Koelvloeistof is essentieel voor de goede werking van uw voertuig. De motor van uw auto genereert veel warmte die, indien deze niet wordt gecontroleerd, ernstige schade kan veroorzaken. Daarom is koelvloeistof van vitaal belang voor het onderhoud van uw auto. In dit artikel leggen we uit wat koelvloeistof is, hoe je een koelvloeistof lekkage herkent, wat de oorzaken en gevolgen zijn en hoe je zelf de koelvloeistof kunt bijvullen.
Wat is Koelvloeistof?
Koelvloeistof is een gekleurde vloeistof die u (samen met water) in uw koelsysteem doet om de motortemperatuur te helpen regelen. De termen “koelvloeistof” en “antivries” worden vaak door elkaar gebruikt, maar dat is niet echt correct. Het belangrijkste ingrediënt is ethyleenglycol, dat het vriespunt van water verlaagt en het kookpunt verhoogt. Naast brandstof en olie is koelvloeistof essentieel voor een goed functionerende motor. Zonder dat zou de verbrandingswarmte de motor snel oververhitten, of zelfs volledig doen vastlopen.
Koelvloeistof - ook wel antivries of motorvloeistof genoemd - stroomt door de motor van de auto heen. De vloeistof speelt een belangrijke rol bij het regelen van de temperatuur van de motor. Het voorkomt dat de motor oververhit raakt. Daarnaast beschermt de vloeistof het koelsysteem tegen roestvorming, waardoor het koelsysteem goed blijft werken. En niet geheel onbelangrijk: de bijzondere vloeistof kan niet bevriezen, wat perfect is bij winterse omstandigheden.
Zoals alle vloeistoffen in uw auto, verliest koelvloeistof na verloop van tijd haar eigenschappen en neemt de zuurtegraad ervan toe. Ook kunnen roest, vuil en andere schadelijke deeltjes zich ophopen in uw radiator. Dergelijke verontreinigingen beperken het vermogen van koelvloeistof om de motortemperatuur te regelen.
Hoe Werkt het Koelsysteem?
Het koelsysteem en koelvloeistof gaan hand in hand. Om goed te begrijpen hoe de motor wordt gekoeld met koelvloeistof is het noodzakelijk om ook de werking van het koelsysteem uit te leggen.
Lees ook: Gids voor de juiste autoverzekering
Het koelsysteem bestaat uit de openingen in het motorblok en de cilinderkop, een waterpomp om de koelvloeistof rond te laten stromen, een thermostaat om de temperatuur van het koelmiddel te regelen, een radiator om de vloeistof te koelen en een radiatordop om de druk in de koelvloeistof regelen. Tot slot bevat het koelsysteem een aantal leidingen die met elkaar verbonden zijn door slangen. In deze slangen wordt de koelvloeistof verplaatst van de motor naar de radiator en naar het verwarmingssysteem van de auto.
Door de koelvloeistof door de openingen in het motorblok en de cilinderkop te verplaatsen, neemt het de warmte van de motor op. Vervolgens duwt de waterpomp de verwarmde vloeistof door een rubberen slang naar de radiator aan de voorkant van de auto. Hier wordt het gekoeld door de luchtstroom die vanuit de grill voor de auto het motorcompartiment binnenkomt. Als de vloeistof is afgekoeld, keert deze terug naar de motor waar het proces zich van vooraf aan afspeelt.
Koelvloeistof kan de motor niet koelen zonder het koelsysteem. Dit systeem duwt de koelvloeistof door de openingen in het motorblok en de cilinderkop. Waarna het wordt gekoeld door de luchtstroom die vanuit de grill het motorcompartiment binnenkomt. Als de vloeistof is afgekoeld, keert deze terug naar de motor waar het proces zich van vooraf aan afspeelt.
Hoe Herken Je een Koelvloeistof Lekkage?
