Treinongevallen kunnen een verscheidenheid aan oorzaken hebben, variërend van menselijke fouten tot technische defecten en externe factoren. In dit artikel bespreken we de verschillende oorzaken van treinongevallen en aanrijdingen, de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen en de mogelijke gevolgen voor de slachtoffers.
Oorzaken van Treinongevallen
Treinongevallen kunnen ontstaan door verschillende oorzaken:
- Een fout van de machinist
- Een ontsporing
- Slecht onderhoud van een trein
- Een botsing met een andere trein
- Een aanrijding met een ander voorwerp/voertuig
Aanrijdingen met Voertuigen
Wanneer een aanrijding de oorzaak is voor een treinstoring dan kan dat verschillende betekenissen hebben. Afhankelijk van de achterliggende oorzaak is de duur van een dergelijke treinstoring wisselend.
Aanrijdingen met Personen
Een aanzienlijk deel van de aanrijdingen bestaat uit aanrijdingen met een persoon. Dit houdt in dat een persoon op of vlakbij het spoor aangereden is door een trein. De gevolgen van een aanrijding tussen een persoon en een trein zijn vaak heftig. Veel slachtoffers raken ernstig gewond en een deel overleeft een aanrijding niet.
Voor het treinpersoneel is het ook lastig om om te gaan met een dergelijke situatie. Door de lange remweg van een trein kan een machinist meestal niet meer op tijd remmen om een aanrijding te voorkomen. Treinpersoneel krijgt vaak psychische klachten na een aanrijding met persoon. Soms zijn deze klachten zo ernstig, dat zij niet meer op de trein kunnen werken. Ook voor omstanders kan het zien van een aanrijding traumatisch zijn. Binnen de categorie ongelukken staat de aanrijding met persoon bovenaan.
Lees ook: Met de auto naar Engeland: De complete gids
Om de toegang tot het spoor te bemoeilijken, neemt ProRail verschillende maatregelen, bijvoorbeeld door het plaatsen van hekken (zodat wandelen langs het spoor wordt bemoeilijkt) en het vervangen van overwegen door tunnels.
Verantwoordelijkheid en Aansprakelijkheid
Als passagier met letselschade is het dan ondoenlijk om duidelijkheid te krijgen wie verantwoordelijk is voor het treinongeval. Met het kopen van een treinkaartje ontstaat er een overeenkomst tussen de treinpassagier en de vervoerder, bijvoorbeeld de NS of Arriva. Als er onderweg een treinongeval gebeurt waardoor een passagier letselschade oploopt, is in beginsel de treinvervoerder of de aansprakelijkheidsverzekering van de treinvervoerder aansprakelijk voor het letsel.
De treinvervoerder heeft de mogelijkheid tot het doen van een beroep op overmacht. Als het beroep op overmacht slaagt, is de treinvervoerder niet aansprakelijk voor de letselschade en hoeft geen schadevergoeding uit te keren.
Volgens artikel 8:111 BW kan de treinvervoerder geen beroep doen op de maximale schadevergoeding vanwege letselschade door een treinongeluk als het treinongeval het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van een medewerker van de vervoerder.
Aansprakelijkheid van de NS
De NS is een contractuele verhouding met de passagier aangegaan en is verplicht om de treinreiziger van de ene locatie naar de andere te vervoeren. Het is nogal wiedes dat dat ook zonder schade moet gebeuren. Om de treinpassagier te beschermen is artikel 8:105 BW in het leven geroepen. Deze wettelijke bepaling geeft volgende zaken aan:
Lees ook: Tips voor de autotrein naar Oostenrijk
- De treinvervoerder is aansprakelijk voor dood of letsel van reizigers ten gevolge van een ongeval dat in verband met en tijdens het vervoer is gebeurd.
