Defensie is een overheidsinstantie en moet zich bij het verstrekken van opdrachten aan bepaalde regels houden. Als u zaken wilt doen met Defensie, krijgt u te maken met verschillende inkopende diensten binnen het ministerie. U hoeft niet enkel militaire producten aan te bieden om zaken te doen met Defensie. Defensie koopt ook veel andere producten en diensten in.
Militaire producten zijn bijvoorbeeld fregatten, tanks en jachtvliegtuigen. Maar Defensie heeft ook behoefte aan kantoormeubilair, dienstauto's, voedingsmiddelen, kleding en medicijnen. Naast deze producten koopt Defensie diensten in.
In deze brochure vindt u informatie over integriteit en zakendoen met het ministerie van Defensie. Laten we eens kijken naar enkele recente ontwikkelingen en specifieke eisen bij aanbestedingen van defensievoertuigen in Nederland.
Recente Uitspraken en Aanbestedingen
In de afgelopen weken zijn er diverse uitspraken gepubliceerd op rechtspraak.nl met betrekking tot aanbestedingsrecht. Deze uitspraken geven inzicht in de complexiteit en de juridische aspecten van aanbestedingsprocedures.
- Gemeente Nieuwegein: Een Europese openbare aanbestedingsprocedure voor de levering van beveiligingsdiensten waarbij een herbeoordeling noodzakelijk was vanwege schending van het gelijkheidsbeginsel.
- Staat (Ministerie van Defensie): Een Europese openbare aanbesteding voor een volledige militaire vliegopleiding, inclusief de levering van acht trainingsvliegtuigen. De rechter oordeelde dat de inschrijving van Grob terecht ongeldig was verklaard.
- Staat (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat): Een Europese niet-openbare aanbesteding voor financiële adviesdiensten waarbij de vorderingen van een partij werden afgewezen omdat er geen sprake was van een evident onbegrijpelijke beoordeling.
- COA (Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers): Een Europese openbare aanbestedingsprocedure voor management adviesdiensten vastgoed en facilitair, waarbij het COA verplicht werd om de namen en functies van de herbeoordelingscommissie te delen met een inschrijver.
Deze voorbeelden illustreren de diversiteit aan aanbestedingen en de verschillende juridische uitdagingen die zich kunnen voordoen.
Lees ook: Aanbesteding nieuwe politieauto's in Nederland
Nieuwe Marinierskazerne in Uddel
Een opvallende aanbesteding is die voor een nieuwe marinierskazerne in Uddel, vlakbij Apeldoorn. Defensie en het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) willen hierbij de inventiviteit en creativiteit van de markt maximaal benutten.
Nieuwe marinierskazerne in Uddel.
De locatie die is aangewezen als nieuwe standplaats voor het Korps Mariniers is het Defensieterrein Kamp Nieuw-Milligen vlakbij Apeldoorn. Daar is ruimte voor de mariniers en het ondersteunend personeel. In totaal komen er 2250 mensen te werken.
Eisen aan de Nieuwe Kazerne
Wat zijn de eisen die Defensie en het RVB aan de nieuwe kazerne stellen?
- Belevingswaarde: De kazerne moet een positieve beleving bieden.
- Gebruikswaarde: Mariniers moeten er goed kunnen trainen. Er komt bijvoorbeeld een oefendorp waar ze tactieken kunnen beproeven zonder pottenkijkers. Ook zijn er slimme en veilige logistieke routes nodig.
- Toekomstwaarde: Hoe makkelijk kan Defensie het terrein aanpassen? De oorlog in Oekraïne heeft ons geleerd dat inzichten over oorlogvoering snel kunnen veranderen.
Het RVB kiest voor de marinierskazerne voor een geïntegreerd contract. Dat betekent dat de opdracht het ontwerp, de bouw, de instandhouding en de exploitatie omvat. Daarvoor zullen verschillende bedrijven samen gaan werken in een consortium.
Lees ook: Meer informatie over defensie voertuig aankopen
De consortia die mee gaan doen aan de aanbesteding moeten naast een stedenbouwkundig ontwerp ook een ontwerp maken voor de gebouwen, andere bouwwerken, de infrastructuur en de landschappelijke inpassing. Daarnaast een pakket aan facilitaire dienstverlening - onderhoud, catering en schoonmaken - dat ervoor zorgt dat de kazerne goed kan functioneren voor de bedrijfsvoering van de mariniers.
De bouwkosten worden geïndexeerd. Dat betekent dat bij stijgende materiaal- of loonkosten het RVB meer zal betalen. Het RVB wil uit de partijen die zich aanmelden voor deze aanbesteding drie consortia selecteren waarmee het RVB de dialoog aangaat. De consortia kunnen vervolgens op basis van de dialoog een ontwerp maken en uiteindelijk een inschrijving doen. Eind 2027 kiest het RVB welk consortium de kazerne mag gaan bouwen.
Specifieke Voertuig Aanbestedingen: Het IED-Voertuig
Een specifiek voorbeeld van een voertuig aanbesteding is de levering van vijftien voertuigen voor de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD). Het Materieellogistiek Commando Land (MatlogCo), onderdeel van de Koninklijke Landmacht, is verantwoordelijk voor deze aanbesteding.
