Koelvloeistof is essentieel om je motor op de juiste temperatuur te houden. Dat de warmte van jouw motor wordt afgevoerd, komt namelijk onder andere door de koelvloeistof. Als er te weinig koelvloeistof in het systeem aanwezig is, kan de motor oververhit raken en sta je al gauw voor een dure reparatie.
In veel gevallen moet koelvloeistof in het kader van onderhoud ververst worden, bijvoorbeeld na een jaar of 6 of bij 150.000 km. Een ververstermijn is in het onderhoudsschema opgenomen en is dus afhankelijk van merk en type auto. Er zijn ook merken die inmiddels longlife koelvloeistof toepassen, waarbij verversen dus niet meer hoeft.
Een liter koelvloeistof om zelf bij te vullen begint bij pakweg 8 euro per liter, uiteraard ook afhankelijk van welk type het betreft. Door klein onderhoud aan je auto zelf te doen, kun je flink besparen. Fijn, want autorijden wordt steeds duurder.
Alles wat je moet weten over Koelvloeistof voor een Optimale Motorprestatie
Koelvloeistof, ook wel bekend als antivries, speelt een essentiële rol in het behoud van de juiste temperatuur van de motor van een voertuig. Het is een vloeistof die circuleert door het koelsysteem en helpt de motor op een optimaal werkende temperatuur te houden. Koelvloeistof is doorgaans samengesteld uit water en antivriesmiddelen.
Het water fungeert als het basiselement dat warmte absorbeert, terwijl antivriesmiddelen worden toegevoegd om te voorkomen dat het water bevriest bij lage temperaturen en oververhit raakt bij hoge temperaturen.
Lees ook: Steenmarter schade aan auto's
Belangrijkste Functies van Koelvloeistof
- Temperatuurregeling: Het primaire doel van koelvloeistof is het reguleren van de temperatuur van de motor.
- Voorkomen van Bevriezing: Bij koude temperaturen kan water in het koelsysteem bevriezen, wat leidt tot ernstige schade.
- Corrosiebescherming: Het toevoegen van additieven aan koelvloeistof helpt bij het voorkomen van corrosie in het koelsysteem.
Regelmatig onderhoud van het koelsysteem, inclusief het controleren van de koelvloeistof, is cruciaal voor de optimale werking van een voertuig.
Onderhoudstips
- Niveau Controle: Controleer regelmatig het niveau van de koelvloeistof in de expansietank.
- Visuele Inspectie: Kijk naar de kleur van de koelvloeistof.
- Verversing: Vervang de koelvloeistof volgens de aanbevelingen van de fabrikant.
Bij het werken met koelvloeistof is het belangrijk om milieubewuste keuzes te maken. Gemorste koelvloeistof kan schadelijk zijn voor het milieu, vooral als het in de afvoer terechtkomt. Daarnaast is het belangrijk om veiligheidsmaatregelen te nemen bij het hanteren van koelvloeistof.
Koelvloeistof is een integraal onderdeel van het koelsysteem van een voertuig en speelt een cruciale rol bij het handhaven van een optimale motorprestatie. Door regelmatig onderhoud uit te voeren, de juiste koelvloeistof te kiezen en milieubewuste praktijken te volgen, kun je ervoor zorgen dat je voertuig betrouwbaar blijft en de levensduur van de motor wordt verlengd.
Soorten Koelvloeistof
Koelvloeistof vinden we in een aantal soorten en kleuren:
- Groen of blauw (G11): Bevat silicaten (zouten) en kan worden gebruikt in oudere motoren. Wordt het meest gebruikt, bijv. BMW en de meeste MINI’s.
- Rood / Geel (G12): Deze koelvloeistof is geschikt voor aluminium motoren en de silicaten zijn vervangen door Organic Acid Technology (OAT). Gele koelvloeistof vinden we o.a. bij Renault;
- Paars / kleurloos (G12+): Deze universele koelvloeistof bevat verbeterde additieven t.o.v. rode of gele koelvloeistof;
- Rood / Roze (G12++, G13): Bevat silicaat additieven en geeft extra aluminiumbescherming bij moderne motoren, is geschikt voor longlife toepassingen en wordt voornamelijk gebruikt door Volkswagen / Audi etc.. G13 koelvloeistof biedt verbeterde bescherming en prestaties ten opzichte van oudere koelvloeistoffen.
Voordat men koelvloeistof bijvult, moet er eerst worden gekeken welk type (kleur) erin hoort.
Lees ook: Beste SUV opties
G12 koelvloeistof, ook bekend als G12++, is een speciaal type koelvloeistof dat wordt gebruikt in moderne voertuigen. G12 koelvloeistof biedt effectieve koeling en langdurige bescherming voor moderne voertuigen.