- De treinvervoerder is niet aansprakelijkheid als het ongeval ontstond door een ongeval dat door een zorgvuldig vervoerder niet te vermijden was en waarbij een zorgvuldig vervoerder de gevolgen daarvan niet had kunnen verhinderen.
- De regel is dat een zorgvuldig vervoerder lichamelijke of geestelijke tekortkomingen van de bestuurder, het slecht functioneren van de trein of het slecht functioneren van het materiaal wel kon vermijden. Onder materiaal wordt ook de spoorweginfrastructuur begrepen.
- Er wordt daarbij enkel rekening gehouden met een fout van een derde wanneer er helemaal geen fout aan de treinvervoerder toe te wijzen is.
In de praktijk gaat de aansprakelijkheid van de NS ver. De NS kan trachten een beroep te doen op overmacht, maar zoals hierboven wordt aangegeven heeft dat weinig slaagkans.
Eigen Schuld
Daarnaast is het natuurlijk altijd mogelijk dat een passagier zelf schuld treft. Denk dan bijvoorbeeld aan een dronken passagier die bij een bruuske rem pardoes op het gezicht valt. Misschien heeft de bestuurder dan wel een fout gemaakt en is zijn werkgever, de NS, dan wel aansprakelijk. Maar allicht is er ook sprake van eigen schuld. Dat vermoeden is er al helemaal wanneer de passagier als enige passagier schade heeft.
Schadevergoeding
In de wet is er wel vastgelegd dat de schadevergoeding die de treinvervoerder vanwege letselschade moet uitkeren is gemaximaliseerd. Dit staat in artikel 8:110 BW en moet zijn vastgelegd in een zogenaamde algemene maatregel van bestuur.
De aansprakelijkheid van de spoorvervoerder is wettelijk beperkt. Hierdoor is de NS maar aansprakelijk tot een maximumbedrag van ongeveer 200.000 euro. Deze maximumgrens wordt bepaald in functie van SDR (Special Drawing Rights), waardoor de exacte maximumgrens van dag tot dag kan verschillen.
Het is wel zo dat de maximumgrens komt te vervallen wanneer er sprake is van roekeloosheid in hoofde van NS. Dan hebben slachtoffers toch recht op een volwaardige schadevergoeding. Deze schadevergoeding moet alle werkelijke kosten dekken. Het gaat dan bijvoorbeeld om:
Lees ook: Ontspannen reizen? Neem de autotrein!
- Materiële schade (bv. schade aan bagage of een bril)
- Medische kosten die niet door de zorgverzekering worden gedekt (eigen risico)
- Inkomensverlies
- Smartengeld
- Kosten voor huishoudelijke hulp
- Een gymabonnement dat niet meer kan worden gebruikt
- Een reis die niet meer kan doorgaan
- Verlies van een studiejaar
- Enzovoort
Maximale Schadevergoeding
De treinvervoerder kan volgens artikel 8:111 BW geen beroep op de maximale schadevergoeding vanwege letselschade door een treinongeluk als het treinongeval het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van een medewerker van de vervoerder.
Incidentenbestrijding
De Incidentenbestrijding (ICB) van ProRail komt in actie bij incidenten op het spoor. Onze ICB’ers zorgen ervoor dat het spoor na een incident zo snel mogelijk wordt vrijgemaakt. ICB beschikt over speciaal uitgeruste voertuigen, waarmee zij op moeilijk bereikbare plekken op het spoor kunnen komen.
Pieter van Slooten, regiomanager Incidentenbestrijding bij ProRail, neemt ons mee door de stappen die worden gezet als een trein stil komt te staan. “Als de trein niet meer verder kan, meldt de machinist dit direct aan de treindienstleider,” legt hij uit. “De treindienstleider probeert er achter te komen wat er precies aan de hand is. Vaak is er nog niet veel te zeggen over de oorzaak.” De treindienstleider meldt de gestrande trein aan de Meldkamer Spoor.
