Om te mogen rijden, is het essentieel dat u geestelijk en lichamelijk gezond bent. Het CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen) beoordeelt of bestuurders medisch geschikt zijn om te rijden in verschillende situaties. Hier zijn kosten aan verbonden. In dit artikel bespreken we de leeftijdskeuring voor het rijbewijs in Nederland, inclusief de procedure, kosten en recente ontwikkelingen.
Wanneer is een medische keuring vereist?
Het CBR beoordeelt in een aantal situaties of bestuurders medisch voldoende geschikt zijn om te rijden. Hier zijn enkele situaties waarin een medische keuring vereist is:
- Rij-examen: Als u rij-examen doet, moet u eerst een Gezondheidsverklaring invullen. Het CBR beoordeelt uw gezondheid aan de hand van deze verklaring.
- Verlenging vanaf 75 jaar: Verloopt uw rijbewijs op of na uw 75e verjaardag? Dan moet u een arts laten beoordelen of u gezond genoeg bent om auto te rijden om uw rijbewijs te verlengen.
- Vrachtauto of bus rijbewijs (C/D): Bestuurders van een vrachtauto of bus worden gekeurd bij de eerste aanvraag en bij elke verlenging van het rijbewijs.
- Wijziging in gezondheid: Heeft u een rijbewijs, maar verandert uw gezondheid? Geef dit dan door aan het CBR.
Twijfelt u over uw rijgeschiktheid? Vraag het CBR dan om een beoordeling. Zo weet u zeker of u wel of niet veilig de weg op kunt.
Rijbewijs verlengen als 75-plusser
Iedere bestuurder van 75 jaar en ouder krijgt van de RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer) een brief met de oproep om het rijbewijs te laten verlengen. Er is dan een algemene rijbewijskeuring nodig. De bestuurder maakt zelf de afspraak voor een rijbewijskeuring door een keuringsarts.
Soms is naast deze algemene rijbewijskeuring nog meer informatie nodig om te bepalen of de bestuurder ‘rijgeschikt’ is. Bijvoorbeeld bij aandoeningen, gezondheidsproblemen of beperkingen. Dan verwijst het CBR de bestuurder door naar een medisch specialist. Bij bepaalde aandoeningen is aanvullend een rijtest nodig om te kunnen beoordelen of de bestuurder nog rijgeschikt is. Deze rijtest wordt door het CBR afgenomen en is kosteloos.
Lees ook: Steenmarter schade aan auto's
Wanneer de rapporten van de medische keuringen en de eventuele rijtest zijn ontvangen, besluit het CBR op basis van wet- en regelgeving of de bestuurder rijgeschikt is. Vanaf 75-jarige leeftijd worden bestuurders in elk geval elke vijf jaar op deze wijze beoordeeld op de rijgeschiktheid. Die termijn kan ook korter zijn, namelijk één of drie jaar, bijvoorbeeld als er sprake is van een progressieve aandoening.
Kosten van de rijbewijskeuring
De Gezondheidsverklaring heeft voor iedere bestuurder dezelfde prijs, ongeacht hoeveel onderzoeken het CBR voor een bestuurder moet beoordelen. Dit is vergelijkbaar met het solidariteitsprincipe waar ons zorgstelsel op gebaseerd is.
De tarieven voor de Gezondheidsverklaring dragen bij aan de kosten van het CBR voor:
- De beoordeling van de rijgeschiktheid.
- Een eventuele rijtest.
- Eventuele adviezen over aanpassingen aan de auto of motor.
Hiernaast zijn er kosten die de bestuurder rechtstreeks aan de betreffende partij betaalt. Bijvoorbeeld voor:
- Medische onderzoeken (het onderzoek bij een keurend arts en eventueel de medisch specialist).
- Huur van een lesauto als de betrokkene een rijtest moet doen in een auto met dubbele bediening.
- Het rijbewijs en pasfoto’s voor het rijbewijs bij de gemeente.
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) bepaalt de tarieven die worden berekend voor de medische keuring.