De opdracht betreft de levering van vijftien voertuigen voor de EODD welke gebruikt worden voor het vervoer van personeel en materieel ten behoeve van het onderzoeken en onschadelijk maken van (mogelijke) explosieven. Het voertuig zal op locatie gebruikt worden als werkruimte. Tevens is er de optie tot het leveren van twee extra voertuigen.
Daarnaast dient er ook preventief en correctief onderhoud verricht te worden aan de voertuigen over een periode van tien jaar met vijf keer een verlengingsoptie van één jaar. Dit onderhoud vindt plaats in Nederland. Als laatste dient er nog een gebruikersopleiding gegeven te worden.
Lees ook: Defensie en zwaailichtvoorschriften
Eisen aan het IED-Voertuig
Het IED-voertuig (Improvised Explosive Device) ten behoeve van de EODD dient aan specifieke eisen te voldoen:
- Het voertuig zal door de EODD gebruikt worden voor het vervoer van personeel en materieel ten behoeve van het onderzoeken en onschadelijk maken van (mogelijke en/of geïmproviseerde) explosieven.
- Het voertuig zal op locatie gebruikt worden als werkruimte.
- Het betreffende voertuig zal door de gebruiker ingezet worden in Nederland.
- Indien noodzakelijk zal het voertuig, optische en geluidssignalen voerend, met hoge snelheid rijden over verharde, openbare (snel)wegen.
- Incidenteel zal het voertuig met lage snelheid rijden over half- en onverharde paden, wegen en terreinen.
- De levensduur van het IED-voertuig is vastgesteld op 10 jaar.
- Het systeem moet bedrijfszeker functioneren gedurende zijn totale levensduur.
- Het systeem moet onder de normaal gebruikelijke omstandigheden gedurende de levensduur (tenminste 15000 km/jaar af kunnen leggen) zonder overmatige slijtage en/of onderhoudsconsequenties (functioneren).
- Tijdens het gebruik mag het voertuig op generlei wijze volgbaar (track & trace) zijn door de leverancier, de voertuigfabrikant, andere betrokken partijen of derden.
- Het IED-voertuig ten behoeve van de EODD dient over drie zitplaatsen te beschikken en ‘af fabriek’, van het meest recente model en het laatste bouwjaar te zijn.
- Op het moment van overname moet het IED-voertuig voldoen aan de bepalingen in de Wegenverkeerswet en alle daaruit voortvloeiende regelgeving.
- In verband met de overzichtelijkheid en wendbaarheid, van belang bij het gebruik in stedelijke gebieden, heeft een compact voertuig de voorkeur.
Scania Gryphus: Een Voorbeeld van een Militair Voertuig
Een ander voorbeeld van een recent aangeschaft militair voertuig is de Scania Gryphus. Dit voertuig is specifiek ontworpen voor militaire doeleinden en voldoet aan strenge eisen op het gebied van veiligheid en functionaliteit.
Scania Gryphus vrachtwagen.
De Scania Gryphus is ontwikkeld als onderdeel van het programma DVOW (Defensiebrede Vervanging Operationele Wielvoertuigen). Deze vrachtwagens zijn ontworpen om inzetbaar te zijn in diverse gebieden en omstandigheden. Een belangrijk kenmerk is de bescherming tegen bermbommen, doordat de wielen aan de zijkant staan.
Kenmerken van de Scania Gryphus
- Ontwikkeld voor militaire inzet.
- Bescherming tegen bermbommen.
- Geschikt voor diverse terreinen.
- Kan meer gewicht vervoeren dan oudere voertuigen.
Het is belangrijk te benadrukken dat de Scania Gryphus niet gericht is op regulier wegtransport. De voertuigen voldoen aan de eisen die Defensie stelt en zijn ontworpen voor specifieke militaire taken.
Betrokkenheid van Eindgebruikers
Bij de verwerving van materieel is de betrokkenheid van eindgebruikers essentieel. Dit zorgt ervoor dat de aangeschafte voertuigen en materialen optimaal aansluiten bij de behoeften van het personeel. In het aanbestedingstraject is er dan ook overleg met de eindgebruikers, zowel in de voorbereidingsfase als in de realisatiefase.
De eisen in het aanbestedingstraject worden in nauwe samenwerking met de gebruikers opgesteld. Dit waarborgt dat het materieel voldoet aan de operationele eisen en bijdraagt aan de effectiviteit van de inzet.
Aanbestedingsprocedures en Tijdsduur
Het aanschaffen van nieuw materieel neemt, onafhankelijk van de soort aanbesteding, tijd in beslag. Dit is nodig om de markt te verkennen en de beste prijs te kunnen verwerven. Defensie houdt zich aan de regels die de wetgever heeft vastgesteld en streeft naar een groot mogelijke betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven.
De Defensie Industrie Strategie wordt hierbij betrokken om ervoor te zorgen dat de Nederlandse defensie-industrie optimaal kan participeren in de levering van materieel.
Conclusie
Aanbestedingen voor defensievoertuigen zijn complexe processen die aan strenge eisen moeten voldoen. De focus ligt op functionaliteit, veiligheid en de behoeften van de eindgebruikers. Door de betrokkenheid van diverse partijen en een zorgvuldige procedure streeft Defensie ernaar om de beste uitrusting te verwerven voor haar personeel.