Naar een gestrande trein gaan zo’n vijf a zes mensen van de Incidentenbestrijding. Het streven is dat er binnen een uur een algemeen leider, ploegleider en een aantal ploegleden zijn. Het hangt er vanaf hoeveel mensen er in de trein zitten of er wordt opgeschaald. De algemeen leider coördineert het hele incident en houdt in de gaten hoe de situatie is. De ploegleider maakt het werkplan.
Het liefst willen we dat de trein weer gaat rijden. Daar doet de vervoerder alles aan en die blijft dat ook de hele tijd proberen. “Het gebeurt ook dat de trein op een gegeven moment weer werkt,” zegt Pieter. “Dan zijn we een kwartiertje onderweg en kunnen we weer terug, want het is opgelost.
Als de trein echt niet meer verder kan zijn er nog drie opties. Er komt een evacuatietrein: “Een evacuatietrein komt meestal parallel aan de trein te staan. Met loopplanken brengen we de reizigers van de ene naar de andere trein.” Of er komt een sleeptrein en het is ook mogelijk dat er bussen worden ingezet. “Die laatste optie kost de meeste tijd. Er moet plek worden gevonden voor de bussen. De bussen moeten in de buurt van de trein kunnen komen. De reizigers moeten naar de bussen kunnen. Soms halen we daarvoor een stuk hek uit een hekwerk. Wat ook nog kan: er is een perron in de buurt en daar kunnen de reizigers op een veilige manier naartoe worden gebracht. Elk scenario vraagt een andere aanpak en tijd.
Bij extreme weersomstandigheden wordt er door de incidentenbestrijders sneller gereden. Als het heel heet is hebben zij altijd water bij zich. We begrijpen heus dat je zo snel mogelijk de trein uit wilt, maar doe dat niet zomaar zelf. “Volg altijd de adviezen op van het treinpersoneel,” benadrukt Pieter. “Zij weten wat er wel en niet kan en als je je niet goed begint te voelen of het gaat niet meer, laat dat dan ook aan hen weten. Zij kunnen daar op inspelen.”
Het treinpersoneel kan ervoor zorgen dat er geen treinen meer rijden op het spoor naast het spoor van de trein. Als je op eigen houtje uitstapt kan er een trein met 120 kilometer per uur voorbij komen met alle gevolgen van dien.
Veiligheidsmaatregelen en Preventie
Praten helpt. Er zijn verschillende redenen waardoor een treinstoring kan ontstaan. Storingsoorzaken worden door Rijden de Treinen gecategoriseerd. Iedere oorzaak is gekoppeld aan een categorie, bijvoorbeeld, alle storingsoorzaken die gerelateerd zijn aan de spoorweginfrastructuur (zoals wisselstoringen en seinstoringen) zijn gegroepeerd in de categorie infrastructuur.
Wanneer je trein strandt kan het even duren voordat een oplossing is gevonden. Het stranden van een trein kan verschillende oorzaken hebben. Hoe lang het duurt is daarvan afhankelijk. Sein- en wisselstoringen moeten eerst worden opgelost door een externe partij. Bij een aanrijding met een persoon wordt eerst onderzoek uitgevoerd door de politie.
Mogen de deuren van de trein open? Dat de deuren van de trein niet open zijn heeft veiligheidsredenen.
Internationale Vergelijking
In Nederland hebben we zelden te maken met treinongelukken waarbij de trein zelf in ernstige mate beschadigt of ontspoort en er letsel plaats vindt bij treinpassagiers. In de Verenigde staten bedroeg het aantal doden bij het spoor in 2021 893, een stijging van 20% ten opzichte van het herziene totaal van 744 in 2020 en het hoogste aantal sinds 2007. In totaal 5.781 niet-dodelijke verwondingen, een stijging van 4% ten opzichte van het herziene totaal van 5.544 in 2020.