Dat een koelvloeistof lekkage geen pretje is, moge duidelijk zijn. Om schade aan de motor te voorkomen, zijn er een aantal tekenen waaraan je koelvloeistof lekkage kunt herkennen:
- Hoge motortemperatuur: Wanneer de motor onder het rijden warmer wordt dan normaal, kan dit wijzen op een koelvloeistof lek. Je kunt een hete motor herkennen aan de temperatuurmeter die te hoog oploopt of rood kleurt. Ook kan er een waarschuwingslampje voor het koelvloeistofpeil gaan branden of knipperen.
- Waarneembaar lek: Om een koelvloeistof lek te voorkomen, wordt aanbevolen om het koelvloeistofreservoir regelmatig te controleren op een duidelijk teken van lekken. Je kunt de vloeistof herkennen aan de oranje of groene kleur en de zoete geur. Vergeet niet om te controleren of er onder de auto geen plasje koelvloeistof ligt.
- Witte rook uit uitlaat: Komt er bij het starten of gas geven opeens witte rook uit de uitlaat? Dit kan veroorzaakt worden doordat er koelvloeistof in de verbrandingskamer is gekomen door een koelvloeistof lek. Naast de witte rook heeft het uitlaatgas vaak een zoete geur.
- Laag koelvloeistofniveau: Moet je iedere keer het koelvloeistof bijvullen? De kans is groot dat er een koelvloeistof lek is.
Let op: Wacht niet te lang bij een koelvloeistof lekkage. Als het lek blijft zitten, kan de motor oververhit raken wat kan leiden tot ernstige motorschade.
Lees ook: Identificatie met Rijbewijs
Oorzaken van Koelvloeistof Lekkage
Een koelvloeistof lekkage ontstaat door een lek in de radiateur, waterpomp, slangen of in het ergste geval de koppakking. Onderstaand zijn de meest voorkomende redenen uitgelicht:
- Beschadigde radiator: De radiator kan kapot zijn door steenslag, roest of slijtage. Uit deze beschadiging kan koelvloeistof lekken. Ook kan het probleem plaatsvinden bij de radiatordop. Als deze niet meer goed sluit of beschadigd is, lekt de auto ook koelvloeistof.
- Slijtage aan slangen en leidingen: Na verloop van tijd kunnen de slangen en leidingen die het koelsysteem met elkaar verbinden slijten of scheuren. Ook kunnen er kleine barstjes ontstaan. Dit leidt opnieuw tot het lekken van koelvloeistof.
- Defecte waterpomp: De waterpomp zorgt ervoor dat de koelvloeistof door het koelsysteem gaat. Als de waterpomp defect is of versleten, kan dit zorgen tot koelvloeistof lekkage.
- Koelvloeistofreservoir: Het reservoir waarin de koelvloeistof wordt opgeslagen, kan barsten of beschadigd raken. Hierdoor treedt er lekkage op.
- Kapotte koppakking: Tot slot kan er een lekkage ontstaan aan de koppakking. De koppakking sluit de cilinderkop en het motorblok niet meer goed af, waardoor er een lek ontstaat. Door een kapotte koppakking kan koelvloeistof de verbrandingskamer binnenkomen, waardoor niet alleen lekkages maar ook witte uitlaatgassen ontstaan.
Gevolgen van Koelvloeistof Lekkage
Koelvoeistof lekkage kan verschillende nadelige gevolgen hebben voor je auto en kan leiden tot ernstige problemen als het niet wordt aangepakt. Onderstaand hebben we een aantal van de gevolgen opgesomd:
- Oververhitting van de motor: Koelvloeistof is essentieel voor het regelen van de temperatuur van de motor. Als gevolg van lekkage kan het niveau van de koelvloeistof te laag worden, waardoor de motor oververhit kan raken. Dit kan leiden tot ernstige motorschade, zoals beschadigde pakkingen, kromgetrokken cilinderkoppen of zelfs motorfalen.
- Motorschade: Een oververhitte motor kan leiden tot schade aan verschillende onderdelen van de motor. Hierbij kun je denken aan de cilinderkop, cilinderwand, zuigers en krukas. Deze schade is kostbaar om te repareren en kan zelfs leiden tot een compleet kapotte motor.
- Verminderde prestaties: Een tekort aan koelvloeistof kan leiden tot verminderde prestaties van de motor, waaronder vermogensverlies en onregelmatig stationair draaien.
