Wanneer u in Nederland de openbare weg op wilt in een gemotoriseerd voertuig, is het hebben van een geldig rijbewijs voor dat type voertuig een keihard vereiste. Rijden zonder rijbewijs is bij wet verboden. Het is strafbaar om te rijden zonder rijbewijs. Dit is bepaald in artikel 177 Wegenverkeerswet. Stapt u toch op een scooter, brom- of motorfiets zonder geldig rijbewijs, of kruipt u zonder hiervoor met goed gevolg examen afgelegd te hebben achter het stuur van een tractor of (vracht)auto, dan begaat u een overtreding.
Rijden zonder rijbewijs betekent dus in feite dat iemand zonder toestemming van bevoegde instanties een motorvoertuig bestuurt. Dat is dus wat anders dan een situatie waarin iemand helemaal geen rijbewijs heeft. In het geval van rijden tijdens rijontzegging heeft de bestuurder immers wel ooit een geldig rijbewijs behaald, maar is hij of zij (bijvoorbeeld vanwege een invordering wegens snelheid) tijdelijk niet bevoegd om het te gebruiken. Het rijbewijs is er in dit geval wel, maar toch mag de persoon (tijdelijk) niet rijden.
Autorijden is een van de meest verrassende manieren om je te verplaatsen in Nederland, maar het brengt ook een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Het behalen van een rijbewijs is een essentieel onderdeel van de verantwoordelijkheid. Een rijbewijs is niet zomaar een document; het is een bewijs dat je beschikt over de kennis, vaardigheden en het inzicht om een voertuig veilig te besturen. Autorijden zonder rijbewijs brengt niet alleen jezelf in gevaar, maar ook andere weggebruikers. In Nederland is het verboden om een motorvoertuig te besturen zonder geldig rijbewijs. Dit staat beschreven in artikel 107 van de Wegenverkeerswet 1994.
Vooral jongeren rijden zonder rijbewijs. Meer en meer jongeren tussen de 12 en 17 jaar vliegen op de bon voor rijden zonder rijbewijs. Zo blijkt uit cijfers van het Openbaar Ministerie (OM) dat vorig jaar ruim 5.000 jongeren daarvoor een boete kregen, dat is bijna 30% meer dan vorig jaar. Het gaat hierbij om het rijden op een scooter en het besturen van een auto zonder rijbewijs. Volgens Stichting Halt heeft dit roekeloze rijgedrag te maken met het coronavirus: jongeren vervelen zich meer en de wachttijden voor rijlessen en examens zijn nu veel langer. Rondknorren zonder rijbewijs is voor sommige jongeren dan wel heel verleidelijk.
Het rijden zonder rijbewijs is een strafbaar feit en een bijzonder slecht idee. Niet voor niets moet u uren lessen en een pittig examen achter de rug hebben voordat u de trotse eigenaar bent van zo’n roze pasje. Heeft u die rijervaring niet, dan is de kans op een ongeluk veel groter. Dat zorgt altijd voor veel narigheid, maar zéker als u geen rijbewijs heeft.
Lees ook: Lees onze uitleg over BMW Aandrijvingssystemen
Juridische Gevolgen
Alhoewel rijden zonder rijbewijs een overtreding vormt (en geen misdrijf), heeft u kunnen zien dat de straffen voor dit vergrijp er niet om liegen. Bovendien geldt dat u bij veroordeling, ook als het de eerste keer is, een strafbaar feit krijgt bijgeschreven in uw justitiële documentatie en er zo dus een strafblad ontstaat. En dan hebben we het nog niet over de eventuele consequenties bij recidive of een ongeluk. De wetgever heeft het rijden zonder rijbewijs als onwenselijk gezien. De wetgever heeft dit als een overtreding aangemerkt.
Er zijn verschillende vormen van rijden zonder rijbewijs:
- Geen rijbewijs: De meest klassieke vorm van het zonder rijbewijs rijden, is wanneer iemand in het geheel niet in het bezit is van een rijbewijs. Dit kan zijn omdat iemand in het geheel niet aan rijlessen is begonnen of omdat iemand er niet in is geslaagd het rijexamen te halen.
- Ongeldig rijbewijs: Door de vele maatregelen die het CBR kan nemen, is dit een modernere vorm van het zonder rijbewijs rijden. In artikel 107 lid 2 Wegenverkeerswet is opgenomen dat een rijbewijs zijn geldigheid niet mag hebben verloren.