Van 2020 tot 2021 is het aantal doden bij kruisingen tussen snelweg en spoor met 21% gestegen, terwijl het aantal doden bij andere soorten incidenten met 20% is gestegen. Dit laatste omvatte 617 doden (94%) toegeschreven aan overtreders. Elf werknemers kwamen om tijdens hun dienst, gelijk aan het dodental in 2020. De verhouding tussen spoorweg gerelateerde sterfgevallen en niet-dodelijke verwondingen en ziekten is ongeveer 1:6. In 2021 viel 26% van de in totaal 893 doden bij spoorwegovergangen.
Wanneer er een ontsporing optreedt, een trein in botsing komt met een ander voertuig of trein, of een trein een voetganger raakt, kan dit tot ernstig letsel leiden. Het dodental van de treinramp in Griekenland blijft stijgen. Volgens de jongste cijfers kwamen zeker 57 mensen om het leven door de frontale botsing van een passagierstrein en een goederentrein bij de stad Larissa. De stationschef die na het ongeluk werd aangehouden, heeft toegegeven schuldig te zijn aan nalatigheid, aldus een woordvoerder van de Griekse regering.
Historische Treinongelukken
- In de Russische stad Ufa vindt in juni 1989 een gasexplosie plaats onder twee treinen die meer dan 1.200 mensen vervoeren. Volgens de regering komen 575 inzittenden om het leven, maar het aantal doden ligt vermoedelijk heel veel hoger.
- Een ander type trein ongeval vindt op 11 november 2000 plaats door het in brand vliegen van een elektrisch kacheltje in een bergtreintje. In een tunnel voor een kabeltrein in Kaprun (Oostenrijk) breekt brand uit. Een trein vol skiërs wordt verwoest en 155 mensen komen in de tunnel om het leven. Slechts 12 mensen overleven het ongeval doordat ze niet omhoog maar door de tunnel omlaag liepen.
- In 1962 vindt het grootste treinongeluk in de Nederlandse geschiedenis plaats. Twee passagierstreinen botsten in dichte mist frontaal op elkaar. Bij Harmelen vielen toen 93 doden en 52 mensen raakten gewond.
Hulp en Ondersteuning
Gelukkig komen bij de meeste treinongelukken de passagiers met de schrik weg. Soms ontstaat er letselschade door een treinongeluk. Voor vragen over de afwikkeling en schadevergoeding voor letselschade door een treinongeval, helpen wij u graag op weg. Wij adviseren u altijd het treinongeluk en de schade te melden bij de vervoersmaatschappij.
Ik heb iets vervelends gezien/meegemaakt. Heb je behoefte om met NS in contact te komen over wat je hebt meegemaakt? Neem dan contact op met NS Klantenservice. Zij kunnen je eventueel ook in contact brengen met de afdeling Nazorg van NS.
Veelgestelde Vragen
Kan ik een schadevergoeding van de NS krijgen bij vertraging?
Ja, dat kan zelfs wanneer er geen sprake is van een schadegeval. In dat tweede geval gelden wel de contractuele afspraken die met de NS zijn gemaakt. Hierbij gelden een aantal beperkingen. Zo worden er bijvoorbeeld geen vergoedingen uitbetaald wanneer ze lager zijn dan 2,30 euro of wanneer er sprake was van overmacht. De toegekende vergoeding is afhankelijk van het type vervoersbewijs of abonnement, het type trein en de duur van de vertraging. In principe wordt maximaal het vervoersbewijs (of een evenredig deel van het abonnement) terugbetaald.
Hoeveel tijd heb ik om de NS aansprakelijk te stellen?
Er is een aansprakelijkheidstermijn van drie jaar na het ongeval. Wacht dus niet te lang met het aansprakelijk stellen van de NS en onderneem snel actie.
Worden de maximale schadevergoedingen vaak doorbroken?
Neen. De kans op het doorbreken van deze schadevergoedingen is heel beperkt en het moet dan echt al gaan om een grove inbreuk.