Lees ook: Beste SUV opties
Keuze van keurende artsen
Iedere BIG-geregistreerde arts kan de keuring verzorgen voor de 75-plusser. De eigen huisarts mag het keuringsverslag invullen, echter om de bestaande vertrouwensrelatie niet te verstoren, doen de meeste huisartsen dit niet. De keuringen vallen niet binnen de verzekerde zorg, daarom moet de bestuurder de kosten voor de keuring zelf betalen.
Voor een extra onderzoek als gevolg van een aandoening verwijst het CBR naar een onafhankelijk specialist. Die specialist kent alle rijbewijseisen en kan de keuring beter beoordelen.
Huidige situatie en evaluatie
Het stelsel voor beoordeling van de rijgeschiktheid is op verzoek van het ministerie van IenW geëvalueerd. De komende tijd worden diverse maatregelen verder uitgewerkt en kunnen beleidskeuzes worden gemaakt of de maatregelen worden ingevoerd. In het vierde kwartaal van 2023 informeert de minister de Tweede Kamer over de voortgang.
Uit een burgerconsultatie in 2021 blijkt dat er veel draagvlak is voor het huidige stelsel, maar dat verbeteringen mogelijk zijn. Bij de afronding van de evaluatie zullen deze verbeteringen worden meegenomen.
Visie van het CBR op keuringen voor 75-plussers
Het CBR heeft een eigen visie op het stelsel gepubliceerd: “De ambitie van het CBR is een bijdrage te leveren aan de realisatie van een wendbaar stelsel van medische rijgeschiktheid waar meer eigen verantwoordelijkheid bij de klant ligt en waarbinnen het CBR laagdrempelig adviseert en screent, proportioneel handelt, en alleen op zaken stuurt waar we weten dat er een risico is voor de verkeersveiligheid.”
Lees ook: Vind de beste Volvo voor jou
Het CBR is voorstander om een leeftijdskeuring te handhaven en stelt voor om vanaf de leeftijd waarop bekend is dat de kans op functieverlies toeneemt te screenen op drie hoofddomeinen: gezichtsvermogen, cognitie en motoriek, oftewel zien, denken, doen. Deze voorgestelde versoepeling zou alleen ingevoerd kunnen worden in combinatie met een andere risicobeperkende wijziging, zoals bijvoorbeeld een informatierol voor artsen.
Op dit moment is de keuringsleeftijd 75 jaar. Vaker keuren voor een grote groep nog fitte 75-plussers zou niet proportioneel zijn. Het stelsel is risico gestuurd; dit betekent dat er een kortere interval tussen de keuringen kan zijn wanneer er sprake is van een progressieve aandoening.
Procedure voor de rijbewijskeuring
Wanneer u al 75 jaar oud bent of wanneer u in de komende 5 jaar 75 jaar wordt, moet u bij verlenging van uw rijbewijs een medische keuring ondergaan. Attentie: voor elke leeftijd geldt dat men een medische keuring dient te ondergaan bij wijzigingen in de medische situatie en medicatiegebruik, die een invloed kunnen hebben op de rijvaardigheid.
Stapsgewijs de procedure uitgelegd:
- U moet eerst een gezondheidsverklaring invullen.
- Op grond van uw gezondheidsverklaring, beslist het CBR of u gekeurd moet worden en welke keuringen dat zijn.
- Meestal kunt u gekeurd worden door een algemeen arts, maar soms wil het CBR aanvullend een verklaring van een medisch specialist.
- Het keuringsverslag stuurt de arts naar de arts van het CBR. Die beslist of u mag rijden.
Na de medische keuring en/of rijtest kan het CBR de volgende besluiten nemen:
- U bent rijgeschikt: u mag uw rijbewijs halen of verlengen.
- U bent rijgeschikt voor een bepaalde tijd: u mag een bepaalde periode rijden.
- U bent rijgeschikt onder voorwaarden: u mag rijden, maar u moet wel bepaalde maatregelen nemen om te mogen rijden op aanwijzing van het CBR.
- U bent niet rijgeschikt: helaas mag u niet of niet meer rijden.
Bent u het niet eens met het besluit (oordeel) van het CBR, dan kunt u vragen om een herkeuring of bezwaar maken.