- Tijdelijk rijverbod: Voorts kan men rijden zonder rijbewijs wanneer er sprake is van een tijdelijk rijverbod. Dit tijdelijke rijverbod kan zijn gebaseerd op de invordering van een rijbewijs door de politie, een inhouding door de officier van justitie en een ontzegging van de rijbevoegdheid door de rechter. Net als het rijden zonder geldig rijbewijs is dit een misdrijf. In de praktijk gaan rechters streng om met het rijden tijdens een tijdelijk rijverbod.
Strafrechtelijke Gevolgen
De maximale straf voor het zonder rijbewijs rijden is op grond van artikel 177 Wegenverkeerswet een hechtenis van zes maanden en een geldboete van de derde categorie. Om de gelijkheid in de berechting te bevorderen heeft het College van Procureurs-Generaal van het Openbaar Ministerie een richtlijn voor straffen opgesteld. Dit is de Richtlijn voor strafvordering feitgecodeerde misdrijven en overtredingen. Een eerste overtreding wordt met een geldboete afgedaan. Bij een tweede overtreding wordt de verdachte gedagvaard voor de Kantonrechter en wordt er een geldboete en 1 week hechtenis voorwaardelijk geëist.
In tegenstelling tot het zonder rijbewijs rijden is het rijden zonder geldig rijbewijs een misdrijf. De maximale straf voor dit feit is een gevangenisstraf van 12 maanden en een geldboete van € 21.750,- (2020).
Wanneer u wordt veroordeeld wegens rijden zonder een geldig rijbewijs kunt u dus in veel gevallen rekenen op een geldboete en/of (voorwaardelijke dan wel onvoorwaardelijke) hechtenis. Ook een taakstraf behoort tot de mogelijkheden. Het is niet mogelijk dat u daarnaast ook nog een ontzegging van de rijbevoegdheid of rijontzegging (OBM) opgelegd krijgt.
Lees ook: Verlopen rijbewijs: risico's
In beslagname auto vanwege rijden zonder rijbewijs | POLITIE 24/7
Financiële Gevolgen en Verzekering
Uw autoverzekering vergoedt dan wel de letselschade bij de tegenpartij - dat is verplicht - maar verhaalt deze kosten vervolgens bij u. Het gevolg: een dikke vette rekening. Het rijden van een rijbewijs levert in eerste instantie een geldboete op. Gebeurt het vaker? Dan kan een hechtenis worden geëist. Rijdt u zonder rijbewijs iemand aan die daardoor invalide en/of arbeidsongeschikt raakt? Dan kunnen de kosten oplopen tot honderdduizenden euro’s. Zo kan een impulsief ritje ervoor zorgen dat u zichzelf in de schulden moet steken en uw leven in 1 klap drastisch verandert. En als dat nog niet genoeg zorgen geeft, bent u bij de meeste verzekeraars na zo’n ongeluk niet meer welkom. Uw auto, scooter, huis of caravan verzekeren is dan bijna een missie onmogelijk.
Wanneer iemand niet in het bezit is van een (geldig) rijbewijs en een aanrijding veroorzaakt, kan men problemen met de verzekeringsmaatschappij krijgen. In de meeste verzekeringspolissen is namelijk opgenomen dat de verzekeraar de uitgekeerde schade op de verzekerde kan verhalen wanneer iemand ten tijde van het ongeval niet in het bezit was van een (geldig) rijbewijs.
Wanneer u immers zonder rijbewijs de weg op gaat en bij een verkeersongeval betrokken raakt, bent u niet verzekerd. Dat betekent dat u met een flinke schadepost kunt komen te zitten, die u in het ergste geval een leven lang kan blijven achtervolgen. Denk hierbij niet alleen aan materiële schade, zoals de schade aan uw auto of een vangrail, maar vooral ook aan medische kosten en eventueel smartengeld in geval van (blijvend) letsel.
Indien u wel een rijbewijs hebt, maar niet verzekerd bent, pleegt u tevens een strafbaar feit. Dit is bepaald in artikel 30 van de WAM.