- Milieuproblemen: Koelvloeistof is giftig en kan schadelijk zijn voor het milieu als het niet-correct wordt afgevoerd. Een lekkage van koelvloeistof kan leiden tot vervuiling van bodem en water, wat schadelijk kan zijn voor planten, dieren en het ecosysteem.
- Veiligheidsrisico’s: Lekkende koelvloeistof kan leiden tot gladde oppervlakken op de weg, wat het risico op ongelukken vergroot. Bovendien kan oververhitting van de motor leiden tot een spontane uitval van de auto. Met name op drukke wegen of op de snelweg is dit gevaarlijk.
Bovenstaande gevolgen laten zien dat het belangrijk is om eventuele koelvloeistof lekkage snel te identificeren en te repareren. Zo voorkom je niet alleen verdere schade aan de motor, maar ook veiligheidsproblemen.
Doorrijden met Koelvloeistof Lekkage
Vermoed je koelvloeistof lekkage? Rijd dan niet door. Het is het beste om direct te stoppen en de oorzaak van de lekkage te laten onderzoeken en repareren door een vakkundige monteur van bijvoorbeeld Auto Christiaan. Koelvloeistof is essentieel om je motor op de juiste temperatuur te houden.
Koelvloeistof Bijvullen: Stap-voor-Stap
Het controleren en bijvullen van de koelvloeistof in je auto kun je uitbesteden aan de garage, maar je kunt dit ook prima zelf. Hieronder een stappenplan:
Lees ook: Volvo V70 brandstoffilter vinden
- Ontgrendel de motorkap. Weet je niet waar de hendel zit, zoek dit dan op in het instructieboekje van de auto.
- Open de windhaak.
- Bekijk het koelvloeistofreservoir. Het peil controleer je aan de hand van de streepjes op het transparante reservoir.
- Zorg ervoor dat de auto waterpas staat én dat de motor van de auto koud/ afgekoeld is.
- Zit de inhoud van koelvloeistofreservoir tussen de min en de max aanduiding? Dan zit er voldoende koelvloeistof in de auto. Zit er minder koelvloeistof in de auto dan het aangegeven min pijl? Dan moet u de koelvloeistof bijvullen.
- Draai de dop van het expansievat af en laat de druk rustig ontsnappen.
- Vul het reservoir bij met dezelfde kleur koelvloeistof tot tussen het maximum en minimum streepje. LET OP! Vul het reservoir nooit bij met een andere kleur koelvloeistof!
- Sluit de dop erop. Het niveau mag nooit boven het maximum zitten, omdat de vloeistof uitzet als het warm wordt. Als er te veel koelvloeistof in het reservoir zit, wordt de druk te hoog.
Wij raden aan het koelvloeistofpeil elke maand te controleren. Als het koelvloeistofniveau gedaald is tot onder het minimumstreepje op het expansievat, vul het dan bij.
Let op: Zorg ervoor dat er niet recent met de auto is gereden voordat je aan de slag gaat met koelvloeistof bijvullen.
Hoe moet ik koelvloeistof bijvullen? | Wegenwachttip
Het is belangrijk om de juiste soort koelvloeistof te gebruiken voor uw specifieke voertuig volgens de aanbevelingen van de fabrikant. Controleer regelmatig of de koelvloeistof nog van goede kwaliteit is. Als de koelvloeistof verkleurd of niet meer helder is, dan is het tijd om het te vervangen.
Wanneer Koelvloeistof Vervangen?
In veel gevallen moet koelvloeistof in het kader van onderhoud ververst worden, bijvoorbeeld na een jaar of 6 of bij 150.000 km. Een ververstermijn is in het onderhoudsschema opgenomen en is dus afhankelijk van merk en type auto. Er zijn ook merken die inmiddels longlife koelvloeistof toepassen, waarbij verversen dus niet meer hoeft.