Wijzigingen in de Europese richtlijn
Onlangs heeft de Europese Commissie voorgesteld om de leeftijdsgrens voor de geldigheid van het rijbewijs te verlagen naar 70 jaar. Gevolg daarvan kan zijn dat de 75+ bestuurders vaker en sneller een medische rijbewijskeuring dienen te ondergaan. Dit kan leiden tot een toename in het aantal keuringen en mogelijk drukke tijden voor keuringsartsen die zich bezighouden met de CBR-keuring.
De keuringsleeftijd voor het rijbewijs is veranderd in Nederland. Recentelijk heeft de Europese Unie een nieuwe richtlijn gepubliceerd voor alle lidstaten, waarin wordt aanbevolen om het rijbewijs te laten verlopen op de leeftijd van 70 jaar. Dit impliceert dat de rijbewijskeuring vervroegd wordt van 75 jaar naar 70 jaar.
In de nieuwe richtlijn adviseert de Europese Commissie om een meer risicogerichte aanpak te hanteren bij het beoordelen van rijgeschiktheid bij bestuurders. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de leeftijd van de bestuurder, maar ook naar zijn of haar gezondheidstoestand. Als gevolg hiervan kan het zijn dat bestuurders op jongere leeftijd een gezondheidsverklaring van een keuringsarts moeten verkrijgen en/of een rijbewijskeuring moeten ondergaan, afhankelijk van hun gezondheidstoestand. Aan de andere kant kunnen gezonde bestuurders op hogere leeftijd langer rijden zonder de uitgebreide bemoeienis van een medisch adviseur of keuringsarts.
Het is nog onduidelijk of alle lidstaten van de Europese Unie de recent uitgebrachte richtlijn van de Europese Commissie met betrekking tot rijbewijskeuringen zullen implementeren, omdat elk land zijn eigen wetgeving en beleid heeft op dit gebied.
Geldigheid van het rijbewijs
Het rijbewijs is in principe 10 jaar geldig. Een uitzondering geldt voor bestuurders ouder dan 65 jaar.
- Verloopt je rijbewijs als je tussen 65 en 70 jaar bent dan wordt het rijbewijs afgegeven tot uiterlijk je 75ste verjaardag.
- Verloopt je rijbewijs als je tussen de 70 en 75 jaar bent, dan wordt het nieuwe rijbewijs afgegeven voor vijf jaar.
- Verloopt het rijbewijs op of na je 75ste verjaardag, dan wordt het nieuwe rijbewijs afgegeven voor vijf jaar.
Personen van 75 jaar of ouder die het rijbewijs willen verlengen, moeten altijd verplicht een medische keuring ondergaan.
Rijtest
Tijdens een rijtest wordt gekeken of je (nog) geschikt bent om veilig aan het verkeer deel te nemen met bepaalde gezondheidsproblemen of beperkingen. De rijtest is geen rijexamen. Wellicht kun je wel rijgeschikt worden bevonden met behulp van aanpassingen aan de auto, bijvoorbeeld een automaat.
Je kunt een herkeuring aanvragen of schriftelijk bezwaar maken. Je moet een keuze maken tussen de herkeuring en het bezwaar. Beide procedures kunnen niet tegelijk.
Ook al vervallen alle andere rijbewijs categoriën omdat je niet rijgeschikt (meer) bent, je behoudt altijd het AM rijbewijs.
Advies
Wij adviseren ruim op tijd te beginnen met de aanvraag voor het verlengen van het rijbewijs, maar niet eerder dan vier maanden voor de verloopdatum. Doe je dat eerder, dan kan dit ten koste gaan van de duur van je nieuwe rijbewijs.
Overzicht van keuringseisen per leeftijd
Hieronder een overzicht van de keuringseisen per leeftijd:
| Leeftijdscategorie | Geldigheid rijbewijs | (Her)keuring verplicht? |
|---|---|---|
| Jonger dan 60 jaar | 10 jaar | Nee |
| Tussen 60 en 65 jaar | 10 jaar | Nee |
| Tussen 65 en 70 jaar | Tot 75e verjaardag | Nee |
| Tussen 70 en 75 jaar | 5 jaar | Mogelijk (check verloopdatum) |
| 75 jaar of ouder | 5 jaar | Ja |
Voor meer informatie over de rijbewijskeuring of de gezondheidsverklaring kunt u terecht bij het CBR of bij een van de vele keuringsartsen in Nederland.