Boetes en Strafblad
Stapt u zonder het rijbewijs achter het stuur en wordt u aangehouden door de politie, dan krijgt u gemiddeld een boete van € 180. Ook kunt u dan rekenen op een strafblad. Een aanklacht wegens rijden zonder geldig rijbewijs wordt afgehandeld door de kantonrechter. De eerste keer zult u echter vaak een strafbeschikking ontvangen. Zo’n beschikking is in feite een voorstel van het Openbaar Ministerie (OM) om de zaak zonder tussenkomst van de rechter af te doen middels een geldboete en zo beide partijen de moeite van een zitting te besparen. Wel is het zo dat u daardoor impliciet schuld bekent en het strafbare feit wordt geregistreerd in justitiële documentatie. Met andere woorden: door de strafbeschikking van het OM te accepteren ontstaat een strafblad.
Lees ook: Rijden op een brommer zonder geldig rijbewijs
De straffen voor rijden zonder rijbewijs zijn niet mals en kunnen in geval van recidive snel oplopen. De eerste keer komt u zoals gezegd vaak weg met een bekeuring rijden zonder rijbewijs. Wordt u na een eerste veroordeling echter binnen 4 jaar opnieuw aangehouden zonder rijbewijs, dan is naast een geldboete (afhankelijk van het type voertuig) voorwaardelijke hechtenis vaak onvermijdelijk. U hoeft deze hechtenis, oftewel celstraf, alleen uit te zitten als u binnen de proeftijd van 2 jaar opnieuw in de fout gaat. Vanaf de derde overtreding wordt de hechtenis echter vaak onvoorwaardelijk van karakter.
Om het de kantonrechter gemakkelijker te maken en er voor te zorgen dat veroordeelden zoveel mogelijk op gelijke straffen kunnen rekenen (dat laatste noemt men rechtsgelijkheid) heeft het OM voor bepaalde, veelvoorkomende delicten een richtlijn voor strafvordering opgesteld. Ook voor rijden zonder rijbewijs bestaat zo’n richtlijn. Hierin wordt met name besproken hoe de straf verandert (lees: toeneemt) als iemand meerdere keren voor hetzelfde vergrijp bij de kantonrechter verschijnt.
Bent u aangehouden als bestuurder van een motorvoertuig zonder geldig rijbewijs? In de registratie van uw overtreding of misdrijf staat om welk soort feit het ging, dit hoeft niet problemen te geven als u bijvoorbeeld ergens solliciteert. Een veroordeling voor een overtreding of misdrijf telt maximaal vijf jaar mee bij een latere veroordeling.
Scooter Rijden Zonder Rijbewijs
Om op een scooter te mogen rijden, heeft u een AM-rijbewijs nodig. U mag dus niet rijden op scooter zonder rijbewijs. Als de politie u aanhoudt, dan krijgt u een zonder rijbewijs rijden boete en mag u ook niet meer verder rijden. De categorie scooter is onder te verdelen in bromfiets en snorfiets. Het verschil tussen beide is dat een bromfiets een maximale snelheid van 45 km/u heeft, en een snorfiets 25 km/u.
U mag geen snorfiets rijden zonder rijbewijs. Om te mogen rijden op een scooter, moet u beschikken over een AM-rijbewijs. Heeft u dit niet en wordt u aangehouden, dan krijgt u een boete. De rijden zonder rijbewijs boete 2023 bedraagt €260,-. Het is ook mogelijk dat uw bromfiets in beslag wordt genomen. Dit is het geval als u voor de derde keer aangehouden wordt voor rijden zonder bromfietsrijbewijs.
Als u een ongeluk veroorzaakt bij het rijden op een scooter of brommer zonder rijbewijs, bent u niet verzekerd.
U heeft geen rijbewijs nodig om te rijden op een scooter of bromfiets van maximaal 50cc en die maximaal 25 km/u gaat. Voorwaarde hiervoor wel is dat u ouder bent dan 16 jaar.
Uitzonderingen
U vraagt zich misschien af: ‘welk voertuig mag je rijden zonder rijbewijs?’ Het antwoord hierop is helaas teleurstellend. U heeft enkel voor het besturen van een bijzondere bromfiets, zoals een Segway, geen rijbewijs nodig. Hiervoor moet wel de leeftijd van 16 jaar bereikt zijn. Voor alle overige voertuigen heeft u wel een (specifiek) rijbewijs nodig.
Wat te doen bij een Aanklacht?