Koelvloeistof heeft geen vaste leeftijd, maar het is aan te raden om het uiterlijk 50.000 kilometer te vervangen. Koelvloeistof bevat vaak antivries en andere additieven die beschermen tegen roest en bewegende onderdelen, zoals de waterpomp, smeren. Deze middelen verliezen hun werking na een tijd.
Soorten Koelvloeistof
Er worden verschillende soorten koelvloeistof gebruikt in auto’s. De verschillende koelvloeistoffen hebben verschillende kleuren. De kleur zegt overigens niets over de kwaliteit, maar wel over de samenstelling van de vloeistoffen.
Vandaag de dag is de rood/ roze koelvloeistof het meest voorkomende. In de oudere auto’s was dit vaak een blauwe koelvloeistof. Daarnaast wordt er bij verschillende autofabrikanten tegenwoordig ook groene of gele koelvloeistof gebruikt.
Koelvloeistof vinden we in een aantal soorten en kleuren:
- Groen of blauw (G11): Bevat silicaten (zouten) en kan worden gebruikt in oudere motoren. Wordt het meest gebruikt, bijv. BMW en de meeste MINI’s.
- Rood / Geel (G12): Deze koelvloeistof is geschikt voor aluminium motoren en de silicaten zijn vervangen door Organic Acid Technology (OAT). Gele koelvloeistof vinden we o.a. bij Renault.
- Paars / kleurloos (G12+): Deze universele koelvloeistof bevat verbeterde additieven t.o.v. rode of gele koelvloeistof.
- Rood / Roze (G12++, G13): Bevat silicaat additieven en geeft extra aluminiumbescherming bij moderne motoren, is geschikt voor longlife toepassingen en wordt voornamelijk gebruikt door Volkswagen / Audi etc.
Voordat men koelvloeistof bijvult, moet er eerst worden gekeken welk type (kleur) erin hoort.
Bestanddelen van Koelvloeistof
Koelvloeistof bestaat uit een mengsel van gedemineraliseerd water, antivries (glycol) en toevoegingen (additieven). Deze toevoegingen bieden bescherming aan de motoronderdelen en onderdelen van het koelsysteem en noemen we “dopes”.
- Water: Uit het gedemineraliseerd water zijn kalk en chloor verwijderd, zodat er geen verstoppingen ontstaan en motoronderdelen niet worden aangetast.
- Antivries: Aan koelvloeistof wordt antivries (glycol) toegevoegd om het vriespunt te verlagen. Zonder antivries zou de koelvloeistof bij 0°C bevriezen en kunnen motoronderdelen beschadigen (scheuren) door het uitzetten van bevroren water. Het toevoegen van antivries verlaagt het vriespunt tussen -25 °C en -40 °C. Als antivries kan er gebruik worden gemaakt van Mono Ethyleen Glycol (MEG) of Mono Propyleen Glycol (MPG), waarvan de MEG een groter warmte opnemend vermogen heeft en daarom het meest wordt toegepast, en de MPG het minst schadelijk is voor het milieu.
- Toevoegingen: De toevoegingen in koelvloeistof worden additieven genoemd. De toevoegingen zorgen voor nog betere eigenschappen van de koelvloeistof:
- Antischuimdope: bij het schuimen van koelvloeistof gaat, wordt er minder warmte opgenomen en belemmert dit de circulatie. Tevens kan het schuimen cavitatie veroorzaken.
- Anti sludgedope: het samenklonteren van bestanddelen kan tot verstoppingen leiden.
- Anticorrosiedopes: omdat de onderdelen van de motor en het koelvloeistof uit verschillende metalen bestaan, kan er elektrolytische corrosie optreden. De anticorrosiedope voorkomt deze corrosie door de geleiding tegen te gaan.
- Smering: met de toevoeging van een smeermiddel voorkomt dat de keerring van de koelvloeistofpomp slijt.
Antivriesgehalte Bepalen
Tijdens een (grote) onderhoudsbeurt van een auto, bekijkt men het antivriesgehalte van de koelvloeistof. Na verloop van tijd kan de hoeveelheid antivries zijn afgenomen, bijvoorbeeld na het bijvullen van water. Het antivriesgehalte kan op twee manieren worden gecontroleerd:
- Met een refractometer kan men de lichtbreking door vloeistoffen meten.
