Kort na de oorlog waren er hoge importheffingen op complete auto’s. In Nederland geassembleerde auto’s vielen onder een veel lager tarief en konden dus goedkoper aangeboden worden. Dit stimuleerde de lokale assemblage-industrie, waarbij verschillende bedrijven een rol speelden.
Nederlandse Assemblagebedrijven
Een van de bedrijven die auto’s assembleerden was ‘Mulder’s Fabriek van Rollend Materieel en Landbouwmachines NV’ in Boskoop. In 1945 kocht Mulder een tentoonstellingshal. Hier werden in de loop der jaren onder andere auto’s van het merk Panhard, de Fiat Topolino en Tempo bestelwagens geassembleerd. Mulder bouwde ook eigen cabines voor vrachtwagens en bijvoorbeeld ook treinwagons. Begin jaren vijftig liet ook Tempo Wagens Import uit Den Haag de Matador assembleren bij Mulder.
Tijdens de drukste periode, vanaf mei 1949, werkten 16 man aan de assemblagelijn en werden door hen drie Dyna Panhards per dag afgebouwd. De Dyna’s kwamen als complete sets uit Frankrijk. Er werden vrijwel geen Nederlandse onderdelen gebruikt.
Vrijwel alle in Nederland verkochte Panhards van 1949 en 1950 zijn in Boskoop geassembleerd. Alleen de eerste vijf (één in 1948, en vier stuks in 1949) kwamen kant en klaar uit Parijs. In de periode 1949-1950 zijn 420 Dyna X’en voor de Nederlandse markt in Boskoop geassembleerd.
Panhard Dyna X, een van de modellen die in Nederland werden geassembleerd.
Lees ook: Functionaliteit van de Charcoal Volvo
Ook Panhard 4HL vrachtwagens zijn naar Nederland geëxporteerd en in de periode 1949-1951 ook door Mulder Boskoop geassembleerd. De cabines waren een eigen ontwerp. Vele Nederlandse bedrijven gebruikten deze in Nederland gebouwde Panhard vrachtwagens. Bijvoorbeeld Transneerlandia (met rode cabines en witte opbouw) en de toenmalige grootgrutter De Gruyter.
Ken je de Trabant nog? | ANDERE TIJDEN
Net als veel andere Britse producenten begon de Ned. Motoren MIj. in 1948 met de assemblage van truck- en buschassis aan de Waalhaven te Rotterdam.
Alco / Kleinschnittger (NL) - N.V. Alco in Jutphaas werd opgericht in 1916 en was een constructiebedrijf dat zich bezighield met de fabricage van allerlei soorten wielen (draadspaakwielen, houten wielen en schijfwielen) en de fabricage van allerlei soorten transportwagens, zoals kipbakwagens, kruiwagens en magazijnwagens. In 1951 verscheen er een krantenbericht waarin werd gemeld dat Alco nog voor de zomer van 1951 zou beginnen met de assemblage van de Duitse Kleinschnittger F125 onder de naam NV De Kleine Auto. De bedoeling was honderd stuks per maand voor de Nederlandse markt te maken. Of dit gehaald is, is niet bekend.
Volgens gegevens van het CBS heeft Rosier in 1957 609 Borgwards geassembleerd in Nederland.
De Opkomst van NEKAF
De Amerikaan Henry J. Kaiser was in de oorlog rijk geworden door op zijn scheepswerf de beroemde Liberty schepen in serie te bouwen. Na de oorlog wilde hij auto’s gaan bouwen. Hij nam daarvoor een fabriek in Willow Run (Michigan) over. In deze fabriekshallen had Ford in de oorlog B24 Liberator bommenwerpers gebouwd. Omdat hij zelf geen ervaring had in de automobielindustrie zocht hij een partner die hij vond in de figuur van Jozef Frazer. Deze was directeur van de Graham fabriek die in 1941 ter ziele gegaan was. Ze startte de productie van Kaiser en Frazer modellen in 1946 en ze kwamen daarmee met de eerste geheel nieuwe Amerikaanse modellen van na de oorlog.
Lees ook: Bouwen met LEGO Technic: Volvo ZEUX
Vanwege de dollar schaarste was exporteren naar Europa niet eenvoudig. Daarom ging Kaiser op zoek naar een geschikte plaats om zijn auto’s in Europa te assembleren. De pas opgerichte Benelux was het meest geschikt en met steun van de Nederlandse overheid kwam hij in Rotterdam terecht. In een halfjaar tijd werd aan de Sluisjesdijk een nieuwe hal gebouwd en op 21 februari 1949 rolde de eerste Nederlandse Kaiser de fabriek uit. De fabriek heette Nederlandse Kaiser Automobiel Fabriek en werd een begrip onder de naam NEKAF. Het was een zelfstandig bedrijf en kon daarom ook andere merken assembleren.
De Kaiser Deluxe, een van de modellen die door NEKAF werden geassembleerd.