Blauw/groene koelvloeistof is een veelvoorkomende en populaire soort koelvloeistof die wordt gebruikt in voertuigen. Het staat bekend om zijn herkenbare kleur, die een mix is van blauwe en groene tinten. Blauw/groene koelvloeistof is verkrijgbaar bij verschillende autofabrikanten en wordt aanbevolen voor gebruik in moderne voertuigen.
Koelvloeistof bijvullen? Zo doe je dat zelf!
Bestanddelen van koelvloeistof
Koelvloeistof bestaat uit een mengsel van gedemineraliseerd water, antivries (glycol) en toevoegingen (additieven). Deze toevoegingen bieden bescherming aan de motoronderdelen en onderdelen van het koelsysteem en noemen we “dopes”.
- Water: uit het gedemineraliseerd water zijn kalk en chloor verwijderd, zodat er geen verstoppingen ontstaan en motoronderdelen niet worden aangetast.
- Antivries: aan koelvloeistof wordt antivries (glycol) toegevoegd om het vriespunt te verlagen. Zonder antivries zou de koelvloeistof bij 0°C bevriezen en kunnen motoronderdelen beschadigen (scheuren) door het uitzetten van bevroren water. Het toevoegen van antivries verlaagt het vriespunt tussen -25 °C en -40 °C. Als antivries kan er gebruik worden gemaakt van Mono Ethyleen Glycol (MEG) of Mono Propyleen Glycol (MPG), waarvan de MEG een groter warmte opnemend vermogen heeft en daarom het meest wordt toegepast, en de MPG het minst schadelijk is voor het milieu. De mengverhouding tussen water en antivries bepaalt het vriespunt.
- Een mix van 30:70 (30% antivries en 70% water) is vaak voldoende in gematigde klimaten.
- In klimaten waarbij de temperatuur vaak ver onder het vriespunt daalt, zijn de mengsels aangepast op 60:40 of 70:30.
- Toevoegingen: de toevoegingen in koelvloeistof worden additieven genoemd. De toevoegingen zorgen voor nog betere eigenschappen van de koelvloeistof:
- Antischuimdope: bij het schuimen van koelvloeistof gaat, wordt er minder warmte opgenomen en belemmert dit de circulatie. Tevens kan het schuimen cavitatie veroorzaken. Catitatie treedt op als luchtbelletjes door drukverandering ineens imploderen. De drukgolven die hierdoor ontstaan, kunnen zelfs stukjes uit metalen onderdelen breken.
- Anti sludgedope: het samenklonteren van bestanddelen kan tot verstoppingen leiden.
- Anticorrosiedopes: omdat de onderdelen van de motor en het koelvloeistof uit verschillende metalen bestaan, kan er elektrolytische corrosie optreden. De anticorrosiedope voorkomt deze corrosie door de geleiding tegen te gaan.
- Smering: met de toevoeging van een smeermiddel voorkomt dat de keerring van de koelvloeistofpomp slijt.
Antivriesgehalte bepalen
Tijdens een (grote) onderhoudsbeurt van een auto, bekijkt men het antivriesgehalte van de koelvloeistof. Na verloop van tijd kan de hoeveelheid antivries zijn afgenomen, bijvoorbeeld na het bijvullen van water. Het antivriesgehalte kan op twee manieren worden gecontroleerd:
- Met een refractometer kan men de lichtbreking door vloeistoffen meten. We noemen dit dan ook wel een optische meter. Hoe hoger het antivriesgehalte is, hoe langzamer licht erdoorheen komt en hoe steker het buigende effect op licht is. Door een aantal druppels koelvloeistof op het glas aan te brengen, kan men tegen het licht in het breekpunt bekijken via het kijkglas. Vervolgens kijkt men via het kijkgat tegen het licht in. De scheidingslijn tussen wit en blauw (zie de onderstaande afbeelding) geeft aan tot welke temperatuur de koelvloeistof bescherming biedt. In het voorbeeld is dat -28 °C. Wanneer men kraanwater zonder toevoegingen meet, zal de scheiding zakken naar 0 °C;
- De antivriesweger meet de soortelijke massa van de koelvloeistof. Antivries heeft een hogere soortelijke massa dan water. De mengverhouding heeft invloed op het gewicht. Wanneer er wordt geconstateerd dat het antivriesgehalte te laag is, dient de koelvloeistof te worden ververst. Het toevoegen van pure antivries in de bestaande koelvloeistof is niet aan te raden.
Verversingstermijn koelvloeistof
Koelvloeistof wordt vaak niet periodiek ververst, zoals bij motorolie wel het geval is. Fabrikanten geven meestal geen vervangingstermijn aan. Toch is het raadzaam om iedere paar jaar de koelvloeistof te verversen. Na verloop van tijd raken de dopes uitgewerkt en bieden ze geen bescherming meer tegen schuimen, sludge, corrosie en heeft de koelvloeistof geen smerende werking meer.
