met andere ’terreinwagens’ met een paar extra’s. Geen keiharde bladveren onder de auto maar parabolen; een iets soepeler type bladveer. Een zescilinder (lijn) diesel, 4 liter groot. Zonder turbo produceerde die toen een heel behoorlijke 101 pk bij 3500 toeren per minuut en 232 Nm bij 1800 tpm. De Toyota heeft ruimte voor 5 personen en een gigantische kofferbak. De Customwagon is ongelooflijk zwaar (2000+ kg) maar kruissnelheden van 130 km/u zijn geen probleem. Grote wielen rollen comfortabel. Alleen het onderstel is niet op snelheid afgesteld. Grote oude 4×4’s hellen, deinen en zwalken. Daar is heel goed aan te wennen, je moet er echter wel op bedacht zijn.
Vooral vergeleken met moderne “4×4’s” is de Customwagon ongekend praktisch. Natuurlijk kan je er een 3500 kg zware trailer, camper of ander hobbymateriaal achter hangen. Vrachtwagens verzetten is ook geen probleem. Daarbij zit er tevens een heuse Power Take Off op de tussenbak (centerdifferentieel en schakelen tussen high- en low gearring). Daarmee kan je de motor dus voor veel meer dan alleen rijden gebruiken. Van mechanische lier tot waterkanon.
Qua luxe en comfort ligt de Customwagon op het niveau van de eerste Range Rovers. Medio jaren ’80 hebben de Britten een grote sprong gemaakt met luxe. Het ‘agragische’ aan de Toyota maakt hem echter ook heel erg sterk. Een auto die stoplichtsprintjes ontgroeid is, prima kunnen wennen aan het rijden tussen vrachtwagens en houden van buiten. Uiteindelijk is dit een machine om wat onderdelen voor in te slaan en grootse reizen mee te maken.
Er is een redelijk aanbod Landcruiser Customwagons te vinden in binnen- en buitenland. Kijk naar de staat van de auto, of de vierwielaandrijving goed werkt en of er geen vreemde gaten in carrosserie en chassis geroest zijn. Het is een redelijk ‘bullet proof’ auto, mits goed bijgehouden. Als je er een wereldreis mee plant, kijk dan of een liefhebber misschien al een ‘halverwege’ of restauratie bouwproject aanbiedt.
Een auto om te reizen of terrein te rijden. Af en toe een trailer sjouwen kan, maar een Landcruiser wil vooral avontuur. Voorlopig is hij nog even wegenbelastingvrij, zorg anders voor stalling om hem eenvoudig te schorsen buiten de ‘avonturiersmaanden’. Betaal niet te veel voor een kaal, standaard exemplaar.
De Land Cruiser Vandaag
Vanaf het moment dat de BJ als prototype de Mount Fuji beklom laat de Landcruiser in tal van generaties en uitvoeringen zien wat Above and Beyond écht betekent, zonder het van de daken te schreeuwen. Daar is Toyota niet zo van. Dat hoeft ook niet. Gewoon, omdat zij al jarenlang de beste 4 x 4 in zijn segment bouwen.
Tegenwoordig vind je in busjes een beter uitrustingsniveau dan in een Landcruiser Customwagon. In 1990 werd de Land Cruiser voorzien van een nieuwe generatie dieselmotoren, waaronder een 3,4 liter vijfcilinder SOHC atmosferische motor (1PZ), en een 4,2 liter zescilinder SOHC atmosferische motor (1 Hz). In 1993 kwam er een nieuwe 3,0 liter turbodieselmotor die de LJ in de 70-serie verving. Ook de benzinemotoren werden in de opvolgende jaren verder doorontwikkeld.
Speciaal voor mensen die graag teveel geld uit geven aan een Toyota Landcruiser is de Lexus LX-reeks ontwikkeld. Een Landcruiser in een luxe jasje. De LX470 was de tweede generatie van de LX, ook wel bekend onder modelcode J100.
Ach. Van de eerste BJ tot aan de meest recente 300 serie. Er valt zó ontzettend veel te vertellen over al die verschillende Land Cruiser generaties en uitvoeringen, die niet zelden naast elkaar werden en nog steeds worden gebouwd. Maar die grote variatie in modellen en uitvoeringsvarianten, de continue doorontwikkeling en vooral de oer-betrouwbaarheid die iedere Landcruiser binnen iedere uithoek van de wereld kenmerkt zegt al genoeg.
Die combinatie maakt dat deze oerkracht Toyota’s over de hele wereld en in de meest onherbergzame gebieden mensen verbinden en mensen bereiken. En je weet dat een Land Cruiser ongeacht omgeving altijd weer op het honk terugkeert. Die reputatie bleef niet zonder gevolgen, want Toyota won steeds meer terrein ten koste van de gevestigde Europese 4 x 4 orde in de wereld.
Iedere Land Cruiser verdient lof, zonder dat de auto daar zelf om vraagt. Dat hoeft ook niet. Écht goede wijn behoeft geen krans, hoe prettig betrouwbaar de afdronk ook is. Deze Japanse wijn zet niemand op het verkeerde been. Vraagt niet om een cultstatus.
De Land Cruiser is een icoon.