Al spoedig kwam er een nieuwe klant namelijk Simca. In februari 1950 werd begonnen met de assemblage van de Simca 8-1200. Naast de grote modellen van Kaiser kwam er een kleiner model bij, de Henry J. Intussen was Willys door Kaiser overgenomen en vanaf 1954 tot 1957 werden er ook 576 Willys Aero geassembleerd. Naast Simca werden er nu compact cars van Chrysler zoals de Plymouth Vaillant en de Dodge Dart geassembleerd. Nog één ander merk werd een tijdje aan de Sluisjesdijk geassembleerd, namelijk Saab. In 1962 en 1963 werden er 570 stuks Saab 96 gebouwd.
Eind zestiger jaren begon het af te lopen van wegen de ontwikkelingen in de EEG. Er was nog een opleving tussen 1969 en 1971 door de Simca 1200S. Wegens capaciteit problemen bij Simca zelf, werden de bij Bertone gebouwde carrosserieën aan de Sluisjesdijk afgebouwd.
Overzicht van geassembleerde modellen bij NEKAF:
Lees ook: Veldhoven Volvo sloperij
| Merk | Model | Periode |
|---|---|---|
| Kaiser | Diverse modellen | 1949-1954 |
| Simca | 8-1200 | 1950-1960 |
| Willys | Aero | 1954-1957 |
| Chrysler | Plymouth Vaillant, Dodge Dart | Jaren 60 |
| Saab | 96 | 1962-1963 |
| Simca | 1200S | 1969-1971 |
Andere Assemblage Initiatieven
Volgens onderstaand bericht uit De Tijd van 17 november 1951 was Ben Pon sr. van plan om in Amersfoort een assemblagefabriek te bouwen. Tegen Augustus van het volgend jaar zal in Amersfoort een nieuwe fabriek gereed zijn, waar begonnen zal worden met het assembleren en vervaardigen van de alom bekende Volkswagen.
Deze fabriek, waarvoor de plannen thans geheel gereed zijn, wordt gebouwd op het nieuwe industrieterrein van de gemeente Amersfoort, over een oppervlakte van 10.000 M2. Driehonderdvijftig arbeiders zullen hier in dienst komen en het is de bedoeling, wanneer het nieuwe bedrijf op volle toeren draait, dat een productie wordt bereikt van 40 Volkswagens per dag. In deze productie zal de Nederlandse industrie voor 35-50% worden ingeschakeld.
Evert van Tellingen en zijn Passie voor Volvo
Maarten schetst een portret van Zeistenaar Evert van Tellingen (74) uit de Joubertlaan. Hij heeft vele hobby's. De 74-jarige Evert van Tellingen is in alle opzichten een echte Zeistenaar. Hij woont in zijn geboortehuis aan de Joubertlaan in het dorp. Zijn familie woont daar al generaties lang. De woning werd in 1884 gebouwd door een Van Tellingen die aannemer was. Daarnaast is Evert een verwoed verzamelaar van alles wat met Zeist te maken heeft: ansichtkaarten, foto's, documenten en wat al niet. Kranten en historische verenigingen bezoeken hem regelmatig voor informatie en illustratiemateriaal.
Maar Evert heeft nog een hobby die bijzonder genoemd kan worden: Volvo. Evert: "Sinds jaren rijd ik een klassieke Volvo. In mijn geval is dat een Volvo Duett uit 1965. Mijn eerste auto in 1969 was trouwens ook een Volvo. Met die Volvo Duett ben ik lid van twee Volvo klassiekers verenigingen. En in dat verband maak ik sinds 1995 grote autoreizen. In 1995 ben ik gestart met een autotrip naar de Noordkaap. We rijden dan altijd met een groep Volvobezitters.
Evert vertelt verder: "Mijn twee meest memorabele reizen waren de Chinareis in 2008 en de Afrikareis in 2012. Naar China zijn we via de Baltische staten, Rusland, Siberië en Mongolië naar Noordelijk China gereden. We hebben de hele route met de auto afgelegd. Iedereen in de groep deelnemers reed toen en altijd individueel en we treffen elkaar dan 's avonds voor de overnachting. Eenmaal in China werden we verplicht in colonne te rijden. De autoriteiten daar wilden een oogje in het zeil houden. Het was fantastisch. We zijn onder meer in Beijing en bij de Chinese muur geweest.
De Volvo Duett uit 1965 van Evert van Tellingen.
Evert's vrouw Gerrie gaat ook vaak mee. Zij maakt dan foto's en stelt na afloop van de reis een fotoboek samen. Er is van iedere reis een apart boek. Evert: "Heel bijzonder was ook in 2012 onze reis naar Zuidelijk Afrika. Die hebben wij grotendeels zelf georganiseerd. Onze auto's werden verscheept naar Kaapstad. Wij vlogen daar naartoe. Vanuit Kaapstad zijn we via Namibië, Botswana en Lesotho uiteindelijk naar het Zuid-Afrikaanse Durban gereden. Daar gingen de auto's weer op een schip en vlogen wij terug. In Afrika kampeerden we veel in de vrije natuur. Daar en overal elders was de bevolking altijd heel vriendelijk.
Evert is nu 74. Hij heeft altijd in de woninginrichting gewerkt. Evert: "Mijn opa en vader werkten in dezelfde branche". Op de bovenverdieping van zijn huis heeft Evert nog een kast vol speciale Volvo-modelautootjes.