Lees ook: Vind de beste Volvo voor jou
Op het moment dat er corrosie in het motorblok ontstaat, lossen metalen een beetje op in water. De verschillen in ‘neiging’ om op te lossen geeft een soort batterijwerking. Er ontstaat een elektrische spanning tussen de verschillende metalen en kan er een stroomkringetje ontstaan waarbij één van de twee metalen corrodeert. Als de koelvloeistof ook nog zouten of zuren bevat, als er bijvoorbeeld kraanwater is gebruikt, wordt de geleiding versterkt.
Naast de toenemende kans op corrosie, neemt ook de vervuiling toe. Via zwetende pakkingen, slijtage van de waterpomp en flinterdunne metaaldeeltjes door erosie van de vloeistofstroom raakt de koelvloeistof vervuild en zorgt dit voor meer slijtage.
Het is raadzaam om de koelvloeistof iedere twee jaar, of uiterlijk vier jaar en maximaal 50.000 km te verversen. Nadat er reparaties zijn verricht aan bijvoorbeeld de radiateur, koelvloeistofpomp of thermostaat, kan de afgetapte koelvloeistof beter niet worden hergebruikt. Het afvullen met nieuwe koelvloeistof heeft de voorkeur.
De onderstaande afbeeldingen tonen koelvloeistof waarbij de dopes zijn uitgewerkt en waarbij vermoedelijk een verdunning heeft plaatsgevonden met kraanwater. De koelvloeistof kleurt bruin, alsmede alle onderdelen en kanalen in het koelsysteem. Dit “roestwater” kan men met flushen wegspoelen, waarna het systeem kan worden bijgevuld met nieuwe koelvloeistof.
Koelvloeistof verversen
Aan de onderzijde van de radiateur bevindt zich vaak een aftapplug. Als deze niet aanwezig is, kan men de onderste radiateurslang lostrekken om het koelsysteem voor het grootste gedeelte af te tappen. Sommige motoren hebben ook aftappluggen op het motorblok zelf. Raadpleeg van te voren de instructiehandleiding om de locaties van de aftappluggen te achterhalen.
Na het aftappen kan men het systeem vullen. Waar waar bij de ene auto het ontluchten erg makkelijk gaat, moeten bij de andere auto één of meerdere ontluchtingsschroeven deels worden opengedraaid om de resterende lucht via het hoogste punt uit het systeem te laten ontsnappen. Er zijn motoren waarbij het ontluchten dermate moeizaam gaat, dat de auto met draaiende motor achterover moet worden gekanteld om de aanwezige luchtbellen via het hoogste punt (de radiateurdop of het expansievat) te laten ontsnappen.
De beste manier om het koelsysteem te vullen is door deze eerst te vacumeren. Via een dop met kranen en perslucht kan het hele koelsysteem vacuüm worden getrokken. Door vervolgens de kraan van het koelvloeistofvat open te zetten, wordt de nieuwe koelvloeistof in het systeem gezogen. Wanneer het systeem is gevuld en ontlucht, kan er via een redelijk simpele wijze worden gecontroleerd of de circulatie in orde is. In het expansiereservoir moet een duidelijke retourstroming zichtbaar zijn. De kachel moet ook voldoende warm worden. Is de motor op bedrijfstemperatuur maar wordt de kachel niet of nauwelijks warm? Of neemt de temperatuur even toe met gas geven, maar wordt de lucht vervolgens weer kouder?
Nieuwste generatie koelvloeistof
De conventionele anti corrosiedopes zijn niet in staat om de combinaties van de verschillende materialen voldoende te beschermen. Er vindt op korte termijn erosie aan de waterpomp plaats en de koelkanalen raken verstopt doordat de koelvloeistof in een soort gel verandert. Daarnaast kunnen kunststoffen verharden waardoor ze kunnen breken.
Het belang van de juiste koelvloeistof
Koelvloeistof zorgt ervoor dat de motor op de juiste temperatuur blijft en niet oververhit raakt. Dit is belangrijk, omdat doorrijden met een oververhitte motor kan zorgen voor ernstige motorschade. Vaak moet u na verloop van tijd de koelvloeistof aanvullen of soms zelfs vervangen. Oude en slechte koelvloeistof kan namelijk zorgen voor problemen met de motor. Maar welke koelvloeistof is geschikt voor uw auto?
Koelvloeistof is een mengsel van water, antivries en additieven. Autofabrikanten bepalen welke additieven en antivries nodig zijn voor uw auto. Veel oudere auto's hebben G11 koelvloeistof. Deze stof bevat silica, wat vocht aantrekt. Hierdoor worden de actieve stoffen over tijd steeds meer verdunt, waardoor hitte minder goed wordt afgevoerd en de vloeistof kan bevriezen. Daarom hebben de meeste nieuwe auto’s G12, G12+, G12++ of G13 koelvloeistof.