Het is dan ook belangrijk dat u bij een aanklacht als deze direct juridische hulp inroept van een gespecialiseerde advocaat. Wij koppelen u graag aan zo’n advocaat. Ook bij de gang naar de kantonrechter is een goede advocaat goud waard. Wij brengen u in contact met ervaren advocaten die zijn aangesloten bij de Raad voor Rechtsbijstand. Hierdoor kunnen zij, wanneer u daarvoor in aanmerking komt, bijstaan op basis van toevoeging. Dit noemt men ook wel pro deo.
Pro deo bijstand betekent dat u niet de volledige som aan advocatenkosten hoeft te betalen, maar slechts een deel daarvan. De overgrote meerderheid van de kosten komt voor rekening van de staat. Vraag gelijk een gratis adviesgesprek aan. Vul het contactformulier in of klik op onderstaande button. U wordt uiterlijk de volgende werkdag teruggebeld door een ervaren advocaat op het gebied van het verkeersrecht. Dit eerste gesprek is geheel vrijblijvend.
Onze gespecialiseerde advocaten staan u graag bij om samen tot een passende oplossing te komen. We zijn gevestigd in het hele land. U vindt ons bijvoorbeeld in Den Haag, Rotterdam, Amsterdam, Groningen, Leeuwarden, Utrecht en Apeldoorn.
Belangrijke Punten om te Onthouden
- Behaal je rijbewijs voordat je gaat rijden.
- Controleer de geldigheid van uw rijbewijs.
- Houd je aan de regels.
- Neem verantwoordelijkheid.
Overige Situaties
Indien u gaat rijden zonder rijbewijs, maar deze wel aangevraagd heeft, is dit alsnog een strafbaar feit. U moet namelijk in bezit zijn van het rijbewijs voordat u zelfstandig kunt gaan rijden.
Is uw rijbewijs verlopen of bent u het kwijt of is het zelfs ongeldig verklaard? Bent u toch gaan rijden dan kan dat flinke financiele gevolgen hebben als u aangehouden wordt. De geldigheid van een rijbewijs verloopt automatisch na 10 jaar. U moet deze dan zelf verlengen. Als u dit vergeet, dan kan dat consequenties hebben. Als u bijvoorbeeld wordt aangehouden met een rijbewijs dat minder dan een jaar verlopen is, dan riskeert u een boete van 95 euro. En is het rijbewijs langer dan een jaar verlopen dan kan de boete hiervoor zelfs oplopen tot 360 euro.
Veroorzaakt u een aanrijding met een rijbewijs dat verlopen is, dan krijgt u te maken met de verzekeraar. De materiele- of letselschade van de tegenpartij wordt vergoedt, maar de verzekeraar kan vervolgens deze kosten op u probeert te verhalen. De schade aan uw eigen auto wordt in deze gevallen meestal niet uitgekeerd.
Is uw rijbewijs gestolen of bent u het verloren? Dan mag u ook niet aan verkeer deelnemen totdat u een nieuw rijbewijs heeft aangevraagd.
Een rijbewijs kan om meerdere redenen ongeldig verklaard worden. Bijvoorbeeld als u bent aangehouden met te veel alcohol achter het stuur. Maar ook ouderen die na een keuring niet meer mogen rijden gaan nog weleens de weg op met een rijbewijs dat ze hadden moeten inleveren. Het rijden met een ongeldig verklaard rijbewijs is verboden en u mag dit rijbewijs ook niet bewaren. De boete hiervoor is 240 euro.
Gaat u toch rijden met een een ongeldig verklaard rijbewijs dan kan de boete oplopen tot wel 380 euro. Ook riskeert u een gevangenisstraf van maximaal drie maanden. Bent u regelmatig veroordeeld voor het rijden zonder geldig rijbewijs? Dan volgt iedere keer een langere onvoorwaardelijke gevangenisstraf.
3 belangrijke feiten over uw rijbewijs
- Een kopie van uw rijbewijs is niet geldig. U moet altijd een origineel en geldig rijbewijs laten zien
- Als uw rijbewijs is gestolen of u ‘m bent verloren, hoeft u geen aangifte te doen bij de politie. Vul wel bij de gemeente een verklaring in en vraag een nieuwe aan
- Heeft u de pech dat uw rijbewijs op vakantie wordt gestolen, dan moet u aangifte doen bij de plaatselijke politie. Er wordt dan een proces-verbaal gemaakt. Eenmaal weer thuis moet u nog een keer aangifte doen