- De antivriesweger meet de soortelijke massa van de koelvloeistof.
Wanneer er wordt geconstateerd dat het antivriesgehalte te laag is, dient de koelvloeistof te worden ververst. Het toevoegen van pure antivries in de bestaande koelvloeistof is niet aan te raden.
Koelvloeistof Verversen
Aan de onderzijde van de radiateur bevindt zich vaak een aftapplug. Als deze niet aanwezig is, kan men de onderste radiateurslang lostrekken om het koelsysteem voor het grootste gedeelte af te tappen. Sommige motoren hebben ook aftappluggen op het motorblok zelf. Raadpleeg van te voren de instructiehandleiding om de locaties van de aftappluggen te achterhalen.
Na het aftappen kan men het systeem vullen. Waar waar bij de ene auto het ontluchten erg makkelijk gaat, moeten bij de andere auto één of meerdere ontluchtingsschroeven deels worden opengedraaid om de resterende lucht via het hoogste punt uit het systeem te laten ontsnappen. Er zijn motoren waarbij het ontluchten dermate moeizaam gaat, dat de auto met draaiende motor achterover moet worden gekanteld om de aanwezige luchtbellen via het hoogste punt (de radiateurdop of het expansievat) te laten ontsnappen.
De beste manier om het koelsysteem te vullen is door deze eerst te vacumeren. Via een dop met kranen en perslucht kan het hele koelsysteem vacuüm worden getrokken. Door vervolgens de kraan van het koelvloeistofvat open te zetten, wordt de nieuwe koelvloeistof in het systeem gezogen. Wanneer het systeem is gevuld en ontlucht, kan er via een redelijk simpele wijze worden gecontroleerd of de circulatie in orde is. In het expansiereservoir moet een duidelijke retourstroming zichtbaar zijn. De kachel moet ook voldoende warm worden. Is de motor op bedrijfstemperatuur maar wordt de kachel niet of nauwelijks warm? Of neemt de temperatuur even toe met gas geven, maar wordt de lucht vervolgens weer kouder?
Nieuwste Generatie Koelvloeistof
De conventionele anti corrosiedopes zijn niet in staat om de combinaties van de verschillende materialen voldoende te beschermen. Er vindt op korte termijn erosie aan de waterpomp plaats en de koelkanalen raken verstopt doordat de koelvloeistof in een soort gel verandert. Daarnaast kunnen kunststoffen verharden waardoor ze kunnen breken.
Koelvloeistof Als Noodoplossing Bijvullen met Water
U kunt koelvloeistof als noodoplossing aanvullen met water. Echter, koelvloeistof bevat vaak antivries en andere toevoegingen die beschermen tegen roest en bewegende onderdelen, zoals de waterpomp, smeren. Door hier water aan toe te voegen, werken deze toevoegingen minder goed, wat voor schade kan zorgen. Het is daarom belangrijk om zo snel mogelijk de koelvloeistof te vervangen.
Kosten van Koelvloeistof
Zelf koelvloeistof in je auto bijvullen kost je ongeveer 15 euro. Een liter koelvloeistof kost zo’n 5 euro en vaak gaat er 5 liter in een reservoir. Een 5 liter fles koelvloeistof voor je auto kost tussen de 15 en 20 euro. Het laten bijvullen kost gemiddeld een stuk meer: in een garage komt er namelijk meestal rond de 40 euro aan arbeidskosten bovenop.
Tabel: Soorten Koelvloeistof en Hun Eigenschappen
| Type Koelvloeistof | Kleur | Eigenschappen | Gebruik |
|---|---|---|---|
| G11 | Groen of Blauw | Bevat silicaten | Oudere motoren |
| G12 | Rood of Geel | Geschikt voor aluminium motoren, bevat OAT | Aluminium radiatoren |
| G12+ | Paars of Kleurloos | Universeel, verbeterde additieven | Diverse toepassingen |
| G12++, G13 | Rood of Roze | Extra aluminiumbescherming, longlife | Moderne motoren, Volkswagen/Audi |