U kunt niet zomaar verschillende kleuren koelvloeistof mengen, omdat de additieven niet goed samengaan kan de vloeistof stroperig worden en schade aan de motor veroorzaken. U kunt de juiste soort koelvloeistof voor uw auto vinden door te kijken naar de kleur van de koelvloeistof die nu in het reservoir zit. U kunt het ook terugvinden in de handleiding van uw auto.
Soms wijkt de koelvloeistof in uw auto af van de aanwijzingen van de fabrikant. U kunt dan naar het expansievat kijken om te zien welke kleur vloeistof erin zit. Dit kan wel misleidend zijn, omdat de vloeistof soms van kleur verandert. U kunt de juiste koelvloeistof voor uw auto vinden door naar het expansievat te kijken. Zo ziet u de kleur en soms staat de juiste vloeistof erop.
Het is niet zo dat roze of blauwe koelvloeistof per definitie "beter" is. G11 en G12 vloeistof verschillen in samenstelling. G11 is een ouder type, vaak groen of blauw. G12, G12+ etc. zijn nieuwer en gaan langer mee, maar u kunt niet zomaar een ander soort koelvloeistof in uw auto doen. G12 koelvloeistof kan bijvoorbeeld aluminium aantasten en zo uw motor beschadigen.
Er is niet één "beste" koelvloeistof die universeel geschikt is voor alle auto's. Dit is tot op zekere hoogte mogelijk, omdat sommige automerken uitsluitend bepaalde soorten koelvloeistof gebruiken. In de realiteit blijft u echter alsnog over met meerdere kleuren en soorten koelvloeistof.
Vloeistofkoeling vs. Luchtkoeling
Bij vloeistofgekoelde motoren zijn er in het motorblok en de cilinderkop koelkanalen aangebracht waar koelvloeistof doorheen stroomt. De koelvloeistof koelt eigenlijk niet, maar neemt de warmte van de onderdelen op en voert deze warmte af naar de radiateur. Hierin wordt de koelvloeistof door de rijwind afgekoeld. Daarna stroomt de afgekoelde koelvloeistof weer opnieuw langs warme motoronderdelen om warmte op te nemen.
Voordelen van vloeistofkoeling ten opzichte van rijwindkoeling:
- Gelijkmatige koeling: De stroming van de koelvloeistof is nauwkeurig te sturen. De warmte kan bij het afvoeren beter worden geregeld, zodat er kleinere temperatuurverschillen zijn. Koelvloeistof neemt heel snel warmte op, kan veel warmte opslaan en is lekker dun, waardoor het snel door het koelsysteem kan worden gepompt.
- Minder motorlawaai: De vloeistof rondom de cilinders werkt geluiddempend.
- Temperatuurbehoud: Als de motor na een lange rit wordt stopgezet, blijft deze langer op temperatuur (gunstig bij rijpauze’s, dan is de motor na een herstart minder koud). De koelvloeistof zorgt dan dat de motor langzamer afkoelt.
Koelvloeistof controleren en bijvullen
Het controleren en bijvullen van de koelvloeistof in je auto kun je uitbesteden aan de garage, maar je kunt dit ook prima zelf:
- Ontgrendel de motorkap. Weet je niet waar de hendel zit, zoek dit dan op in het instructieboekje van de auto.
- Open de windhaak.
- Bekijk het koelvloeistofreservoir. Het peil controleer je aan de hand van de streepjes op het transparante reservoir.
Zeker in combinatie met hoge buitentemperaturen en een zware belasting van de motor (caravan erachter, lichte helling file rijden met airco vol aan) kan het voorkomen dat de motor van je auto oververhit raakt. In dit soort noodgevallen kun je het koelvloeistofreservoir bijvullen met water.
Als je regelmatig koelvloeistof moet bijvullen, laat de garage dan het koelsysteem controleren en zo nodig repareren. Dat geldt ook voor een ernstig inwendig vervuild en vettig expansietankje.
Om een oververhitte auto te voorkomen is het niet alleen belangrijk om de koelvloeistof bij te vullen. Koelvloeistof neemt de warmte van de motor op en voert het af, om het uiteindelijk in de radiateur door rijwind te laten afkoelen.
Koelvloeistof is een kant-en-klaar koelmiddel voor de motor. In verreweg de meeste gevallen geeft de fabrikant de koelvloeistof een specifieke kleur mee.
| Koelvloeistof Type | Kleur | Gebruik |
|---|---|---|
| G11 | Groen of Blauw | Oudere motoren |
| G12 | Rood of Geel | Aluminium motoren |
| G12+ | Paars / kleurloos | Universele koelvloeistof |
| G12++, G13 | Rood / Roze | Moderne motoren, longlife toepassingen |